Adalet Değeri Ölçeği

Özet

Adalet Değeri Ölçeği (ADÖ), bireylerin yaşamlarında ve sosyal ilişkilerinde adalet kavramına atfettikleri önemi ve değeri ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometri aracıdır. Ölçek, Tuğba Karadavut ve arkadaşları tarafından 2020 yılında gerçekleştirilen bir geçerlik ve güvenirlik çalışması ile Türk kültürüne kazandırılmıştır. Geliştirme sürecinde, adalet değerinin psikolojik bir yapı olarak tutarlı bir şekilde ölçülmesini sağlamak için kapsamlı istatistiksel analizler kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Adalet değeri, Psikolojik ölçek, Ölçek geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik, Değerler, Sosyal psikoloji.

Yazarlar

Tuğba Karadavut, Sümeyye Karadağ, Burak Nacar.

[quads id=5]

Amaç

Adalet Değeri Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin adil olma, adil davranma ve adaletin toplumsal hayattaki önemine verdikleri sübjektif değeri ölçmektir. Bu ölçek, özellikle değerler psikolojisi, sosyal psikoloji ve eğitim bilimleri alanlarında, adalet algısı ile davranışlar arasındaki ilişkiyi inceleyen araştırmacılara standartlaştırılmış ve güvenilir bir ölçüm aracı sunmayı hedeflemektedir.

Ölçek, adalet değerinin bireyin kişisel motivasyonları ve ahlaki yargıları üzerindeki etkisini nicel olarak belirlemek için tasarlanmıştır. Bu sayede, adalet değerinin farklı demografik ve kültürel gruplarda nasıl farklılaştığı veya hangi davranışlarla ilişkili olduğu anlaşılabilir.

Yapı

Adalet Değeri Ölçeği, psikolojideki temel değerler kuramlarından yola çıkarak, bireyin adalet ilkesine verdiği önemi temsil eden bir psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, genellikle ahlaki değerler alanına girmekte olup, bireyin etik kararlarını ve toplumsal normlara uyumunu etkileyen merkezi bir inanç sistemi olarak kavramsallaştırılmıştır.

Ölçek, adalet kavramının hem dağıtımcı (kaynakların adil paylaşımı) hem de prosedürel (karar alma süreçlerinin adilliği) yönlerine atfedilen değeri kapsayacak şekilde geliştirilmiştir, ancak nihai faktör yapısı, araştırmanın bulgularına göre tek boyutlu veya çok boyutlu olabilir.

Geçerlik

Adalet Değeri Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, ölçeğin gerçekten adalet değerini ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla yürütülmüştür. Karadavut ve arkadaşlarının 2020 tarihli çalışmasında, yapı geçerliğini belirlemek için Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, maddelerin teorik yapıya uygunluğunu göstermiş ve ölçeğin yapısal tutarlılığını desteklemiştir.

Ayrıca, ölçeğin içeriği, uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği açısından incelenmiş ve maddelerin adalet değerini temsil etme yeteneği onaylanmıştır. Çalışmada elde edilen istatistiksel veriler, ölçeğin adalet değerini geçerli bir şekilde ölçtüğünü ortaya koymuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçüm sonuçlarının zaman içinde ve farklı durumlarda tutarlılığını göstermek için yapılmıştır. Geliştirme çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Elde edilen yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin birbirleriyle uyumlu olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü göstermiştir.

Yüksek iç tutarlılık katsayısı, Adalet Değeri Ölçeği’nin kararlı ve güvenilir sonuçlar ürettiğini teyit etmektedir. Bu, ölçeğin bilimsel araştırmalarda tekrarlanabilir sonuçlar elde etme potansiyelini güçlendirmektedir.

Faktör Analizi

Adalet Değeri Ölçeği’nin faktör yapısını ortaya koymak amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin temel yapısını ve boyut sayısını belirlemiştir (Genellikle tek boyutlu veya az sayıda faktörlü bir yapı beklenir).

DFA ise, AFA’dan elde edilen yapısal modelin toplanan verilerle ne kadar uyumlu olduğunu test etmek için kullanılmıştır. Uyum iyiliği indeksleri (CFI, TLI, RMSEA vb.) incelenmiş ve bu indeksler, ölçeğin teorik olarak beklenen faktör yapısının doğrulandığını göstermiştir. Bu, ölçeğin yapısal geçerliğinin önemli bir kanıtıdır.

Ölçek Bilgileri

Test Tipi:

Geliştirme (Yeni bir yapısal ölçek geliştirme çalışmasıdır.)

Format:

Likert Tipi Derecelendirme (Ölçek maddelerinin 5’li veya benzeri bir Likert tipi formatta derecelendirildiği varsayılmaktadır.)

Mevcut Diller:

Türkçe

Popülasyon Grubu:

Genel Yetişkin Popülasyonu (Özellikle üniversite öğrencileri üzerinde pilot çalışmalar yapılmıştır.)

Yaş Grubu:

18 yaş ve üzeri

Popülasyon Detayları:

Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışması Türkiye’deki üniversite öğrencileri örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi:

Bireysel kendini değerlendirme (Self-report) yöntemiyle uygulanır.

Anahtar Kelimeler

Adalet, Değer, Psikometri, Ölçek, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Cronbach Alfa, Kilis 7 Aralık Üniversitesi.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı:

Mevcut kaynakta belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri:

[email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi:

Karadavut, T., Kilis 7 Aralık Üniversitesi, Türkiye (Çalışmanın yapıldığı kurum).

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Test Yılı:

2020 (Geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yayımlandığı yıl).

İzinler ve Kullanım Ücreti:

Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı genellikle sorumlu yazar ile iletişime geçilerek mümkündür. Ticari kullanım için yazarlardan izin alınması gerekmektedir.

Derecelendirme:

Derecelendirme sistemi ilgili makalede detaylı olarak sunulmuştur, ancak genel olarak Likert tipi puanlama kullanılmaktadır.

Referanslar

Karadavut, T., Karadağ, S. ve Nacar, B. (2020). Adalet Değeri Ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(19), 150-163. https://doi.org/10.31834/kilissbd.699877

Makalenin Dergipark üzerindeki orijinal bağlantısı: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: adalet-degeri-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Adalet Değeri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için ilgili bilimsel makaleye (Karadavut, Karadağ ve Nacar, 2020) başvurulması gerekmektedir.