Üniversite Öğrencilerinde Sağlıklı Yaşam Becerileri Ölçeği

Özet

Üniversite Öğrencilerinde Sağlıklı Yaşam Becerileri Ölçeği (ÜÖSYBÖ), yükseköğrenim düzeyindeki bireylerin sahip olduğu ve sürdürdüğü sağlıklı yaşam becerileri düzeylerini ölçmek amacıyla 2019 yılında geliştirilmiştir. Ölçek, öğrencilerin fiziksel, zihinsel ve sosyal refahlarını destekleyen çeşitli davranışsal alanları kapsamaktadır. Bu araç, üniversite öğrencileri arasında sağlık bilincini artırmayı ve koruyucu sağlık stratejilerinin belirlenmesine katkıda bulunmayı hedeflemektedir. ÜÖSYBÖ, genç yetişkinlik dönemindeki sağlık davranışlarını bilimsel olarak değerlendirmek için geçerli ve güvenilir bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sağlıklı Yaşam Becerileri, Psikometrik Ölçek Geliştirme, Üniversite Öğrencileri, Sağlık Davranışları, Koruyucu Sağlık.

Yazarlar

Aslı Genç, Fatih Karaman.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, üniversite öğrencileri popülasyonunda sağlıklı yaşam becerilerinin sistematik ve geçerli bir şekilde değerlendirilmesini sağlamaktır. Bu becerilerin ölçülmesi, eğitim kurumlarının öğrencilere yönelik sağlık programlarını ve müdahale stratejilerini daha etkili bir şekilde planlamasına olanak tanır. Ölçek, öğrencilerin yaşam tarzı seçimlerini ve sağlıklarını iyileştirme potansiyellerini belirlemede önemli bir rol oynamaktadır.

Araştırmacılar, özellikle genç yetişkinlik döneminde kazanılan sağlık alışkanlıklarının kalıcı hale gelmesi nedeniyle, bu dönemdeki beceri düzeylerini tespit ederek gelecekteki sağlık risklerini öngörmeyi ve önlemeyi amaçlamışlardır. Bu bağlamda, ölçek hem akademik araştırmalar hem de uygulamalı sağlık hizmetleri için kritik bir değerlendirme aracı olarak tasarlanmıştır.

Yapı

ÜÖSYBÖ, bireyin sağlık durumunu aktif olarak iyileştirmeye ve korumaya yönelik sergilediği davranışsal ve bilişsel yetkinlikler bütünü olan sağlıklı yaşam becerileri yapısını ölçmektedir. Sağlıklı yaşam becerileri, yalnızca hastalığın yokluğunu değil, aynı zamanda bireyin fiziksel, sosyal ve ruhsal olarak tam bir iyilik halinde olmasını kapsayan geniş bir kavramsal çerçeveye dayanır.

Ölçek geliştirme sürecinde, kavramsal çerçeve, sağlıklı yaşamın multidisipliner yapısını yansıtacak şekilde oluşturulmuştur. Bu yapı genellikle beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite düzeyi, stresle başa çıkma yöntemleri, sosyal destek kullanımı ve kişisel sorumluluk gibi alt boyutları içermektedir. Bu sayede, öğrencilerin yalnızca mevcut sağlık durumları değil, aynı zamanda sağlıklarını sürdürme ve geliştirme kapasiteleri de kapsamlı bir şekilde değerlendirilmektedir.

Geçerlik

Üniversite Öğrencilerinde Sağlıklı Yaşam Becerileri Ölçeği’nin geliştirilmesi çalışması, psikometrik açıdan sağlam bir yapıya sahip olduğunu göstermek amacıyla geçerlik analizlerini içermektedir. Kaynak materyalde spesifik katsayılar belirtilmese de, geliştirme çalışmalarında yaygın olarak İçerik Geçerliği için uzman görüşüne başvurulmuştur.

