Yaşam Becerileri Eğitimi Ölçeği

Özet

Yaşam Becerileri Eğitimi Ölçeği (YBEÖ), bireylerin Yaşam Becerileri eğitimine ilişkin algılarını ve bu eğitimlerin etkinliğini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Nihat Şimşek tarafından 2019 yılında Türkçe literatüre kazandırılan bir uyarlama çalışmasının ürünüdür. Ölçeğin temel amacı, eğitim programlarının bireylere kazandırmayı hedeflediği sosyal, duygusal ve bilişsel yetkinliklerin ne ölçüde algılandığını ve benimsendiğini saptamaktır. Bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürüne uygunluğunu ve gerekli geçerlik ve güvenirlik özelliklerini taşıdığını ortaya koymak üzere tasarlanmıştır.

Ölçek, genellikle eğitim bilimleri ve psikoloji alanlarında, özellikle genç ve yetişkin popülasyonlarda yaşam becerileri gelişimini inceleyen araştırmalarda kullanılmaktadır. Ölçeğin yapısı ve maddeleri, eğitim süreçlerinin sonuçlarını nicel olarak değerlendirmeye olanak tanır, böylece eğitimcilerin ve politika yapıcıların program içeriklerini optimize etmelerine yardımcı olur.

Anahtar Kelimeler

Yaşam Becerileri, Psikometrik, Eğitim Psikolojisi, Ölçek Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Nihat Şimşek

Yazarlar

Nihat Şimşek

Amaç

Yaşam Becerileri Eğitimi Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin aldıkları yaşam becerileri eğitimlerinin etkililiğini ve katılımcıların bu eğitimler sonucu edindikleri becerilere dair algı düzeylerini ölçmektir. Ölçek, eğitim programlarının çıktılarını sistematik bir şekilde değerlendirerek, programların hedeflerine ulaşıp ulaşmadığını belirlemeye yardımcı olur.

Bu araç aynı zamanda, farklı eğitim metodolojileri veya müfredatlar arasındaki verimlilik farklarını ortaya koymak için de kullanılabilir. Şimşek (2019) tarafından yapılan uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin kavramsal yapısını koruyarak, Türk kültürüne özgü dilsel ve kültürel uygunluğunu sağlamayı amaçlamıştır.

Yapı

Yaşam Becerileri Eğitimi Ölçeği (YBEÖ), genellikle Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından tanımlanan temel yaşam becerisi alanlarını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temel alır. Bu beceriler genellikle karar verme, problem çözme, eleştirel düşünme, etkili iletişim, kişilerarası ilişkiler kurma, öz farkındalık, empati, stres yönetimi ve duygularla başa çıkma gibi alanları kapsar.

Ölçeğin yapısal geçerliği, uyarlama çalışmasında Faktör Analizi yöntemleri kullanılarak incelenmiş olup, ölçeğin yaşam becerisi eğitiminin farklı boyutlarını ayrı ayrı ölçebilme yeteneğini destekleyen faktör yapılarının belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu alt boyutlar, araştırmacılara sadece genel bir beceri düzeyi değil, aynı zamanda hangi spesifik beceri alanlarında gelişim veya eksiklik olduğunu görme imkanı sunar.

Geçerlik

Şimşek (2019) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışmasında, ölçeğin geçerlik çalışmaları detaylı bir şekilde raporlanmıştır. Uyarlama sürecinde yapı geçerliğini test etmek amacıyla genellikle Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (AFA ve DFA) yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçek maddelerinin kuramsal olarak öngörülen faktör yapısıyla ne ölçüde örtüştüğünü incelemektedir.

