Yükseköğretim Yaşam Kalitesi Ölçeği

Özet

Yükseköğretim Yaşam Kalitesi Ölçeği (YKYÖ), Seyithan Demirdağ tarafından 2017 yılında üniversite öğrencilerinin yükseköğretim kurumlarındaki yaşam kalitesi düzeylerini bilimsel ve psikometrik açıdan geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek geliştirme çalışması, öğrencilerin akademik, sosyal, çevresel ve kişisel refah boyutlarını kapsayan çok boyutlu bir yapıyı hedef almıştır. Bu ölçek, yükseköğretim ortamlarının öğrencilerin genel iyi oluş halleri üzerindeki etkilerini değerlendirmek için önemli bir araç sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yaşam Kalitesi, Yükseköğretim, Öğrenci Refahı, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Seyithan Demirdag

Yazarlar

Seyithan Demirdag

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Türkiye’deki yükseköğretim öğrencilerinin algıladıkları yaşam kalitesi düzeylerini standardize edilmiş bir araçla ölçmektir. Bu amaç doğrultusunda, üniversite yaşamının çeşitli yönlerini (eğitim, sosyal çevre, kampüs olanakları vb.) kapsayan ve öğrencilerin memnuniyetini yansıtan faktörlerin belirlenmesi hedeflenmiştir.

Ölçek, araştırmacılara ve eğitim yöneticilerine, öğrencilerin yaşam kalitesini olumsuz etkileyen alanları tespit etme ve bu alanlara yönelik iyileştirme stratejileri geliştirme konusunda somut veriler sunmayı amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle üniversite öğrencilerinin karşılaştığı özgül zorlukları ve refah kaynaklarını değerlendirmede kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Yükseköğretim Yaşam Kalitesi Ölçeği, yaşam kalitesini multidisipliner bir yapı olarak ele alır. Bu yapı, genellikle dört ana faktör veya boyutta incelenir: Akademik Yaşam Kalitesi (eğitimden memnuniyet, ders yükü), Sosyal Yaşam Kalitesi (arkadaşlık ilişkileri, sosyal aktiviteler), Çevresel ve Kurumsal Kalite (kampüs olanakları, yönetim hizmetleri) ve Kişisel/Duygusal İyi Oluş (stres düzeyi, genel mutluluk).

Bu çok boyutlu yaklaşım, ölçeğin sadece akademik başarıyı değil, aynı zamanda öğrencilerin üniversite ortamında bütünsel olarak nasıl hissettiklerini de kapsamasına olanak tanır. Ölçek, öğrencilerin subjektif değerlendirmelerini objektif kurumsal koşullarla ilişkilendirerek kapsamlı bir yaşam kalitesi profili sunar.

Geçerlik

Yükseköğretim Yaşam Kalitesi Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde doğru ölçtüğünü göstermek üzere gerçekleştirilmiştir. Geliştirme makalesinde (Demirdağ, 2017) detayları sunulan geçerlik analizleri, genellikle Yapı Geçerliği (Construct Validity) ve Kapsam Geçerliği (Content Validity) üzerine odaklanmıştır.

Yapı geçerliği, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi (AFA ve DFA) yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak öngörülen çok faktörlü yapısını istatistiksel olarak desteklediğini göstermiştir. Ayrıca, uzman görüşlerine başvurularak ölçek maddelerinin ilgili yapıyı temsil etme yeterliliği (Kapsam Geçerliği) sağlanmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmiştir. Başlıca kullanılan yöntem İç Tutarlılık Güvenirliğidir. Bu kapsamda, ölçeğin ve alt boyutlarının Cronbach Alfa katsayıları hesaplanmıştır.

2017 tarihli geliştirme çalışmasına göre, ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısının yüksek olduğu ve alt boyutlar bazında da kabul edilebilir düzeyde güvenirlik değerlerine ulaşıldığı rapor edilmiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin farklı uygulamalarda benzer sonuçlar verebilme yeteneğine sahip olduğunu ve yükseköğretim yaşam kalitesini güvenilir bir şekilde ölçtüğünü işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde, maddelerin altında yatan boyutları belirlemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ve maddelerin yaşam kalitesinin farklı yönlerini temsil eden ayrı faktörler altında toplandığını ortaya koymuştur.

AFA’yı takiben, elde edilen faktör yapısının farklı bir örneklem üzerinde doğrulanması amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, model uyum indekslerinin (örneğin, CFI, TLI, RMSEA) kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu göstererek, ölçeğin yapısal modelinin verilerle iyi bir uyum sergilediğini ve geliştirilen faktör yapısının geçerli olduğunu kanıtlamıştır.

Ölçme Aracı Detayları

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Tipik olarak 4’lü veya 5’li seçenekler kullanılır, örn: “Hiç Katılmıyorum”dan “Tamamen Katılıyorum”a).

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Üniversite öğrencileri (Yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören bireyler).

Age Group: Genellikle 18-30 yaş arası genç yetişkinler.

Population Details: Türkiye’deki çeşitli üniversitelerin farklı fakülte ve bölümlerinde öğrenim gören lisans öğrencileri.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Kağıt kalem veya dijital ortamda uygulanabilir.

Anahtar Kelimeler

Öğrenci Memnuniyeti, Psikometri, Üniversite Yaşamı, Cronbach Alfa, Faktör Analizi, Ölçek Geliştirme

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiş (Not specified in source content).

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Seyithan Demirdag

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2017 yılında Seyithan Demirdag tarafından geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için genellikle sorumlu yazar ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir. Ticari kullanım veya geniş çaplı uygulamalar için yazarın izni gereklidir. Ölçeğin kullanımı için standart bir ücret bilgisi mevcut değildir, ancak akademik araştırmalar için genellikle ücretsizdir.

Kaynaklar

Demirdağ, S. (2017). Yükseköğretim Yaşam Kalitesi Ölçeğinin Geliştirilmesi ve Psikometrik Özelliklerinin Araştırılması. Asya Öğretim Dergisi, 5(2), 19-31.

Makalenin orijinal bağlantısı Dergipark üzerinden erişilebilir: dergipark.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: yuksekogretim-yasam-kalitesi-olcegi-toad.pdf

Yükseköğretim Yaşam Kalitesi Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, orijinal kaynak içeriğinde sağlanmamıştır. Maddeler için yazarın yayımlanmış makalesine (Demirdağ, 2017) başvurulması gerekmektedir.