Yenilenmiş Öz-liderlik Ölçeği (YÖLÖ)

Özet

Yenilenmiş Öz-liderlik Ölçeği (YÖLÖ), bireylerin kendi kendilerini etkileme süreçlerini ve stratejilerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan orijinal ölçeğin Türkçe’ye uyarlama çalışmasıdır. Bu adaptasyon çalışması, 2018 yılında Mustafa Fidan tarafından gerçekleştirilmiştir. Ölçek, özellikle üniversite öğrencileri örnekleminde psikometrik özelliklerinin test edilmesi ve Türkçe konuşulan akademik ortamlarda öz-liderlik düzeylerinin güvenilir ve geçerli bir şekilde belirlenmesi amacıyla kullanıma sunulmuştur. Bu çalışma, ölçeğin kültürel ve dilsel bağlamda tutarlılığını sağlamayı hedeflemiştir.

Öz-liderlik kavramı, bireyin kendi davranışlarını ve düşünce süreçlerini yöneterek kişisel performansı ve motivasyonu artırma yeteneğini ifade eder. YÖLÖ, bu karmaşık yapıyı oluşturan davranış odaklı stratejiler, doğal ödül stratejileri ve yapıcı düşünce modeli stratejileri gibi temel boyutları ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Öz-liderlik, Liderlik Eğitimi, Ölçek Uyarlama, Üniversite Öğrencileri, Psikometri, Yönetim Psikolojisi, Kendini Yönetme.

Yazarlar

Mustafa Fidan (Uyarlayan)

Amaç

Yenilenmiş Öz-liderlik Ölçeği (YÖLÖ)’nin temel amacı, bireylerin kendi kendilerini yönetme yeteneklerini ve kullandıkları öz-liderlik stratejilerinin düzeyini sistematik olarak değerlendirmektir. Bu ölçek, özellikle Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin kişisel gelişim ve akademik başarı bağlamında öz-liderlik becerilerini tespit etmek için adapte edilmiştir.

Ölçek, eğitim ve organizasyonel psikoloji alanlarında, bireylerin öğrenme süreçlerini, motivasyonlarını ve performanslarını nasıl artırdıklarını anlamak için kritik bir araç görevi görmektedir. Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin Türkçe kültürüne uygunluğunu ve akademik araştırmalarda kullanılabilecek geçerli bir araç olarak işlevselliğini sağlamayı amaçlamıştır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

YÖLÖ’nün ölçtüğü temel yapı, Öz-liderlik (Self-Leadership) kavramıdır. Öz-liderlik, bireyin kendi davranışlarını ve düşünce süreçlerini yöneterek hedeflerine ulaşmasını sağlayan çok boyutlu bir yapıdır. Bu yapı genellikle üç ana kategori altında incelenen stratejilerden oluşur:

• Davranış Odaklı Stratejiler: Öz-gözlem, öz-hedef belirleme, öz-ceza ve öz-ödül gibi davranışları yönetmeye yönelik somut tekniklerdir.
• Doğal Ödül Stratejileri: Görevlerin doğasında bulunan keyifli ve motive edici unsurlara odaklanarak işi daha çekici hale getirme yollarıdır.
• Yapıcı Düşünce Modeli Stratejileri: Olumsuz inançları yapıcı düşüncelerle değiştirme, zihinsel prova yapma ve olumlu iç konuşma yoluyla bilişsel süreçleri yönetme becerileridir.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlamasına ait geçerlik bilgileri, Fidan (2018) tarafından yürütülen çalışmada detaylandırılmıştır. Adaptasyon çalışmalarında genellikle yapı geçerliği incelenir. Yapı geçerliğini test etmek amacıyla, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örneklemde de korunup korunmadığını belirlemek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılması beklenir.

Her ne kadar kaynak içerikte spesifik istatistiksel geçerlik değerleri belirtilmemiş olsa da, uyarlama çalışmasının başarılı sayılabilmesi için, ölçek maddelerinin kuramsal olarak belirlenen boyutlarla yüksek düzeyde ilişkili olduğu ve benzer yapıyı ölçen diğer ölçeklerle (ölçüt geçerliği) anlamlı korelasyonlar gösterdiği varsayılmaktadır.

Güvenirlik

Yenilenmiş Öz-liderlik Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek üzere gerçekleştirilmiştir. Güvenirliğin temel göstergesi olan Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısının, kabul edilebilir düzeylerde (genellikle 0.70 ve üzeri) olması beklenir. Bu katsayı, ölçeğin tüm maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Uyarlama çalışmasında ayrıca test-tekrar test güvenirliği gibi yöntemler de kullanılmış olabilir. Bu yöntem, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar üretip üretmediğini belirler. Güvenirlik değerlerinin, özellikle üniversite öğrencileri gibi homojen bir örneklemde yüksek olması, ölçeğin ölçüm hatasını minimize ettiğini gösterir.

Faktör Analizi

YÖLÖ’nün Türkçe uyarlama sürecinde, ölçeğin çok boyutlu yapısını doğrulamak amacıyla Faktör Analizi teknikleri uygulanmıştır. Orijinal ölçek genellikle birden fazla alt boyuttan oluştuğu için, adaptasyon çalışmasında Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak maddelerin Türkçe örneklemde de beklenen faktör yapısı altında toplandığı kanıtlanmıştır.

Bu analizler, ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle uyumlu olduğunu göstermeyi amaçlar. Eğer DFA sonuçları uyum iyiliği indeksleri açısından kabul edilebilir sınırlar içindeyse, ölçeğin Türkçe formunun da orijinal ölçekle aynı psikolojik yapıyı ölçtüğü sonucuna varılır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama Çalışması (Adaptation)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Orijinal ölçek genellikle 5 veya 7 noktalı Likert formatındadır.)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), İngilizce (Orijinal)

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: Genç Yetişkinler (Yaklaşık 18-25 yaş arası)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli üniversitelerde öğrenim gören lisans ve ön lisans öğrencileri örneklemi.

Test Metodolojisi: Öz-bildirim (Self-report). Katılımcılar, kendilerine sunulan maddelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Öz-yönetim, Kendini Etkileme, Motivasyon, Performans, Yönetim Psikolojisi, Akademik Başarı, Liderlik Stratejileri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi Kaynakta Mevcut Değildir.

Bağlılık E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Mustafa Fidan (Uyarlama çalışması sırasında yazışma adresi olarak belirtilmiştir.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe’ye uyarlama çalışması 2018 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik ve ticari kullanımı ile ilgili izinler ve olası ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Mustafa Fidan ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-postası: [email protected]

Ölçeğin orijinal PDF dokümanına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir. Bu doküman, ölçeğin tüm maddelerini, puanlama yönergelerini ve uyarlama çalışmasının detaylarını içermektedir.

Orijinal PDF dokümanı bu bağlantıdan indirilebilir: yenilenmis-oz-liderlik-olcegi-yolo-toad.pdf

Kaynakça

• Fidan, M. (2018). Yenilenen Öz-liderlik Ölçeğini üniversite öğrencileri örnekleminde Türkçe’ye uyarlama çalışması. Uluslararası Liderlik Eğitimi Dergisi (ULED), 2, 1-16.

Yenilenmiş Öz-liderlik Ölçeği (YÖLÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tamamı, yukarıda belirtilen uyarlama çalışmasının makalesinde veya ekteki PDF dosyasında yer almaktadır.

Bu bölüm, ölçeğin orijinal maddelerini içermemektedir. Maddeler için yazarın yayımlanan çalışmasına başvurulmalıdır.