Ahlaki Bütünlük Ölçeği

Özet

Ahlaki Bütünlük Ölçeği (ABÖ), bireylerin kişisel değerleri, inançları ve davranışları arasındaki tutarlılığı ifade eden ahlaki bütünlük yapısını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik araçtır. Bu ölçeğin Türkçe adaptasyon çalışması, Okan ve Ekşi (2020) tarafından gerçekleştirilmiş olup, ölçeğin Türk kültürüne uygunluğunu ve psikometrik özellikler analizini içermektedir. Adaptasyon süreci, geçerlik ve güvenirlik analizleri yoluyla ölçeğin bilimsel standartlara uygunluğunu teyit etmeyi amaçlamıştır.

Ölçek, akademik araştırmalarda ve etik eğitim çalışmalarında bireylerin ahlaki kararlılık düzeylerini belirlemek için kullanılabilir. Adaptasyon çalışması, Spiritual Psychology and Counseling dergisinde yayımlanmıştır ve ölçeğin Türkiye’deki araştırmacılar tarafından kullanımına olanak tanımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Ahlaki Bütünlük, Ölçek Adaptasyonu, Psikometri, Etik, Ahlaki Karar Verme, Türkiye, Güvenirlik, Geçerlik

Yazarlar

Nesrullah Okan, Halil Ekşi

Amaç

Ahlaki Bütünlük Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin ahlaki bütünlük düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu yapı, kişinin ahlaki ilkelerine bağlılığını, bu ilkeleri tutarlı bir şekilde eyleme dökme yeteneğini ve içsel değerleriyle dışsal davranışları arasındaki uyumu değerlendirir.

Ölçeğin Türkçe uyarlaması, özellikle Türk kültürü bağlamında ahlaki bütünlük kavramının ampirik olarak incelenmesine yönelik bir ihtiyaçtan doğmuştur. Bu sayede, psikoloji, eğitim, felsefe ve manevi danışmanlık alanlarında yapılan çalışmalara nicel veri sağlama hedeflenmiştir.

Yapı

Ölçek, psikolojide önemli bir kişilik değişkeni olarak kabul edilen ahlaki bütünlük (Moral Integrity) kavramını ölçmektedir. Ahlaki bütünlük, bireyin yalnızca ahlaki değerlere sahip olması değil, aynı zamanda bu değerlere uygun hareket etme iradesini ve tutarlılığını sürdürmesi anlamına gelir. Bu yapı genellikle içsel tutarlılık, dürüstlük ve ahlaki sorumluluk alma boyutlarını içerir.

Yapısal olarak, ahlaki bütünlük, bireyin kendi ahlaki ilkeleri ile çevresel baskılar veya kişisel çıkarlar arasındaki çatışmalarda nasıl davrandığını yansıtır. Yüksek bütünlüğe sahip bireylerin, zor koşullar altında bile ahlaki standartlarından sapmadığı varsayılır. Ölçek, bu tutarlılığı farklı bağlamlarda değerlendirerek yapıya ilişkin kapsamlı bir skor sunmayı amaçlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe adaptasyon çalışmasında geçerlik analizleri, ölçeğin amaçladığı yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermek üzere gerçekleştirilmiştir. Yapı geçerliğini incelemek amacıyla genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.

Okan ve Ekşi (2020) tarafından yürütülen çalışmada, Türkçe formun orijinal yapısıyla tutarlı bir faktör yapısı sergilediği belirtilmiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin kuramsal olarak öngörülen boyutlar altında toplandığını ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu kanıtlamıştır.

Güvenirlik

Ahlaki Bütünlük Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, ölçeğin ölçüm sonuçlarının zamana ve farklı örneklemlere karşı ne kadar tutarlı olduğunu belirlemek için yapılmıştır. Ölçeğin iç tutarlılığı, yaygın olarak kullanılan Cronbach Alfa katsayısı ile hesaplanmıştır.

Adaptasyon çalışmasında elde edilen Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir. Bu bulgular, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda yüksek düzeyde birbiriyle ilişkili olduğunu ve dolayısıyla ölçeğin güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliğini test etmek için faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinal yapısının korunup korunmadığını incelemek amacıyla öncelikle Keşfedici Faktör Analizi (KFA) veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır.

Bulgular, ölçeğin çok boyutlu veya tek boyutlu yapısını ortaya koymuştur. Bu analizler, ölçeğin teorik temelleriyle uyumlu bir faktör yapısına sahip olduğunu ve ölçek maddelerinin ahlaki bütünlüğün farklı yönlerini temsil eden alt boyutlara ayrıldığını doğrulamıştır. Faktör yüklerinin yeterli düzeyde olması, her maddenin ait olduğu faktöre güçlü katkı sağladığını göstermiştir.

Araç

Test Type: Geliştirme/Adaptasyon (Uyarlama çalışması yapılmıştır.)

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme ölçeği (5’li veya 7’li Likert tipinde olduğu varsayılmaktadır).

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yetişkinler, Üniversite Öğrencileri.

Age Group: Genç yetişkinlik ve sonrası.

Population Details: Adaptasyon çalışması genellikle üniversite öğrencileri veya genel yetişkin popülasyonu üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Öz Bildirim (Self-Report) yöntemiyle uygulanır. Bireylerin kendi ahlaki tutum ve davranışlarına ilişkin ifadeleri derecelendirmesi esasına dayanır.

Anahtar Kelimeler

Ahlaki Bütünlük Ölçeği, Moral Integrity Scale, Psikometrik Özellikler, Ahlak Eğitimi, Ölçek Geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Mevcut değil.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Nesrullah Okan)

Correspondence Address: İlgili akademik kurumlar veya sorumlu yazarın e-posta adresi üzerinden iletişim sağlanabilir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin akademik veya ticari kullanımı için izinler, sorumlu yazar Nesrullah Okan ile doğrudan e-posta yoluyla iletişime geçilerek talep edilmelidir. Ölçeğin psikometrik özelliklerinin analiz edildiği ve Türkçe adaptasyonunun yayımlandığı yıl 2020‘dir. Ölçeğin kullanımına ilişkin ücret bilgisi, yazarın takdirine bağlı olup, genellikle akademik araştırmalar için ücretsiz sağlanmaktadır.

Ölçeğin orijinal PDF ve Word dokümanları aşağıdaki bağlantılarda mevcuttur:

• Orijinal PDF dokümanı: ahlaki-butunluk-olcegi-toad.pdf

• Word dokümanı: ahlaki-butunluk-olcegi-toad.docx

Kaynaklar

Okan, N., & Eksi, H. (2020). The adaptation of the Moral Integrity Scale into Turkish and analysis of the psychometric features. Spiritual Psychology and Counseling, 5(3), 327–340. https://dx.doi.org/10.37898/spc.2020.5.3.124

Ahlaki Bütünlük Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir. (Maddeler kaynak içerikte sağlanmamıştır, bu nedenle burada yalnızca bilgilendirme metni sunulmuştur.)

Ahlaki Bütünlük Ölçeği’nin maddeleri, orijinal adaptasyon çalışmasının eklerinde veya ilgili akademik yayında (Okan & Ekşi, 2020) bulunabilir. Ölçek maddeleri tipik olarak, bireyin ahlaki ilkelerine bağlılığını, değerlerine uygun davranma tutarlılığını ve etik ikilemler karşısındaki duruşunu sorgulayan ifadelerden oluşmaktadır.