Lise Öğretmenlerine Yönelik Eğitim Amaçlı İnternet Kullanımı Öz-Yeterlik İnançları Ölçeği

Özet

Lise Öğretmenlerine Yönelik Eğitim Amaçlı İnternet Kullanımı Öz-Yeterlik İnançları Ölçeği, lise düzeyindeki öğretmenlerin eğitim ve öğretim faaliyetleri sırasında İnternet teknolojilerini kullanma becerilerine duydukları güven düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, öğretmenlerin dijital yeterliliklerini ve bu yeterlilikleri sınıf ortamına entegre etme konusundaki algılanan öz-yeterlik düzeylerini nicel olarak belirlemeyi hedefler.

2017 yılında Akgün, Topal ve Duman tarafından yürütülen geliştirme çalışması sonucunda ortaya konan bu araç, eğitim teknolojilerinin kullanımının yaygınlaştığı günümüz okullarında öğretmenlerin bu değişime adaptasyonunu ve teknoloji entegrasyonuna yönelik motivasyonlarını anlamak için kritik bir öneme sahiptir. Ölçek, özellikle öğretmenlerin İnternet tabanlı araçları ders planlama, içerik geliştirme ve öğrenci etkileşimini artırma gibi eğitimsel amaçlarla kullanma konusundaki inançlarını değerlendirmeye odaklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öz-Yeterlik, Eğitim Teknolojileri, İnternet Kullanımı, Lise Öğretmenleri, Öğretmen Yeterlilikleri, Ölçek Geliştirme, Dijital Yeterlik.

Yazarlar

Özcan Erkan Akgün, M. Topal, İ. Duman.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, lise öğretmenlerinin eğitim materyali hazırlama, ders içeriğini zenginleştirme, öğrencilerle iletişim kurma ve pedagojik süreçleri destekleme gibi çeşitli eğitimsel görevlerde İnterneti etkin bir şekilde kullanabilme konusundaki inançlarını ve yeterlilik algılarını belirlemektir. Bu belirleme, öğretmen eğitimi programlarının ve mesleki gelişim faaliyetlerinin hedeflenen ihtiyaçlara göre şekillendirilmesine olanak tanır.

Ölçek, aynı zamanda, öğretmenlerin teknoloji entegrasyonu sürecinde karşılaştıkları psikolojik engelleri ve desteklenmesi gereken alanları ortaya koyarak, eğitim politikalarına ve okul yöneticilerine veri sağlamayı amaçlamaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi, eğitimde teknoloji kullanımına yönelik araştırmalara sağlam bir ölçüm aracı sunmaktadır.

Yapı

Lise Öğretmenlerine Yönelik Eğitim Amaçlı İnternet Kullanımı Öz-Yeterlik İnançları Ölçeği, sosyal öğrenme teorisinin temel bir bileşeni olan öz-yeterlik (self-efficacy) psikolojik yapısını ölçmektedir. Öz-yeterlik, bireyin belirli bir görevi başarıyla yerine getirebileceğine dair sahip olduğu inançtır.

Bu bağlamda ölçek, öğretmenlerin İnternet tabanlı eğitim araçlarını kullanma yeteneklerine dair algılarını, yani pedagojik görevleri yerine getirirken İnternet araçlarını kullanabilme kapasitelerine olan güvenlerini değerlendiren alt boyutlardan oluşmaktadır. Yapısal olarak ölçeğin, İnternet kullanımının farklı eğitimsel rollerini yansıtan çok boyutlu bir yapıyı temsil etmesi beklenmektedir (örneğin, içerik bulma, iletişim kurma, değerlendirme yapma gibi boyutlar).

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme makalesinde detaylı olarak sunulmuştur. Geçerlik, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü gösterir. Bu çalışma kapsamında yapı geçerliği, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin kuramsal yapıyla uyumlu alt boyutlar altında toplandığını göstermiştir.

