Zamanın Niteliğini Belirleme Anketi

Özet

Zamanın Niteliğini Belirleme Anketi, babaların 3-6 yaş grubundaki çocuklarıyla geçirdikleri zamanın niteliğini ölçmek ve bu niteliği geliştirmeye yönelik bir araç olarak doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Bu anket, özellikle erken çocukluk dönemindeki baba-çocuk etkileşiminin kalitesini değerlendirmeyi hedeflerken, babalık rolünün gelişimsel süreçteki önemine odaklanmaktadır. Ölçek, ebeveynlerin çocuklarıyla geçirdikleri zamanı ne kadar verimli ve eğitici kullandıklarını öz bildirim yoluyla değerlendirmeyi sağlar.

Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme ile yanıtlanmakta olup, cevaplar 1 (tamamen aykırı) ile 5 (tamamen uygun) arasında değişmektedir. Anketin geliştirilmesi ve ilk güvenirlik çalışmalarında, 50 babadan oluşan bir örneklem kullanılmış ve zaman içinde tutarlılığı test-tekrar test yöntemiyle incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Zamanın niteliği, baba-çocuk ilişkisi, erken çocukluk eğitimi, ebeveynlik, psikolojik ölçek, gelişimsel psikoloji.

Yazarlar

Perihan ÜNÜVAR

Amaç

Bu anketin temel amacı, babaların 3-6 yaş aralığındaki çocuklarıyla geçirdikleri zamanın niceliğinden ziyade, bu zamanın eğitimsel, duygusal ve gelişimsel açıdan ne kadar nitelikli olduğunu belirlemektir. Ölçek, babaların çocuklarına görgü kurallarını öğretme, başarı duygusunu tattırma ve onlara pozitif bir model olma gibi kritik rolleri ne ölçüde yerine getirdiklerini ölçer.

Elde edilen veriler, baba-çocuk etkileşim kalitesini artırmaya yönelik müdahale programlarının geliştirilmesine rehberlik etmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, babalık becerilerinin geliştirilmesi ve erken çocukluk döneminde sağlıklı ebeveyn-çocuk bağının kurulması için bir değerlendirme aracı olarak tasarlanmıştır.

Yapı

Ölçek, doğrudan baba-çocuk etkileşimi sırasında ortaya çıkan davranışsal ve iletişimsel kalıpların niteliği yapısını ölçmektedir. Bu yapı, babanın çocuğa model olma, çocuğu destekleme, sosyal beceriler öğretme ve duygusal yakınlık kurma gibi boyutları içermektedir. Maddeler, babaların çocuklarının gelişimini destekleyici aktif rollerini yansıtmaktadır.

Ölçülen temel yapısal bileşenler, babanın çocuğun öğrenme sürecine katılımını, nezaket kurallarını uygulamadaki model rolünü ve çocuğun duygusal ihtiyaçlarına karşı gösterdiği duyarlılığı kapsamaktadır. Bu nitelikli zaman, çocuğun sosyal ve duygusal gelişimine katkıda bulunan yapılandırılmış ve olumlu etkileşimleri ifade eder.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirilme sürecinde kaynakta spesifik bir geçerlik çalışmasına dair detaylı bilgi sunulmamıştır. Geliştirme aşamasında, genellikle uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliğinin sağlanması hedeflenir. Ancak, bir psikolojik ölçeğin akademik standartlara uygun olması için genellikle kapsam geçerliği (içeriğin ölçülmek istenen yapıyı ne kadar temsil ettiği) ve yapı geçerliği (ölçeğin teorik yapıyı ne kadar doğru ölçtüğü) çalışmalarının yapılması beklenir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, 50 babadan oluşan bir örneklem üzerinde test-tekrar test yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu yöntem, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar üretip üretmediğini değerlendirir. Uygulama, 4 hafta arayla iki kez yapılmıştır.

Elde edilen verilerin tutarlılığı, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı hesaplanarak incelenmiştir. Bu istatistiksel analiz, ölçeğin zaman içinde ne kadar istikrarlı sonuçlar verdiğini belirlemek için kritik öneme sahiptir. Kaynakta ayrıca, güvenirlik çalışmasının “Empatik Beceri Ölçeği” başlığı altında belirtilmesi, bu çalışmanın ilgili tezin bir bölümünü veya alt ölçeğini işaret edebileceğini düşündürmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal boyutlarını ortaya çıkarmak amacıyla yapılmış bir faktör analizi bilgisine kaynakta doğrudan yer verilmemiştir. Geliştirme ölçeklerinde genellikle maddelerin hangi alt boyutları temsil ettiğini belirlemek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) veya teorik modelin doğruluğunu test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılır. Ölçeğin, babalık davranışlarının farklı niteliklerini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmesi muhtemeldir.

Araç

Test Type: Geliştirme Ölçeği (Developmental Scale)

Format: 5’li Likert tipi derecelendirme (1=tamamen aykırı – 5=tamamen uygun)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Babalar (Fathers)

Age Group: 3-6 yaş grubundaki çocukların babaları

Population Details: Güvenirlik çalışması için 50 babadan oluşan bir örneklem kullanılmıştır.

Test Methodology: Öz bildirim anketi (Self-report questionnaire).

Anahtar Kelimeler

Ebeveynlik becerileri, test-tekrar test güvenirliği, Pearson Korelasyon Katsayısı, gelişimsel psikoloji, babalık, Selçuk Üniversitesi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değildir.

Correspondence Address: Perihan ÜNÜVAR (Sorumlu Yazar).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Perihan Ünüvar’ın 2008 yılında Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde tamamladığı doktora tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlı kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım ücreti veya telif haklarına dair ek bilgi kaynakta bulunmamaktadır.

Kaynaklar

Ünüvar, P. (2008). Babaların 3-6 yaş grubu çocuklarıyla geçirdikleri zamanın niteliğini belirleme ve geliştirme (Doktora tezi). Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.

Tezin resmi YÖK linki: tez.yok.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: zamanin-niteligini-belirleme-anketi-toad.pdf

Zamanın Niteliğini Belirleme Anketinin Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

1 Çocuğuma günlük konuşma ve görgü
kuralları ile ilgili açıklamalar yaparım
2 Başarabileceği işler verip başarıyı tatmasını
sağlarım
3 Birlikte bir kitap seçip ve onu kucağıma
alarak kitabı okur, ya da anlatırım
4 Konuşmalarımda beni model alacağını bilir
ve sözlerime dikkat ederek konuşurum.
5 Nezaket ve görgü kurallarını kendim
uygulayarak model olmaya çalışırım