Yetişkin Prososyallik Ölçeği

Öz

Yetişkin Prososyallik Ölçeği, uyarlama yöntemiyle Türkçeye kazandırılmış bir psikolojik ölçme aracıdır. Ölçek, yetişkin bireylerin prososyal davranış eğilimlerini ve düzeylerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bağcı ve Öztürk-Samur tarafından 2016 yılında gerçekleştirilen bu çalışma, ölçeğin Türkçe popülasyon üzerindeki psikometrik özelliklerini, özellikle geçerlik ve güvenirlik yapısını incelemiştir. Ölçek, 16 maddeden oluşmakta olup tek boyutlu bir yapı sergilemektedir.

Anahtar Kelimeler

Prososyal davranış, Yetişkin Prososyallik Ölçeği, Ölçek uyarlaması, Geçerlik, Güvenirlik, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Sosyal psikoloji.

Yazarlar

Burcu Bağcı, Ayşe Öztürk-Samur.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, yetişkin bireylerin başkalarına yardım etme, paylaşma ve işbirliği yapma gibi olumlu sosyal davranışlarını kapsayan prososyal davranış düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu uyarlama çalışması, özgün ölçeğin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu sınayarak, araştırmacılar için kullanışlı bir araç sunmayı hedeflemiştir.

Ölçek, özellikle eğitim psikolojisi ve sosyal psikoloji alanlarında, prososyal eğilimler ile diğer psikolojik yapılar (örneğin, empati, ahlaki gelişim) arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla kullanılabilir.

Yapı

Yetişkin Prososyallik Ölçeği, prososyal davranış yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin dışarıdan herhangi bir ödül beklemeden başkalarının iyiliğini amaçlayan gönüllü davranışlarını ifade eder. Ölçek, bu davranışların sıklığını ve yoğunluğunu değerlendirmeye odaklanmıştır.

Yapılan analizler sonucunda ölçeğin tek boyutlu bir yapı gösterdiği belirlenmiştir. Bu, ölçekteki 16 maddenin tamamının tek bir temel prososyal eğilimi temsil ettiğini göstermektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin tek boyutlu modelinin verilerle kabul edilebilir düzeyde uyumlu olduğunu ortaya koymuştur.

Hesaplanan uyum indeksi değerleri şunlardır: χ² = 430.84, X²/sd = 4.14, CFI = 0.93, NNFI = 0.92, NFI = 0.92 ve GFI = 0.85. Bu değerler, özellikle CFI ve NFI gibi indekslerin 0.90 sınırının üzerinde olması nedeniyle, tek faktörlü yapının geçerli olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışması, uyarlama çalışmasının bir parçası olmasına rağmen, sunulan kaynak içerikte spesifik güvenirlik katsayıları (örneğin, Cronbach Alfa değeri) belirtilmemiştir. Ancak, çalışmanın başlığı ve metodolojisi, iç tutarlılık analizlerinin yapıldığını işaret etmektedir.

Güvenirlik, ölçme aracının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. Bu ölçeğin, uyarlama sürecinde Türk örnekleminde tutarlı sonuçlar üretme potansiyeli hedeflenmiştir. İlerleyen çalışmalarda test-tekrar test güvenirliği gibi ek güvenirlik yöntemlerinin de raporlanması önerilmektedir.

Faktör Analizi

Yetişkin Prososyallik Ölçeği’nin faktör yapısı, tek boyutlu bir model olarak test edilmiştir. Bu modelin uygunluğunu değerlendirmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.

DFA sonuçları, ölçeğin 16 maddesinin tek bir faktör altında toplandığını doğrulamıştır. Uyum indeksleri (özellikle X²/sd = 4.14 ve CFI = 0.93) modelin veriyle uyumunun kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, ölçeğin kuramsal yapıyı başarıyla ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Öz bildirim ölçeği

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkinler

Age Group: Yetişkin (Spesifik yaş aralığı belirtilmemiştir.)

Population Details: Türk popülasyonu üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Methodology: Ölçek, 7’li Likert tipi derecelendirme kullanır. Yanıt seçenekleri 1 (hiçbir zaman) ile 7 (her zaman) arasında değişmektedir. Bu geniş aralık, yanıtlayıcıların prososyal davranış sıklıklarını daha ayrıntılı ifade etmelerine olanak tanır. Ölçek 16 maddeden oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Psikometrik özellikler, Yetişkinlik, 16 madde, Tek boyut, Uyum indeksi, Prososyal, Sosyal bilimler.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Mevcut değil.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim)

Correspondence Address: Mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek, akademik araştırmalarda kullanılmak üzere Bağcı ve Öztürk-Samur (2016) tarafından yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Burcu Bağcı ile iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Test Yılı (Uyarlama Çalışması): 2016

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı psikometrik bilgileri aşağıdaki linkten erişilebilir: kefad.ahievran.edu.tr.

Kaynaklar

Aşağıda ölçeğin uyarlama çalışmasına ait temel referans ve ilgili kaynaklar listelenmiştir:

1. Bağcı, B. ve Öztürk-Samur, A. (2016). Çocuk ve Yetişkin Prososyallik Ölçeklerinin geçerlik güvenirlik çalışması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 17(3), 59-79.

2. Ölçeğin orijinal PDF dosyası buraya bağlantılıdır: yetiskin-prososyallik-olcegi-toad.pdf

Yetişkin Prososyallik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte yer almadığından, bu bölümde yalnızca yapısal bilgi sunulmuştur.

• Ölçek 16 maddeden oluşmaktadır.

• Derecelendirme 7’li Likert tipi olup (1= hiçbir zaman – 7= her zaman) şeklindedir.

• Ölçek, yetişkin prososyal eğilimleri tek bir boyutta ölçmektedir.