Ayrıca, kapsam geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuş ve ölçülen yapının tüm boyutlarının maddeler tarafından temsil edildiği doğrulanmıştır. Kriter geçerliği ise, ölçek puanlarının ilgili diğer değişkenlerle (örneğin, genel teknoloji yeterliliği veya derslerde İnternet kullanım sıklığı) beklenen düzeyde ilişkili olup olmadığını inceleyerek desteklenmiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. İç tutarlılık güvenirlik katsayısı (Cronbach Alfa), ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme derecesindeki homojenliğini göstermek için hesaplanmıştır. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçeğin güvenilir olduğunun önemli bir göstergesidir.

Geliştirme çalışmasında (Akgün, Topal, Duman, 2017), ölçeğin genel ve alt boyutlar bazında Cronbach Alfa değerlerinin kabul edilebilir sınırların üzerinde olduğu rapor edilmiştir. Ek olarak, zaman içinde ölçüm sonuçlarının kararlılığını belirlemek için test-tekrar test güvenirlik analizleri de yapılmış olabilir. Bu analizler, ölçeğin lise öğretmenlerinin öz-yeterlik inançlarını zaman içinde istikrarlı bir şekilde ölçebildiğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Lise Öğretmenlerine Yönelik Eğitim Amaçlı İnternet Kullanımı Öz-Yeterlik İnançları Ölçeği’nin yapısal geçerliğini incelemek üzere faktör analizi uygulanmıştır. Başlangıçta Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile ölçeğin temel boyutları belirlenmiştir. Bu analiz, öğretmenlerin İnternet kullanımındaki öz-yeterlik inançlarının hangi bağımsız faktörler etrafında toplandığını ortaya koymuştur.

AFA sonuçlarını takiben, ölçeğin teorik yapısının örneklem üzerinde doğrulanması amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonucunda elde edilen uyum indeksleri (örneğin, RMSEA, CFI, GFI), ölçeğin çok boyutlu yapısının veriyle mükemmel veya kabul edilebilir düzeyde uyumlu olduğunu kanıtlamıştır. Bu analizler, ölçeğin sağlam bir psikometrik temele sahip olduğunu göstermektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Öz bildirim (Self-Report) ölçeği. Derecelendirme formatının 5’li veya 7’li Likert Ölçeği tipinde olması muhtemeldir (Örn: “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Mevcut Diller: Türkçe (Turkish)

Popülasyon Grubu: Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkin (Lise düzeyinde görev yapan öğretmenler)

Popülasyon Detayları: Türkiye genelindeki lise (ortaöğretim) kurumlarında görev yapan branş öğretmenleri. Geçerlik ve güvenirlik çalışması için örneklem, farklı şehir ve branşlardan seçilmiş öğretmenlerden oluşmuştur.

Test Metodolojisi: Kağıt-kalem veya dijital anket yoluyla uygulanabilir. Ölçek maddeleri, öğretmenlerin eğitim amaçlı İnternet kullanımıyla ilgili spesifik senaryolara yönelik yeterlik inançlarını sorgular.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Eğitimi, Dijital Pedagoji, Eğitim Teknolojileri Entegrasyonu, Lise Öğretmenleri, Öz-Yeterlik İnancı, Likert Ölçeği, İnternet Kullanımı.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: Sorumlu yazar için: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2017 yılında yayımlanan bir akademik çalışma kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı için yazar(lar)la doğrudan iletişime geçilmesi tavsiye edilir. Ticari olmayan, akademik araştırmalarda kullanım genellikle ücretsizdir, ancak izin alınması gereklidir.

Test Geliştirme Yılı: 2017

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

• lise-ogretmenlerine-yonelik-egitim-amacli-internet-kullanimi-oz-yeterlik-inanclari-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Akgün, Ö., Topal, M., Duman, İ. (2017). Lise Öğretmenlerine Yönelik Eğitim Amaçlı İnternet Kullanımı Öz-Yeterlik İnançları Ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Medeniyet Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1 (2), 1-14. Makaleye erişim adresi: http://dergipark.gov.tr/mead/issue/34203/331748

Lise Öğretmenlerine Yönelik Eğitim Amaçlı İnternet Kullanımı Öz-Yeterlik İnançları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır.