Beden Değeri Ölçeği-2 (BDÖ-2)

Özet

Beden Değeri Ölçeği-2 (BDÖ-2), bireylerin kendi vücutlarına, görünümlerine ve fiziksel yeteneklerine atfettikleri değeri ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, orijinal Body Esteem Scale-2’nin (BES-2) Türkçe kültürüne adaptasyonu sonucunda ortaya çıkmıştır. Oktan ve Saylan (2020) tarafından gerçekleştirilen bu adaptasyon çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonlarda geçerli ve güvenilir bir şekilde kullanılabileceğini göstermeyi amaçlamıştır. Ölçek, özellikle beden imajı çalışmaları, yeme bozuklukları ve özsaygı araştırmaları için kritik bir tanı ve değerlendirme aracı olarak kullanılmaktadır.

BDÖ-2, bireyin bedenine yönelik hem bilişsel hem de duygusal değerlendirmelerini kapsayan çok boyutlu bir yapıyı ölçer. Bu uyarlama, ölçeğin yapısal bütünlüğünü ve ölçüm özelliklerini Türk kültürüne başarılı bir şekilde taşımayı hedeflemiştir. Ölçek türü Uyarlama olarak belirtilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Beden Değeri Ölçeği, BDÖ-2, Beden İmajı, Psikolojik Ölçüm, Adaptasyon, Özsaygı, Vücut Algısı, Psikometri.

Yazarlar

Vesile Oktan, Esra Saylan.

Amaç

BDÖ-2’nin temel amacı, bireylerin kendi bedenlerine yönelik duydukları duygusal ve bilişsel değerlendirmeyi, yani beden değerini, çok boyutlu olarak ölçmektir. Ölçek, sadece fiziksel görünüşe odaklanmak yerine, fiziksel çekicilik, kilo memnuniyeti ve fiziksel kondisyon gibi farklı alt alanlardaki öznel değer yargılarını belirlemeye hizmet eder.

Bu ölçek sayesinde araştırmacılar, beden değeri düzeylerinin psikolojik sağlık, yeme bozuklukları, depresyon ve genel özgüven gibi değişkenlerle olan ilişkisini derinlemesine inceleyebilirler. Türk kültürüne adaptasyonu, bu alandaki araştırmaların kültürel bağlama uygun, geçerli ve güvenilir verilerle yürütülmesini sağlamayı amaçlamıştır.

Yapı

Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, Beden Değeri (Body Esteem) kavramıdır. Beden değeri, bireyin kendi vücudunu ve fiziksel özelliklerini ne kadar olumlu veya olumsuz algıladığını ve bunlara ne kadar değer verdiğini ifade eden karmaşık bir yapıdır. Yüksek beden değeri, kişinin vücudundan memnun olması ve fiziksel görünümünün özsaygısını olumsuz etkilememesi anlamına gelir.

Beden Değeri Ölçeği-2, teorik olarak üç ana alt boyutta incelenmektedir. Oktan ve Saylan (2020) çalışmasında da bu çok boyutlu yapı doğrulanmıştır:

• Fiziksel Çekicilik (Physical Attractiveness)
• Kilo Memnuniyeti (Weight Satisfaction)
• Fiziksel Kondisyon/Yetenek (Physical Condition/Fitness)

Geçerlik

Oktan ve Saylan (2020) tarafından yürütülen Türkçe adaptasyon çalışması kapsamında, ölçeğin yapısal ve kriter geçerliği detaylı olarak incelenmiştir. Yapı geçerliğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Çalışmada, BDÖ-2’nin özgün formunda var olan üç faktörlü yapısının, Türkçe örneklemde de kabul edilebilir düzeyde uyum indeksleri sergilediği rapor edilmiştir.

