Yakınlık Korkusu Ölçeği

Özet

Yakınlık Korkusu Ölçeği (YKÖ), bireylerin romantik ve kişilerarası ilişkilerde duygusal açıklık, bağlılık ve fiziksel yakınlıktan kaçınma düzeylerini ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış (Elibol ve Tok, 2018) psikometrik bir araçtır. Ölçek, özellikle bireylerin kendilerini açma, duygusal destek sağlama ve uzun vadeli taahhütlerde bulunma konularındaki kaygılarını değerlendirir. YKÖ’nün Türkçe formu, 35 maddeden ve üç alt boyuttan oluşmakta olup, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları sonucunda alanyazına kazandırılmıştır.

Uyarlama çalışması, ölçeğin yapı geçerliğini test etmek için Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizlerine başvurmuş; iç tutarlılık ve test-tekrar test yöntemleriyle yüksek güvenirlik kanıtları sunmuştur. Bu ölçek, klinik ve araştırma ortamlarında yakınlık korkusu ve bağlanma sorunlarının sistematik olarak değerlendirilmesi için önemli bir kaynak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yakınlık Korkusu Ölçeği, Yakınlık Korkusu, İlişki Kaygısı, Psikometrik Özellikler, Uyarlama, Güvenirlik, Geçerlik, Faktör Analizi, Bağlanma.

Yazarlar

Şeyma Elibol, Emine Sevinç Sevi Tok

[quads id=5]

Amaç

Yakınlık Korkusu Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin yakın ilişkilerde duygusal ve fiziksel olarak açılmaktan kaçınma eğilimlerini ve bu kaçınmanın altında yatan korku düzeyini belirlemektir. Bu korku, genellikle incinme riskini göze alamama, kişisel bilgileri saklama veya derin bir bağlılıktan kaçınma şeklinde ortaya çıkar.

Türkçe uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikolojik yapısının Türk kültürüne uygunluğunu doğrulamayı ve araştırmacılara ve klinisyenlere psikoloji alanında sağlam bir ölçme aracı sunmayı hedeflemiştir. Ölçek, özellikle yetişkin bağlanma stilleri ve ilişki memnuniyeti çalışmalarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Yapı

YKÖ, yakınlık korkusunun çok boyutlu doğasını yansıtan 3 alt ölçekten oluşan bir yapıya sahiptir. Bu alt boyutlar, bireyin yakınlığa dair kaygılarını farklı bağlamlarda ölçer ve ölçeğin toplam varyansın %58’ini açıklamasına katkıda bulunur.

Ölçeğin belirginleşen üç alt boyutu şunlardır:

• Hayali Yakınlık Korkusu: Gelecekteki veya mevcut bir yakınlık durumuna dair hissedilen genel kaygıyı ve gerginliği ifade eder.
• Hayali Açıklık: Kişinin partnerine karşı utanç verici geçmiş deneyimlerini, kişisel düşüncelerini ve derin duygularını açmaktan duyduğu huzursuzluğu ve korkuyu ölçer.
• Geçmiş Dönem Yakınlık Korkusu: Geçmiş ilişki deneyimlerinden kaynaklanan ve mevcut ilişkilere yansıyan yakınlık kurma zorluklarını ve korkularını değerlendirir.

Geçerlik

YKÖ’nün Türkçe formunun yapı geçerliği, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir. Veri setinin faktörleştirme için uygunluğunu test etmek amacıyla Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) katsayısı ve Barlett Küresellik Testi uygulanmıştır.

Elde edilen sonuçlar, KMO değerinin 0,87 olduğunu (mükemmel uygunluk) ve Barlett Küresellik Testi X² değerinin 1665,58 (p<0,001) olduğunu göstermiştir. Bu sonuçlar, verinin faktör analizine yüksek düzeyde uygun olduğunu kanıtlamıştır. Yapılan analizler sonucunda ölçek, toplam varyansın %58’ini açıklayan, 35 maddeli ve 3 alt ölçekli bir yapı sergilemiştir. Madde yükleri, alt faktörler arasında kabul edilebilir sınırlar içinde (0,29 ile 0,71 arasında) değişerek yapısal tutarlılığı desteklemiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlılık analizi ve test-tekrar test yöntemleriyle kapsamlı bir şekilde değerlendirilmiştir. İç tutarlılık analizleri sonucunda, ölçeğin toplam Cronbach Alfa katsayısı 0,81 olarak hesaplanmıştır, bu da ölçeğin yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Alt ölçeklerin Cronbach Alfa değerleri de yüksek bulunmuştur: Hayali Yakınlık Korkusu (0,82), Hayali Açıklık (0,83) ve Geçmiş Dönem Yakınlık Korkusu (0,75). Test-tekrar test güvenirliği, 134 kişilik öğrenci grubunda dört hafta arayla yapılan uygulamayla sınanmış ve iki uygulama arasındaki korelasyon katsayısı 0,76 (p<0,01) olarak belirlenmiştir. Bu bulgu, ölçeğin zaman içinde kararlı sonuçlar verdiğini göstermektedir.

