Aile Birliğini Önemseme Ölçeği (ABÖÖ)

Özet

Aile Birliğini Önemseme Ölçeği (ABÖÖ), Halil İbrahim Sağlam tarafından 2014 yılında ölçek geliştirme çalışması kapsamında oluşturulmuş bir psikolojik ölçüm aracıdır. Bu ölçek, özellikle öğrenci popülasyonunda, bireylerin aile bütünlüğüne, uyumuna ve sürekliliğine verdikleri değeri ve önemi belirlemeyi amaçlamaktadır. Ölçek, aile kurumunun toplumsal ve bireysel yaşamdaki merkezi rolünü yansıtan tutumları nicel olarak değerlendirir.

ABÖÖ, öğrencilerin aile bağlarına yönelik algılarını, aileye karşı sorumluluk duygularını ve aile değerlerini sürdürme eğilimlerini ölçerek, eğitim ve danışmanlık alanlarında bireylerin değer sistemleri hakkında önemli bilgiler sunmaktadır. Ölçeğin geliştirilme süreci, 2014 yılında düzenlenen Çağın Sorunları Karşısında Eğitim Sempozyumu Kitabı’nda yayımlanan akademik bir çalışmaya dayanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Aile Birliği, Aile Değerleri, Öğrenci Tutumları, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Değerler Eğitimi, Aile Bütünlüğü.

Yazarlar

Halil İbrahim Sağlam

Amaç

Ölçeğin temel amacı, aile birliğini önemseme düzeylerini objektif bir şekilde saptamak ve bu düzeylerin çeşitli demografik ve sosyal değişkenlere göre nasıl farklılaştığını analiz etmektir. Ölçek, gençlerin aile kurumuna verdikleri değeri derinlemesine inceleyerek, bu değerin korunmasına yönelik eğilimlerini belirlemeye odaklanmıştır.

ABÖÖ, eğitim bilimleri ve psikoloji alanlarında yapılan araştırmalarda kullanılarak, aileye yönelik pozitif tutumların teşvik edilmesi veya aile değerlerinde görülen potansiyel erozyonun tespit edilmesi konularında program geliştirmeye yönelik veri sağlamayı hedefler. Bu sayede, aile danışmanlığı ve rehberlik hizmetleri için güvenilir bir değerlendirme aracı sunulmuştur.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek tarafından ölçülen temel psikolojik yapı, bireyin ailesinin uyumuna, dayanışmasına ve sürekliliğine atfettiği öznel önem olan Aile Birliğini Önemseme’dir. Bu yapı, sadece duygusal bağlılığı değil, aynı zamanda aile üyeleri arasındaki işbirliğine, karşılıklı saygıya ve ailevi sorumlulukları yerine getirme motivasyonuna verilen bilişsel ve duyuşsal ağırlığı da kapsar.

Bu yapı, bireyin sosyalizasyon sürecinde edindiği temel değer yargılarıyla yakından ilişkilidir ve gençlerin toplumsal yaşama adaptasyonları açısından kritik bir gösterge olarak kabul edilir. Ölçek, bu yapının farklı alt boyutlarını (eğer mevcutsa) ölçmeyi amaçlayan maddelerden oluşmaktadır.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmalarında, ölçüm aracının amaçlanan yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamak için geçerlik analizleri esastır. Kaynak özetinde spesifik geçerlik katsayıları veya yöntemleri belirtilmemiş olmakla birlikte, bir geliştirme çalışması (Sağlam, 2014) kapsamında yapı geçerliğinin (construct validity) incelendiği varsayılmaktadır.

Yapı geçerliği genellikle faktör analizi (açımlayıcı ve/veya doğrulayıcı) yöntemleriyle test edilir. Ölçeğin kapsam geçerliği ve ölçüt bağımlı geçerlik çalışmalarının detayları, orijinal akademik yayında bulunmaktadır. Kullanıcıların ölçeği uygulamadan önce bu detaylı geçerlik raporlarını incelemeleri önerilir.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçüm aracının tutarlı ve kararlı sonuçlar verme kapasitesini ifade eder. Kaynakta güvenirlik (reliability) bilgisine dair doğrudan bir katsayı sunulmamıştır. Ancak ölçek geliştirme standartları gereği, ABÖÖ’nün iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı) ve/veya test-tekrar test güvenirliği yöntemleriyle analiz edildiği tahmin edilmektedir.

Yüksek iç tutarlılık katsayısı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı (aile birliğini önemseme) ölçme konusunda ne kadar uyumlu olduğunu gösterir. Ölçeğin güvenirliği ile ilgili kesin sonuçlar için Sağlam (2014) tarafından yayımlanan tam metne başvurulmalıdır.

Faktör Analizi

Aile Birliğini Önemseme Ölçeği’nin geliştirilmesi sürecinde, ölçülen yapının boyutluluğunu belirlemek amacıyla faktör analizinden yararlanılmıştır. Bu analiz, ölçek maddelerinin hangi alt faktörler altında toplandığını ve teorik olarak beklenen yapıya uygunluğunu ortaya koyar.

Faktör analizinin sonuçları (örneğin, kaç faktörün elde edildiği, faktör yükleri ve açıklanan varyans yüzdeleri), ölçeğin puanlanma biçimini ve yorumlanmasını doğrudan etkilemektedir. Ölçeğin tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu mu olduğu, orijinal geliştirme çalışmasının sonuçlarına bağlıdır.

Araç Bilgileri

Test Çeşidi: Geliştirme

Format: Derecelendirme Tipi (Likert tipi olduğu varsayılmaktadır)

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Kitle: Öğrenciler

Yaş Grubu: Orijinal çalışmanın yapıldığı öğrenci grubuna bağlı olarak değişkenlik göstermektedir (Genellikle lise ve üniversite öğrencileri).

Kitle Detayları: Halil İbrahim Sağlam’ın 2014 yılındaki çalışmasında incelenen öğrenci popülasyonu.

Ölçüm Metodolojisi: Bireylerin kendi tutumlarını beyan etmelerine dayalı öz bildirim (Self-report) yöntemi.

Anahtar Kelimeler

Aile Değerleri, Sosyal Psikoloji, Psikometrik Ölçek, Aile Birliği, Eğitim Psikolojisi, Aile Kurumu.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Dr. Öğr. Üyesi Halil İbrahim Sağlam (İstanbul Medeniyet Üniversitesi – e-posta adresinden çıkarılmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım: Ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanımı için yazar Halil İbrahim Sağlam ile iletişime geçilmesi ve izin alınması gerekmektedir.

Ücret: Ticari olmayan akademik araştırmalar için herhangi bir ücret bilgisi belirtilmemiştir.

Test Yılı: 2014.

Kaynaklar

1. Sağlam, H. İ. (2014). Aile Birliğini Önemseme Ölçeği’nin geliştirilmesi ve öğrencilerin aile birliğini önemseme düzeylerinin incelenmesi. Çağın Sorunları Karşısında Eğitim Sempozyumu Kitabı (s.363-388). Erzurum: Bayburt Üniversitesi Yayınları.

Ölçeğin orijinal dökümanları aşağıdaki bağlantılardan indirilebilir:

• Word formatında: aile-birligini-onemseme-olcegi-aboo-toad.docx
• PDF formatında: aile-birligini-onemseme-olcegi-aboo-toad.pdf

Aile Birliğini Önemseme Ölçeği (ABÖÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, orijinal kaynak özetinde doğrudan sunulmamıştır. Maddelerin tam listesi ve derecelendirme talimatları için, yukarıda belirtilen referans yayına veya yazar tarafından sağlanan Word/PDF dökümanlarına başvurulması gerekmektedir.