Yaratıcılığı Destekleyen Öğretmen İndeksi

Özet

Yaratıcılığı Destekleyen Öğretmen İndeksi, öğretmenlerin sınıf ortamında öğrencilerin Yaratıcılık gelişimini destekleyici davranışlarını ölçmek amacıyla uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Ölçek, özellikle ilkokul öğretmenlerinin yaratıcılığı teşvik eden yaklaşımlarını, sınıfta uyguladıkları yöntemleri ve öğrencilere sundukları fırsatları değerlendirmeyi hedefler. Orijinal ölçeğin Türkçe’ye adaptasyonu, ölçeğin Türkiye bağlamında geçerlik ve güvenirlik özelliklerini ortaya koyarak, eğitim araştırmalarında kullanılabilirliğini sağlamıştır.

Bu indeks, öğretmenlerin yaratıcılığı destekleyen tutumlarını çok boyutlu bir yapıda inceleyerek, eğitim programlarının ve Öğretmen eğitimlerinin geliştirilmesine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. 33 maddeden oluşan bu araç, 9 farklı alt boyutta öğretmen davranışlarını kapsamlı bir şekilde analiz eder.

Anahtar Kelimeler

Yaratıcılığı Destekleme, Öğretmen İndeksi, Likert Ölçeği, Eğitim Bilimleri, Uyarlama, Psikometri

Yazarlar

Ayhan DİKİCİ

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, görev yapan ilkokul öğretmenlerinin sınıf içerisindeki yaratıcılığı destekleme düzeylerini ve bu desteği hangi davranışlar aracılığıyla sağladıklarını belirlemektir. Bu indeks, öğretmenlerin yaratıcılığı teşvik etme potansiyellerini ve mevcut uygulamalarını ölçerek, eğitimcilerin kendilerini bu alanda geliştirmelerine yönelik geri bildirim sağlamayı amaçlamaktadır.

Uyarlama çalışması, orijinal İngilizce ölçeğin kültürel ve dilsel eşdeğerliğini koruyarak, Türk eğitim sistemindeki öğretmenlerin yaratıcılığı destekleyici davranışlarını güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçebilmesini sağlamak üzere yürütülmüştür.

Yapı

Yaratıcılığı Destekleyen Öğretmen İndeksi, öğretmenlerin yaratıcılığı teşvik etme becerilerini yansıtan karmaşık bir psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, pedagojik yaklaşımlardan sınıf yönetimi stratejilerine kadar geniş bir yelpazeyi kapsar. Ölçek toplamda 9 farklı alt boyuttan oluşmaktadır.

Ölçülen temel yapı, öğretmenlerin öğrencilere bağımsızlık tanıma, farklı fikirleri bütünleştirme, içsel motivasyonu artırma, esnekliği teşvik etme ve eleştirel sorgulamayı destekleme gibi spesifik davranışlarını içerir. Bu alt boyutlar, yaratıcılığın gelişiminde kritik rol oynayan öğretmen tutumlarını detaylandırmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasında yapı geçerliği incelenmiş ve yüksek düzeyde kabul edilebilir sonuçlar elde edilmiştir. Yapı geçerliğini değerlendirmek için uygulanan Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) örneklem uygunluk testi değeri .925 olarak bulunmuştur. Bu değer, verilerin Faktör Analizi için mükemmel düzeyde uygun olduğunu göstermektedir.

Sferiklik testi olan Bartlett Testi değeri 990 serbestlik derecesi ile 6230.061 bulunmuş ve p değeri .000 olarak tespit edilmiştir. Bu anlamlılık düzeyi, değişkenler arasındaki korelasyon matrisinin faktör analizine uygun olduğunu doğrulamaktadır. Açıklayıcı faktör analizi sonucunda, Varimax dik döndürme işlemi sonrasında madde faktör yük değerlerinin .392 ile .779 arasında değiştiği bildirilmiştir, bu da maddelerin ilgili alt boyutlara yeterince yüklendiğini göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik analizleri yüksek sonuçlar vermiştir. Ölçeğin tamamından elde edilen genel Cronbach Alpha katsayısı .94 olarak belirlenmiştir. Bu sonuç, ölçeğin genel olarak mükemmel bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Alt boyutların güvenirlik katsayıları incelendiğinde ise, en düşük Alpha katsayısının .57 olduğu belirtilmiştir. Genel yüksek güvenirlik katsayısı, ölçeğin farklı durumlarda tutarlı ölçümler yapabildiğini desteklemektedir, ancak araştırmacılar düşük katsayılı alt boyutları kullanırken dikkatli olmalıdır.

Faktör Analizi

Ölçek, toplamda 33 madde ve 9 alt boyuttan oluşan bir faktör yapısına sahiptir. Yapılan Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) sonucunda, orijinal ölçeğin çok boyutlu yapısı Türkçe uyarlamada da doğrulanmıştır. Faktör yüklerinin 0.392 ile 0.779 arasında dağılması, maddelerin belirlenen alt boyutları güçlü bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Faktör yapısı, öğretmenlerin yaratıcılığı teşvik etme davranışlarını dokuz ana temada toplamaktadır. Bu alt boyutlar ve madde sayıları şunlardır: Bağımsızlık (2 m), Bütünleştirme (4 m), Güdüleme (3 m), Yargılama (4 m), Esneklik (4 m), Değerlendirme (3 m), Sorgulama (4 m), Fırsat verme (4 m) ve Hayal kırıklığı (5 m).

Araç

Test Türü:

Uyarlama (Adaptation)

Format:

Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Mevcut Dil:

Türkçe (Orijinali İngilizce)

Popülasyon Grubu:

Öğretmenler (İlkokul Öğretmenleri)

Yaş Grubu:

Yetişkin

Popülasyon Detayları:

Çalışma, ilkokul düzeyinde görev yapan öğretmenler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi:

Ölçek 5’li Likert Ölçeği formatında derecelendirilmiştir (1= hiçbir zaman – 5= her zaman). Yüksek puanlar, öğretmenin yaratıcılığı destekleme düzeyinin yüksek olduğunu gösterir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Öğretmen Davranışları, Yaratıcılık, Güvenirlik, KMO, Cronbach Alpha

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı:

Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri:

[email protected]

Yazışma Adresi:

Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2013 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için izin ve ücret bilgileri konusunda yazar Ayhan Dikici ile doğrudan iletişime geçilmesi önerilmektedir. Telif hakları ve kullanım koşulları yayıncı kuruluş ve yazar tarafından belirlenmektedir.

Referanslar

Dikici, A. (2013). The adaptation of Creativity Fostering Primary Teachers Index Scale into Turkish. Educational Sciences: Theory and Practice, 13(1), 318-323.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: creativity-fostering-primary-teachers-index-scale-toad.pdf

[quads id=5]

Yaratıcılığı Destekleyen Öğretmen İndeksi Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Bağımsızlık (2 m)
• Bütünleştirme (4 m)
• Güdüleme (3 m)
• Yargılama (4 m)
• Esneklik (4 m)
• Değerlendirme (3 m)
• Sorgulama (4 m)
• Fırsat verme (4 m)
• Hayal kırıklığı (5 m)