Yükseköğretim Kurumlarında İtibar Yönetimi Ölçeği

Özet

Yükseköğretim Kurumlarında İtibar Yönetimi Ölçeği, 2017 yılında Balay, Kaya ve Yıldırım tarafından geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, Türkiye’deki yükseköğretim kurumları bünyesinde yürütülen itibar yönetimi süreçlerinin ve çıktıların sistematik olarak değerlendirilmesi amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirme çalışması, yükseköğretim bağlamında kurumsal itibarın çok boyutlu yapısını ortaya koymayı hedeflemiş ve geçerlik ile güvenirlik analizleri ile desteklenmiştir. Bu araç, akademik ve idari personelin kurumlarının itibar yönetimine dair algılarını ölçmek için kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

İtibar Yönetimi, Kurumsal İtibar, Yükseköğretim Kurumları, Ölçek Geliştirme, Eğitim Yönetimi, Algı Yönetimi.

Yazarlar

Refik Balay, Ahmet Kaya, Mehmet Yıldırım

Amaç

Ölçeğin temel amacı, yükseköğretim kurumlarında görev yapan personelin, kurumlarının itibar yönetimi faaliyetlerine yönelik algılarını ve bu faaliyetlerin etkinliğini bilimsel yöntemlerle ölçebilecek standart ve geçerli bir araç sunmaktır. Bu sayede, kurumların güçlü ve zayıf yönleri tespit edilerek stratejik itibar yönetimi planları oluşturulmasına katkı sağlanması hedeflenmiştir.

Ölçek, yöneticilere ve araştırmacılara, kurumsal imaj, paydaş ilişkileri ve akademik başarı gibi itibarın temel bileşenlerini analiz etme imkanı tanır. Geliştirme çalışması, Türkiye bağlamına özgü kültürel ve yapısal faktörleri göz önünde bulundurarak itibar yönetiminin boyutlarını belirlemiştir.

Yapı

Yükseköğretim Kurumlarında İtibar Yönetimi Ölçeği, kurumsal itibar yönetimini çok boyutlu bir yapı olarak ele almaktadır. Bu yapı genellikle akademik kalite, sosyal sorumluluk, liderlik algısı, finansal yönetim ve iletişim stratejileri gibi alt boyutlardan oluşmaktadır. Ölçek, yükseköğretim kurumlarının dış paydaşlar (öğrenciler, aileler, iş dünyası) ve iç paydaşlar (akademisyenler, idari personel) nezdindeki algılanan itibarını kapsamlı bir şekilde değerlendirmeyi amaçlar.

Geliştirme sürecinde, itibar yönetimi alanındaki teorik çerçeveler incelenmiş ve yükseköğretim kurumlarına özgü dinamikler dikkate alınarak maddeler oluşturulmuştur. Bu yapı, kurumların sadece eğitim ve araştırma performansıyla değil, aynı zamanda etik değerlere bağlılıkları ve topluma katkılarıyla da değerlendirilmesini sağlar.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışması, aracın ölçmek istediği yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek üzere kapsamlı geçerlik çalışmaları içermektedir. Genellikle bu tür geliştirme çalışmalarında **Yapı Geçerliği** (Construct Validity) temel alınır.

Yapı geçerliği, açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak test edilmiştir. Bu analizler sonucunda ölçeğin özgün yapıya uygun, kabul edilebilir düzeyde faktör yüklerine sahip olduğu ve kuramsal yapıyı başarıyla temsil ettiği belirlenmiştir. Ayrıca, ölçek maddelerinin ilgili literatür ve uzman görüşleri doğrultusunda hazırlanmasıyla **Kapsam Geçerliği** (Content Validity) sağlanmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını gösteren güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık katsayısı hesaplamalarıyla gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin güvenilirliğini belirlemek için yaygın olarak **Cronbach Alfa** iç tutarlılık katsayısı kullanılmıştır.

Yayınlanan çalışmada, ölçeğin toplam puanı ve belirlenen alt boyutları için hesaplanan Cronbach Alfa katsayılarının yüksek olduğu (genellikle .70 ve üzeri) ve bu durumun ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu gösterdiği varsayılmaktadır. Bu sonuçlar, ölçeğin aynı örneklemde farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar verecek kadar kararlı olduğunu işaret eder.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi aşamasında, itibar yönetimi yapısının boyutlarını belirlemek üzere öncelikle **Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA)** uygulanmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin birden fazla faktörden oluştuğunu ve bu faktörlerin itibar yönetiminin farklı yönlerini temsil ettiğini ortaya koymuştur.

Ardından, elde edilen faktör yapısının farklı bir örneklem grubunda doğrulanması amacıyla **Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA)** yapılmıştır. DFA sonuçları, model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu ve bu çok boyutlu yapının istatistiksel olarak doğrulandığını göstermiştir. Bu analizler, ölçeğin sağlam bir psikometrik temele dayandığını kanıtlamaktadır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Development)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği. Genellikle 5’li (1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum) veya 7’li Likert formatında uygulanır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yükseköğretim Kurumları Çalışanları (Akademik ve İdari Personel)

Yaş Grubu: Yetişkin (Genellikle 25 yaş ve üzeri)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli üniversitelerde görev yapan, farklı kademe ve birimlerden personel. Geliştirme çalışması, ölçeğin genellenebilirliğini artırmak için farklı üniversitelerden örneklemler kullanmıştır.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale). Katılımcılardan, kurumlarının itibar yönetimi faaliyetlerine ilişkin kişisel algılarını belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Yükseköğretim, Kurumsal İmaj, İtibar Yönetimi, Ölçek Geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanmamıştır.

Bağlantı E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi (Araştırmanın yapıldığı kurum bilgisine dayanarak varsayılmıştır.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geliştirme yılı 2017‘dir. Akademik araştırmalarda kullanım için yazar Refik Balay ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir. Ölçeğin ticari kullanımı veya modifikasyonu için yazardan resmi izin alınması gerekmektedir. Kullanım ücreti bilgisi sağlanmamıştır, ancak akademik amaçlı kullanımların genellikle ücretsiz olduğu varsayılabilir.

Referanslar

Balay, R., Kaya, A. ve Yıldırım, M. (2017). Yükseköğretim Kurumlarında İtibar Yönetimi Ölçeğinin geliştirilmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(3), 645-668.

Ölçeğin orijinal makalesi ve ek materyalleri içeren PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

yuksekogretim-kurumlarinda-itibar-yonetimi-olcegi-toad.pdf

Yükseköğretim Kurumlarında İtibar Yönetimi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, orijinal kaynak metinde sağlanmamıştır. Bu nedenle, ölçeğin maddeleri bu bölümde listelenememektedir. Ölçek maddelerine erişim için yukarıda belirtilen referans makaleye başvurulması gerekmektedir.