Adalet Eğilim Ölçeği

Özet

Adalet Eğilim Ölçeği (AEÖ), 2011 yılında Duygu Sarmusak tarafından bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçektir. Ölçek, ilköğretim öğrencilerinin adalet eğilimlerini ve adil davranışlara yönelik tutumlarını ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Bu çalışma, öğrencilerin empatik eğilimleri ve algıladıkları öğretmen tutumlarının ahlaki değer yargıları üzerindeki etkisini inceleyen daha büyük bir araştırmanın parçasıdır. AEÖ, bireylerin kaynak paylaşımı ve sosyal değerlendirme bağlamlarında ne kadar tarafsız ve adil davranma eğiliminde olduklarını değerlendiren toplam 9 maddeden oluşmaktadır.

Ölçek, 4’lü Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanmaktadır (1=hiçbir zaman, 4=çoğu zaman). Yapılan güvenirlik analizleri, ölçeğin psikometrik açıdan kabul edilebilir düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Adalet, Adalet Eğilimi, Ahlaki Yargı, Psikolojik Ölçek, Geliştirme Ölçeği, İlköğretim Öğrencileri, Adalet.

Yazarlar

Duygu Sarmusak

Amaç

Adalet Eğilim Ölçeği’nin temel amacı, ilköğretim düzeyindeki öğrencilerin sosyal ve dağıtımsal adalet konularındaki eğilimlerini ve davranışsal tutumlarını sistematik olarak ölçmektir. Ölçek, özellikle öğrencilerin kişisel çıkarlarını göz ardı ederek veya kişisel duygularından bağımsız olarak ne kadar adil kararlar alabildiğini belirlemeyi hedefler.

Bu araç, öğrencilerin adalet kavramına ne ölçüde bağlı olduklarını ve günlük yaşamlarındaki paylaşım, takdir ve eşitlik gibi durumlarda nasıl davrandıklarını ortaya koyarak, ahlaki gelişim alanında yapılan araştırmalara katkı sağlamak üzere geliştirilmiştir.

Yapı

Ölçek, psikolojik bir yapı olarak Adalet Eğilimini ölçmektedir. Bu yapı, bireyin hakkaniyet, eşitlik ve tarafsızlık ilkelerine bağlı kalma eğilimini ifade eder. Ölçek maddeleri, öğrencilerin hem kaynak dağıtımındaki (örneğin, yiyecek paylaşımı) hem de sosyal değerlendirmedeki (örneğin, sevmediği birinin başarısını takdir etme) adil davranışlarını yansıtan tek bir boyut etrafında yoğunlaşmaktadır.

Ölçek, öğrencilerin adil davranışları ne sıklıkta sergilediğine dair öz-bildirimlerini alarak, adalet eğiliminin düzeyini belirler. Bu yapı, ahlaki gelişim teorileri çerçevesinde değerlendirilebilir ve öğrencilerin sosyal yeterlilikleri ile doğrudan ilişkilidir.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal kaynak içeriğinde spesifik geçerlik çalışmalarına dair ayrıntılı bilgi sunulmamıştır. Genellikle geliştirme aşamasında içerik geçerliği için uzman görüşüne başvurulmuş olması muhtemeldir. Ancak, yapı geçerliği veya ölçüt geçerliği gibi ek psikometrik kanıtlar, sunulan kaynakta açıkça belirtilmemiştir.

Güvenirlik

Adalet Eğilim Ölçeği’nin (AEÖ) güvenirliği, madde analizine dayalı olarak hesaplanan iç tutarlılık katsayıları aracılığıyla değerlendirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı 0.7327 olarak rapor edilmiştir.

Bu değer, sosyal bilimler ve psikometrik ölçümler bağlamında kabul edilebilir bir güvenirlik düzeyini işaret etmektedir, bu da ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir.

Faktör Analizi

Güvenirlik analizleri bölümünde yer alan “AFA’ya ek olarak” ifadesi, ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) çalışmalarının yapıldığını düşündürmektedir. Ancak, faktör yükleri, açıklanan varyans yüzdesi veya faktör sayısı gibi faktör analizine ilişkin detaylı bulgular kaynak metinde yer almamaktadır. Ölçek, 9 maddelik kısa yapısıyla muhtemelen tek boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir.

Araç

Test Type: Geliştirme Ölçeği

Format: 9 maddelik, 4’lü Likert tipi derecelendirme (1=hiçbir zaman – 4=çoğu zaman)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğrenciler

Age Group: İlköğretim çağı öğrencileri

Population Details: İlköğretim kademesindeki öğrenciler üzerinde uygulanmıştır.

Test Methodology: Öz-bildirim (Self-report) yöntemiyle bireysel veya grup uygulaması şeklinde gerçekleştirilir.

Anahtar Kelimeler

İç Tutarlılık, Duygu Sarmusak, Ahlaki Değer Yargıları, Öğretmen Tutumları, Gazi Üniversitesi, Faktör Analizi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Duygu Sarmusak

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor

Affiliation Email addresses: Bilinmiyor

Correspondence Address: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara (Tezin yapıldığı kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2011 yılında tamamlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kamu erişimine açık bir lisansüstü tez ürünüdür.

Test Yılı: 2011

Kaynaklar

1. Sarmusak, D. (2011). İlköğretim öğrencilerinin empatik eğilimleri ve algıladıkları öğretmen tutumlarının öğrencilerin ahlakî değer yargılarına etkisi (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

YÖK Ulusal Tez Merkezi Linki: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: adalet-egilim-olcegi-toad.pdf

Adalet Eğilim Ölçeği Maddeleri

Ölçekte toplam 9 madde bulunmaktadır. Aşağıda örnek maddeler listelenmiştir:

• Bir yiyeceği paylaşmam gerektiğinde büyük olan payı ben alırım.
• Sevmediğim bir kişi başarılı olduğunda onu takdir ederim.