Geçerlik sonuçları, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yaşam becerileri eğitimine yönelik algı yapısını tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Ayrıca, ilgili literatürde kabul gören diğer yaşam becerisi veya eğitim sonuçları ölçekleri ile korelasyonları incelenerek ölçüt bağımlı geçerlik çalışmaları da yapılmış olabilir. Detaylı istatistiksel sonuçlar ve model uyum indeksleri, kaynak referansında belirtilen akademik makalede bulunmaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçeğin zamana ve farklı uygulamalara karşı ne kadar tutarlı sonuçlar verdiğini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Şimşek (2019) çalışmasında, iç tutarlılık katsayısı (genellikle Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü işaret eder.

Uyarlama çalışmasında elde edilen iç tutarlılık katsayıları, hem ölçeğin bütünü hem de saptanan alt boyutları için kabul edilebilir veya yüksek düzeyde güvenirlik düzeyine işaret etmektedir. Bu sonuçlar, Yaşam Becerileri Eğitimi Ölçeği’nin eğitim araştırmalarında güvenle kullanılabilecek psikometrik özelliklere sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Yaşam Becerileri Eğitimi Ölçeği’nin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla gerçekleştirilen Faktör Analizi, ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya koymuştur. Uyarlama çalışmasında kullanılan örneklem üzerinde yapılan analizler sonucunda, ölçeğin kaç faktörden oluştuğu (örneğin, Bilişsel Beceriler, Sosyal Beceriler, Duygusal Beceriler) ve her bir maddenin hangi faktöre yüklendiği belirlenmiştir.

Bu analizler, maddelerin teorik beklentilerle uyumlu bir şekilde gruplandığını ve Türk örnekleminde orijinal ölçeğin yapısal bütünlüğünün korunduğunu doğrulamıştır. Faktör yüklerinin yeterli düzeyde olması, maddelerin ilgili oldukları faktörleri güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Derecelendirme Ölçeği (Likert tipi ölçek olduğu varsayılmaktadır, ancak derecelendirme bilgisi orijinal kaynakta boş bırakılmıştır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim gören bireyler (Öğrenciler veya öğretmen adayları)

Yaş Grubu: Genç yetişkinler ve yetişkinler (Çalışmanın yapıldığı örnekleme bağlı olarak, genellikle lise veya üniversite öğrencileri)

Popülasyon Detayları: Şimşek (2019) çalışmasında kullanılan örneklem grubu, ölçeğin geçerlik ve güvenirlik testlerinin yapıldığı spesifik popülasyonu temsil etmektedir. Detaylı örneklem bilgisi kaynak makalede mevcuttur.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği. Katılımcılar, yaşam becerileri eğitimine dair algılarını veya beceri düzeylerini belirli bir derecelendirme sistemi (örneğin, 5’li Likert tipi) üzerinden belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Programı Değerlendirmesi, Sosyal Beceriler, Duygusal Beceriler, Bilişsel Beceriler, Ölçek Geliştirme, Geçerlik Çalışması

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir (Gaziantep Üniversitesi ile ilişkili olduğu varsayılabilir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Yaşam Becerileri Eğitimi Ölçeği’nin uyarlama ve psikometrik özellikleri 2019 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik çalışmalarda kullanımı için sorumlu yazar Nihat Şimşek ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için yazarın izinleri ve olası ücretlendirme koşulları hakkında bilgi alınması gerekmektedir.

Bu ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: yasam-becerileri-egitimi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Şimşek, N. (2019). Yaşam Becerileri Eğitimi Ölçeğinin geçerlik güvenirlik çalışması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 27(1), 261-270. doi: 10.24106/kefdergi.2504.

Makalenin Dergipark üzerindeki bağlantısı: dergipark.org.tr.

Yaşam Becerileri Eğitimi Ölçeğinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır, bu nedenle bu bölüm boş bırakılmıştır veya araştırmacının referans makaleye başvurması gerekmektedir.

Ölçek maddeleri, geçerlik ve güvenirlik çalışmasının yayımlandığı Şimşek (2019) makalesinde yer almaktadır. Araştırmacılar, maddelerin tam listesi ve derecelendirme talimatları için bu referansa başvurmalıdır.