Ek olarak, madde analizi sonuçları, tüm düzeltilmiş madde toplam korelasyon değerlerinin 0,20’den büyük olduğunu göstermiş, %27’lik alt-üst grup karşılaştırmalarında ise madde ortalama puanları arasındaki farkların tümünün istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, maddelerin ölçülen yapıyı ayırt etme gücünün yüksek olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Yakınlık Korkusu Ölçeği’nin çok boyutlu yapısını ortaya çıkarmak amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. Analiz sırasında, faktörlerin döndürülmesi için ortogonal bir yöntem olan Varimaks rotasyonu kullanılmış ve teorik beklentilere uygun olarak faktör sayısı üçe sabitlenmiştir.

AFA sonucunda 35 maddeden oluşan ve toplam varyansın %58’ini açıklayan üç faktörlü bir yapı elde edilmiştir. Madde yüklerinin incelenmesi, maddelerin ilgili alt ölçeklere tutarlı bir şekilde yüklendiğini göstermiştir. Bu faktör yapısı, ölçeğin yakınlık korkusunun farklı bileşenlerini (hayali yakınlık, açıklık ve geçmiş dönem korkusu) başarıyla ayrıştırdığını doğrulamıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama

Format: 35 madde, 3 alt ölçekli ölçme aracı.

Language Available: Türkçe

Population Group: Yükseköğrenim Öğrencileri (Uyarlama çalışması için)

Age Group: Belirtilmemiş (Genellikle genç yetişkinler)

Population Details: Güvenirlik ve geçerlik çalışmaları, 134 kişilik bir öğrenci grubu üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: 3’lü Likert tipi derecelendirme kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Psikometrik Test, Bağlanma Stilleri, İlişki Terapisi, Cronbach Alfa, Varimaks, Geçerlik Çalışması, Faktör Yükü.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değil.

Affiliation Email addresses: Emine Sevinç Sevi Tok: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Yakınlık Korkusu Ölçeği’nin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması 2018 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik veya klinik amaçlarla kullanımı için gerekli izinlerin ve güncel koşulların, sorumlu yazar Emine Sevinç Sevi Tok ile doğrudan iletişime geçilerek öğrenilmesi tavsiye edilmektedir.

Referanslar

Elibol, Ş. ve Tok, E. S. S. (2018). Yakınlık Korkusu Ölçeğinin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması. Yeni Symposium, 56(4), 7-12. doi: 10.5455/NYS.20180905115324.

Yayın kaynağına şu adresten ulaşılabilir: yenisymposium.com

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: yalnizlik-korkusu-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Yakınlık Korkusu Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

1. “O”na, benim için utanç verici olan geçmişteki şeyleri anlatırken kendimi rahatsız hissedebilirim
2. “O”nunla, beni derinden yaralayan bir şey hakkında konuşmaktan huzursuzluk duyabilirim
3. Eğer “O” üzgünse, onu önemsediğimi göstermekten bazen korkabilirim.
4. “O”na en içten duygularımı açmaktan korkabilirim.
5. Bir tarafım “O”na uzun vadeli bir söz vermekten korkabilir.
6. “O”na karşı güçlü yakınlık duygularımı gösterme konusunda muhtemelen kendimi gergin hissederim.
7. Kişisel düşüncelerim hakkında “O”na karşı açık olmak bana zor gelebilir.
8. Duygusal destek için bana bağlı olan “O” ile birlikte kendimi huzursuz hissedebilirim.
9. “O” ile daha yakın bir ilişki kurmak için incinme riskini göze almaktan korkabilirim.
10. Çok kişisel bilgilerimi kendime sakladığımda kendimi rahat hissederim.
11. Eğer “O” benimle çok kişisel meseleleri hakkında konuşursa, bazen kendimi rahatsız hissederim.
12. Özel düşüncelerimi “O”nunla paylaşmaktan korkabilirim.
13. “O”na her zaman kendimi yakın hissedemeyebileceğimden korkarım.
14. “O”nun ilişki içinde benden daha çok bağlanmış olabileceği konusunda korkabilirim.