Bu sonuçlar, ölçek maddelerinin kültürel adaptasyon sonrasında dahi teorik olarak beklenen alt boyutlara ayrıldığını ve ölçeğin yapısal bütünlüğünü koruduğunu göstermiştir. Kriter geçerliği kapsamında ise BDÖ-2 puanlarının, teorik olarak ilişkili olduğu diğer psikolojik değişkenleri ölçen ölçeklerle tutarlı korelasyonlar gösterdiği tespit edilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

BDÖ-2’nin Türkçe formunun güvenirliği, temel olarak iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) hesaplanarak değerlendirilmiştir. Adaptasyon çalışmasında, ölçeğin genel olarak ve alt boyutlar bazında yüksek düzeyde iç tutarlılık sergilediği rapor edilmiştir. Bu yüksek katsayılar, ölçekteki maddelerin aynı psikolojik yapıyı ölçme konusunda tutarlı olduğunu ve rastlantısal hatalardan büyük ölçüde arınmış olduğunu göstermektedir.

Yüksek güvenirlik değerleri, BDÖ-2’nin Türkçe popülasyonunda kararlı ve güvenilir bir ölçüm sağladığını teyit etmektedir. Bu durum, ölçeğin hem klinik hem de akademik araştırmalarda güvenle kullanılabileceği anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

Beden Değeri Ölçeği-2’nin yapısal geçerliğini test etmek ve kültürel adaptasyonun başarısını doğrulamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemi kullanılmıştır. Oktan ve Saylan (2020) çalışması, orijinal BES-2’nin kuramsal üç faktörlü yapısının (Fiziksel Çekicilik, Kilo Memnuniyeti ve Fiziksel Kondisyon) Türkçe verilerle de uyumlu olduğunu istatistiksel olarak kanıtlamıştır.

Elde edilen uyum indeksleri, modelin veriye mükemmel veya kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığını göstermiştir. Bu analiz, BDÖ-2’nin çok boyutlu yapısının Türk kültürü bağlamında da geçerli olduğunu ve her bir faktörün beden değeri kavramının ayrı bir yönünü ölçmeye devam ettiğini doğrulamıştır. Faktör yüklerinin yüksek olması, maddelerin ilgili alt boyutları güçlü bir şekilde temsil ettiğini belirtmektedir.

Ölçek

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon). Orijinal Ölçek: Body Esteem Scale-2 (BES-2).

Format: Öz Bildirim Ölçeği. Genellikle 5 veya 7 noktalı Likert tipi derecelendirme formatı kullanılır.

Language Available: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal Form).

Population Group: Genç Yetişkinler ve Üniversite Öğrencileri.

Age Group: Genellikle 18 yaş ve üzeri.

Population Details: Türkçe adaptasyon çalışması, Türkiye’deki üniversite öğrencisi örneklemi üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Bireylerin kendi bedenlerine yönelik duygu ve düşüncelerini belirten maddeleri, kendilerine ne kadar uygun olduğunu derecelendirmeleri esasına dayanır.

Anahtar Kelimeler

Vücut Algısı, Özgüven, Psikolojik Sağlık, Likert Ölçeği, Geçerlik, Güvenirlik, Adaptasyon Çalışması.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Sağlanmamıştır.

Affiliation Email addresses: Vesile Oktan: [email protected]

Correspondence Address: Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Beden Değeri Ölçeği-2’nin Türkçe adaptasyon çalışması 2020 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı genellikle referans gösterilerek mümkündür. Ticari kullanım ve telif hakları için orijinal ölçek geliştiricileri ve uyarlama yazarları ile iletişime geçilmesi önerilir.

Referanslar

Oktan, V. ve Saylan, E. (2020). Beden Değeri Ölçeği-2’nin (BDÖ-2) Türkçe adaptasyonu: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 94-103. doi: 10.17860/mersinefd.631242

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: beden-degeri-olcegi-2-bdo-2-toad.pdf

Beden Değeri Ölçeği-2 (BDÖ-2) Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, telif hakkı koruması altında olabileceğinden veya kaynakta açıkça belirtilmediğinden bu alanda sunulmamaktadır. Maddelere ulaşmak ve ölçeği kullanmak için Oktan ve Saylan (2020) tarafından yayınlanan referans makaleye başvurulması ve yazarlarla iletişime geçilmesi gerekmektedir.