Yazma Kaygısı Ölçeği

Özet

Yazma Kaygısı Ölçeği (YKÖ), H. Deniz ve S. Demir tarafından 2019 yılında geliştirilen, bireylerin akademik veya genel yazma süreçleri sırasında deneyimledikleri kaygı düzeyini ve niteliğini ölçmeyi amaçlayan öz bildirim tipi bir psikometrik araçtır. Ölçek, toplam 26 maddeden oluşmakta ve 5’li Likert tipi derecelendirme formatını kullanmaktadır. Geliştirme çalışması, YKÖ’nün yüksek düzeyde güvenilirlik ve geçerlik kanıtlarına sahip olduğunu göstermiş, böylece eğitim ve psikoloji alanlarında yazma becerilerini olumsuz etkileyen duygusal engellerin tespit edilmesine önemli bir katkı sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Yazma Kaygısı, Psikometrik Ölçek, Güvenirlik, Geçerlik, Eğitim Psikolojisi, Öz Bildirim.

Yazarlar

H. Deniz, S. Demir.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğrencilerin yazma eylemi öncesinde, sırasında veya sonrasında yaşadıkları yoğun duygusal tepkileri, yani yazma kaygısı düzeyini standardize edilmiş bir biçimde ölçmektir. Bu araç, yazılı ifade gerektiren görevlerle ilgili olarak ortaya çıkan değerlendirilme korkusu, yetersizlik hissi ve kaçınma eğilimlerini saptayarak, eğitimcilerin ve ruh sağlığı uzmanlarının ilgili müdahale programlarını tasarlamasına bilimsel zemin hazırlamaktadır.

Yapı

Yazma Kaygısı Ölçeği, bireyin yazılı iletişim kurma beklentisine karşı hissettiği endişe ve gerginlik hali olan yazma kaygısı yapısını hedeflemektedir. Ölçek, araştırmacılar tarafından belirlenen ve yazma kaygısının farklı yönlerini temsil eden üç temel boyutta bu yapıyı değerlendirmektedir. Toplam 26 maddeden oluşan YKÖ, katılımcıların bu kaygıyı ne sıklıkla deneyimlediklerini belirlemeye olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, özellikle kapsam ve yapı geçerliğine odaklanmıştır. Kapsam geçerliğini sağlamak amacıyla ilk aşamada oluşturulan maddeler için alanında yetkin uzmanların görüşlerine başvurulmuştur. Bursa Uludağ ve Fırat üniversitelerinde görev yapan Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi ile Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık bölümlerinden 5 öğretim üyesi ile Elazığ il merkezinde görev yapan 5 Türkçe öğretmeninden görüş alınmıştır.

Uzman görüşleri doğrultusunda bazı maddeler çıkarılmış ve bazıları üzerinde değişiklikler yapılarak 57 maddelik taslak ölçek oluşturulmuştur. Nihai 26 maddelik formun istatistiksel geçerlik kanıtlarından biri olarak, yapılan test-tekrar test analizi sonucunda ölçeğin iç tutarlılık katsayısı .88 (iyi düzeyde güvenilir) olarak belirlenmiş ve bu değerin .01 düzeyinde anlamlı olduğu tespit edilmiştir.

Güvenirlik

Yazma Kaygısı Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlılığının yüksek olduğunu göstermektedir. Ölçeğin geneli için hesaplanan Cronbach’s Alpha değeri .89 olarak rapor edilmiştir. Ölçeğin üç temel boyutu için ise Cronbach’s Alpha katsayıları sırasıyla .85, .84 ve .74 olarak bulunmuştur.

Ayrıca, ölçeğin boyutlarının kendi arasında yeterli düzeyde tutarlı olduğunu gösteren bölünmüş yarı güvenirlik yöntemleri kullanılmıştır:

• Spearman Brown güvenirlik katsayıları sırasıyla .86, .85 ve .74.
• Guttman Split-Half güvenirlik katsayıları sırasıyla .85, .84 ve .74.

Gerçekleştirilen Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonucunda yapı güvenirliğinin .70’in üzerinde bulunması, ölçeğin yapısal olarak da yeterli güvenilirliğe sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin kuramsal olarak öngörülen üç boyutlu yapısının ampirik verilerle ne ölçüde uyumlu olduğunu belirlemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, modelin veri setine yüksek düzeyde uyum sağladığını göstermiştir. Yapı güvenirliği katsayısının kabul edilebilir sınır olan .70’in üzerinde olması, ölçeğin yazma kaygısı yapısını ölçmek için geçerli ve tutarlı bir faktör yapısına sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Enstrüman

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Developmental Scale)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme (1=Hiç – 5=Herzaman)

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Kitle: Öğrenciler (Lise ve Üniversite düzeyinde eğitim alan bireyler)

Yaş Grubu: Ergenlikten Yetişkinliğe

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları için Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi ile Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık alanlarında uzman görüşleri alınmıştır.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Psikometri, Eğitimde Değerlendirme, Performans Kaygısı, Yazma Kaygısı, Doğrulayıcı Faktör Analizi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut Değil

Bağlı Kuruluş E-posta Adresi: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Mevcut Değil

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek 2019 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlı kullanımı ile ilgili izinler ve olası ücretlendirme detayları için sorumlu yazar Sezgin DEMİR ile yukarıda belirtilen e-posta adresi üzerinden iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

• Deniz, H. ve Demir, S. (2019). Yazma Kaygısı Ölçeği’nin geliştirilmesi: Güvenirlik ve geçerlik çalışması. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 8(2), 1034-1051. Makalenin orijinal bağlantısı: tekedergisi.com

Ek olarak, ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: yazma-kaygisi-olcegi-toad.pdf

Yazma Kaygısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Toplam 26 maddeden oluşmaktadır. Örnek Maddeler:

1. Öğretmenlerimin yazdığım metinleri değerlendireceği düşüncesi beni kaygılandırır.
2. Yazdıklarımın beğenilmeyeceği düşüncesi üzerimde baskı oluşturur.
3. Arkadaşlarımın daha iyi yazdığı düşüncesi beni endişelendirir.
4. Yazdıklarımın beğenilmeyeceğini düşünürüm.

Derecelendirme: 1=Hiç – 2=Nadiren – 3=Bazen – 4=Sık sık – 5=Herzaman