Zimmerman Modeli Temelinde Öz Düzenlemeli Öğrenme Ölçeği

Özet

Zimmerman Modeli Temelinde Öz Düzenlemeli Öğrenme Ölçeği (ZÖDÖÖ), öğrencilerin öğrenme süreçlerindeki öz düzenleme becerilerini ölçmek amacıyla Ali Eryılmaz ve Mammad Mammadov tarafından 2017 yılında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, Öz Düzenlemeli Öğrenme (ÖDÖ) kavramını Albert Bandura’nın sosyal bilişsel teorisi üzerine inşa eden Barry Zimmerman’ın döngüsel modelini temel almaktadır. Ölçeğin geliştirme çalışması, yüksek düzeyde iç tutarlılık (Cronbach Alpha katsayısı .94) ve kabul edilebilir geçerlik kanıtları sunmuştur. Ölçek, öğrencilerin sadece akademik başarılarını değil, aynı zamanda motivasyonel stratejilerini, planlama yeteneklerini ve hedeflerine ulaşma inançlarını da değerlendirmeyi hedeflemektedir.

Ölçek, dört temel boyutta öğrencilerin kendi öğrenme süreçlerini yönetme yeteneklerini değerlendirmektedir. Bu boyutlar, öğrencilerin öğrenme hedeflerini belirleme, stratejilerini uygulama ve sonuçları değerlendirme aşamalarını kapsar. Geliştirme çalışması, eğitim bilimleri alanında öğrencilerin öz düzenleme düzeylerini doğru ve güvenilir bir şekilde belirlemek için önemli bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öz Düzenlemeli Öğrenme, Zimmerman Modeli, Eğitim Psikolojisi, Psikolojik Ölçek, Güvenirlik, Geçerlik, Motivasyonel Stratejiler, Öğrenme Becerileri.

Yazarlar

Eryılmaz, A., Mammadov, M.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, Zimmerman Modeli çerçevesinde öğrencilerin öz düzenlemeli öğrenme davranışlarını ve stratejilerini sistematik olarak ölçebilecek, Türkçe dilinde geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı oluşturmaktır. Ölçek, öğrencilerin öğrenme hedeflerine ulaşmak için kullandıkları bilişsel, üstbilişsel ve motivasyonel süreçleri nicel olarak değerlendirmeyi hedefler.

Geliştiriciler, mevcut ölçme araçlarının eksikliklerini gidermek ve özellikle Türkiye bağlamında Zimmerman’ın döngüsel modelinin fazlarını (Öngörü, Performans ve Öz Yansıtma) yansıtan kapsamlı bir araç sunmayı amaçlamışlardır. Bu sayede, eğitimciler öğrencilerin hangi öz düzenleme aşamalarında desteğe ihtiyaç duyduklarını belirleyebilirler.

Yapı

Ölçek, psikolojideki en önemli eğitim teorilerinden biri olan Öz Düzenlemeli Öğrenme (ÖDÖ) yapısını ölçmektedir. ÖDÖ, öğrencilerin kendi öğrenme süreçlerinin aktif katılımcıları olduğu ve davranışlarını, çevrelerini ve bilişlerini kişisel hedeflere ulaşmak için yönlendirdikleri süreç olarak tanımlanır. Zimmerman’ın modelinde bu süreç üç aşamalı döngüsel bir yapıya sahiptir:

• Öngörü (Forethought): Hedef belirleme ve stratejik planlama.
• Performans Kontrolü (Performance Control): Dikkat ve motivasyonun sürdürülmesi.
• Öz Yansıtma (Self-Reflection): Öz değerlendirme ve nedensel atıflar.

Ölçek maddeleri, öğrencilerin bu döngünün farklı aşamalarındaki motivasyon, planlama ve öz yeterlik inançlarını yansıtmaktadır. Bu yapı, öğrencinin sadece ne öğrendiğini değil, nasıl öğrendiğini anlamak için kritik öneme sahiptir.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla çeşitli istatistiksel analizler gerçekleştirilmiştir. Kullanılan geçerlik yöntemi, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Tekniği ile yapılan analizdir. Bu analiz, ölçek puanları ile ilgili dışsal bir kriter arasındaki ilişkiyi incelemek için kullanılmıştır.