Yapı geçerliğini kanıtlamak amacıyla, ölçeğin teorik yapısını destekleyen Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemlerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin sağlıklı yaşam becerileri kavramının belirlenen alt boyutlarını ne ölçüde temsil ettiğini istatistiksel olarak ortaya koyar.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçüm aracının tutarlılığını ve istikrarını değerlendirmek için kritik öneme sahiptir. Kaynak referansta doğrudan güvenirlik katsayıları sunulmamıştır. Ancak bir geliştirme çalışması olarak, ÜÖSYBÖ’nün iç tutarlılığının Cronbach Alfa katsayısı ile hesaplanmış olması beklenmektedir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.

İlaveten, ölçeğin zamana karşı istikrarını değerlendirmek için Test-Tekrar Test güvenilirliği analizlerinin de yapılmış olması olasıdır. Detaylı güvenirlik bilgileri ve elde edilen katsayılar için araştırmacıların 2019 tarihli orijinal makalesine bakılması gerekmektedir.

Faktör Analizi

Üniversite Öğrencilerinde Sağlıklı Yaşam Becerileri Ölçeği, çok boyutlu bir yapıyı ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu nedenle, ölçeğin nihai yapısını belirlemek ve sağlıklı yaşam becerilerinin temel bileşenlerini ortaya çıkarmak amacıyla faktör analizi kullanılmıştır. Bu süreç, ölçekte yer alan maddelerin hangi teorik alt boyutlar altında toplandığını netleştirmiştir.

Faktör analizinin sonuçları, ölçeğin kaç faktörden oluştuğunu, bu faktörlerin toplam varyansın ne kadarını açıkladığını ve her bir maddenin ilgili faktöre ne kadar yüklendiğini göstermektedir. Bu bulgular, ölçeğin yapısal bütünlüğünü ve bilimsel geçerliliğini desteklemektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Yeni bir öz bildirim ölçeği).

Format: Kaynakta spesifik olarak belirtilmemiştir. Geliştirme ölçeklerinde yaygın olarak kullanılan Likert Tipi Derecelendirme formatının (örneğin, 1=Hiçbir Zaman, 5=Her Zaman) kullanıldığı varsayılmaktadır.

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Yükseköğretim Düzeyindeki Bireyler (Üniversite öğrencileri).

Yaş Grubu: Genç Yetişkinlik Dönemi (Tipik olarak 18-25 yaş aralığı).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki üniversitelerin çeşitli fakülte ve bölümlerinde öğrenim gören öğrenciler.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği. Katılımcılar, kendileriyle ilgili sağlıklı yaşam davranışlarını ve becerilerini rapor ederler.

Anahtar Kelimeler

Sağlık Eğitimi, Sağlık Promosyonu, Yaşam Tarzı, Öz Bildirim, Psikometri, Gelişim Psikolojisi.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Aslı GENÇ

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar Aslı GENÇ).

Yazışma Adresi: İstanbul Gelişim Üniversitesi (Kaynak makalenin yayınlandığı kurum ile ilişkilidir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımı için yazarlarla (Aslı Genç ve Fatih Karaman) iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik amaçlı kullanımlarda, yazardan izin alınması koşuluyla genellikle ücretsizdir.

Makalenin tam metnine erişim için bağlantı mevcuttur: acikerisim.gelisim.edu.tr

Referanslar

Genç, A. ve Karaman F. (2019). Üniversite Öğrencilerinde Sağlıklı Yaşam Becerileri Ölçeği’nin geliştirilmesi. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, (7), 656-669.

Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: universite-ogrencilerinde-saglikli-yasam-becerileri-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Üniversite Öğrencilerinde Sağlıklı Yaşam Becerileri Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri ve derecelendirme yapısı, sağlanan kaynak içerikte doğrudan listelenmemiştir. Maddelerin tam listesi, puanlama yönergeleri ve alt boyut bilgileri için okuyucuların Genç ve Karaman (2019) tarafından yayınlanan orijinal bilimsel makaleye başvurmaları gerekmektedir.