Analiz sonucunda, ölçek puanları ile karşılaştırma yapılan değişken arasında 0.62 değerinde anlamlı ve olumlu bir ilişki (korelasyon) bulunmuştur. Bu bulgu, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğüne dair önemli bir kanıt sunmakta ve ölçeğin Geçerlik düzeyinin kabul edilebilir seviyede olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Zimmerman Modeli Temelinde Öz Düzenlemeli Öğrenme Ölçeği, yüksek düzeyde iç tutarlılık (iç güvenirlik) sergilemiştir. İç tutarlılık, ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir ve Cronbach Alpha katsayısı ile hesaplanmıştır.

Elde edilen güvenirlik katsayıları şu şekildedir:

• Ölçeğin tümü için Güvenirlik katsayısı (Cronbach Alpha): .94. (Bu değer, ölçeğin mükemmel bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.)
• Boyutlara göre güvenirlik katsayıları sırasıyla: .85, .84, .92 ve .74.

Boyut bazında elde edilen bu yüksek katsayılar, ölçeğin alt boyutlarının da tutarlı ve güvenilir ölçümler sağladığını kanıtlamaktadır. Bu sonuçlar, ölçeğin tekrarlı ölçümlerde benzer sonuçlar verme potansiyelini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme süreci, yapısal geçerliğini belirlemek amacıyla faktör analizini içermektedir. Güvenirlik sonuçlarında dört farklı boyutun Cronbach Alpha değerlerinin verilmiş olması, geliştiricilerin ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya koymak için Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi gerçekleştirdiğini göstermektedir.

Bu analizler, öz düzenlemeli öğrenme yapısının, birbirinden ayrılabilir ancak birbiriyle ilişkili alt bileşenlerden oluştuğunu doğrulamıştır. Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin teorik Öz Düzenlemeli Öğrenme çerçevesine uygun olarak yapılandığını kanıtlamaktadır.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme

Format: Yazılı Anket/Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenciler (Genel Eğitim Popülasyonu)

Yaş Grubu: Belirtilmemiş (Genellikle ortaokul, lise veya üniversite öğrencileri için uygundur)

Popülasyon Detayları: Geliştirme çalışması, genellikle akademik ortamlarda bulunan ve öz düzenleme becerilerini kullanan öğrencileri kapsamaktadır.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır.

Derecelendirme: (1) “kesinlikle katılmıyorum”, (2) “katılıyorum”, (3) “kararsızım”, (4) “katılıyorum” ve (5) “kesinlikle katılıyorum”.

Anahtar Kelimeler

Öz Yeterlik, Motivasyon, Planlama, Pearson Korelasyonu, Cronbach Alpha, Eğitim Ölçme ve Değerlendirme, Yüksek Öğrenim.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ali Eryılmaz

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Mevcut Değil

Bağlılık E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Mevcut Değil

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik bir makale kapsamında geliştirilmiştir (2017). Kullanım izni ve ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Ali Eryılmaz ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Test Yılı: 2017

Kaynaklar

Eryılmaz, A. ve Mammadov, M. (2017). Zimmerman Modeli Temelinde Öz Düzenlemeli Öğrenme Ölçeğinin geliştirilmesi. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi. 4(10), 79-93.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

zimmerman-modeli-temelinde-oz-duzenlemeli-ogrenme-olcegi-toad.pdf

Zimmerman Modeli Temelinde Öz Düzenlemeli Öğrenme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

1. Ortalamamı yüksek tutmak için öğrenirim.
2. Sınıfta kalmamak için öğrenirim.
3. Başarısız olmamak için öğrenirim.
4. Boş olduğum saatleri göz önüne alarak plan yaparım.
5. Basamaklandırdığım çalışma planını günlere bölerim.
6. Çalışacağım konuyu nasıl bitireceğimi planlarım.
7. Planlamada çalışma saatlerim yer alır.
8. Bir konuyu öğrenirken, kendime “Daha önce bir sürü şey öğrendim, başardım bunu da başarabilirsin” derim.
9. Öğrenmek benim için kolay bir iştir.
10. Konsantre olup düzenli ve doğru yöntemle öğrenirsem başarılı olacağıma inanırım.