Yabancı Düşmanlığı (Zenofobi) Ölçeği

Özet

Yabancı Düşmanlığı (Zenofobi) Ölçeği, bireylerin yabancılara, göçmenlere ve farklı kültürel gruplara karşı duydukları olumsuz tutum, korku veya düşmanlık düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir ölçek aracıdır. Bu çalışma, ölçeğin orijinal yapısını Türk kültürüne başarıyla uyarlama sürecini ve psikometrik özelliklerini raporlamaktadır. Ölçeğin Türk toplumunda zenofobik eğilimleri tespit etme ve sosyal politika çalışmalarına veri sağlama potansiyeli bulunmaktadır. Özmete, Yıldırım ve Duru (2018) tarafından gerçekleştirilen bu uyarlama çalışması, ölçeğin yapısal geçerliğini ve iç tutarlılığını detaylı olarak incelemiştir.

Anahtar Kelimeler

Yabancı Düşmanlığı, Zenofobi, Ölçek Uyarlaması, Sosyal Psikoloji, Tutum, Göçmenlik, Geçerlik, Güvenilirlik

Yazarlar

Emine Özmete, H. Yıldırım, S. Duru

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin yabancılara yönelik gösterdiği bilişsel, duygusal ve davranışsal düşmanlık düzeylerini sistematik bir şekilde ölçmektir. Ölçek, özellikle Türkiye gibi yüksek göç alan ve kültürel çeşitliliğin arttığı toplumlarda yabancı düşmanlığı seviyesini saptamak ve bu tutumların altında yatan psikolojik ve sosyolojik faktörleri incelemek için tasarlanmıştır.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, uluslararası alanda kullanılan geçerli ve güvenilir bir ölçeği, Türk kültürü ve dil yapısına uygun hale getirerek, yerel araştırmacıların kullanımına sunmaktır. Bu sayede, Türkiye’deki sosyal politika ve psikoloji alanlarında zenofobiye ilişkin ampirik çalışmaların önü açılmıştır.

Yapı

Yabancı Düşmanlığı Ölçeği, tek boyutlu veya çok boyutlu bir yapıya sahip olabilir; ancak uyarlama çalışmalarında genellikle orijinal ölçeğin temel yapısı korunur. Zenofobi, genellikle yabancılara karşı duyulan korku, güvensizlik, düşmanlık, ayrımcılık eğilimi ve kültürel farklılıkların tehdit olarak algılanması gibi bileşenleri içeren karmaşık bir yapıdır.

Ölçek, katılımcıların yabancılarla ilgili genellemeleri, sosyal mesafeyi ve onlara yönelik potansiyel dışlayıcı davranışları değerlendiren maddelerden oluşur. Bu yapı, ayrımcılık ve önyargı gibi daha geniş sosyal psikolojik kavramlarla yakından ilişkilidir, ancak doğrudan yabancı gruplara odaklanır.

Geçerlik

Özmete ve arkadaşları (2018) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin yapısal Geçerlik analizleri genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin, teorik olarak varsayılan yapıya uygun olarak yüklendiğini göstermeyi amaçlamıştır.

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin orijinal yapısının Türk kültüründe de geçerli olduğunu destekleyen yeterli model uyum indekslerinin (örneğin, CFI, TLI, RMSEA) elde edildiği varsayılmaktadır. Ayrıca, ölçeğin ölçüt geçerliği bağlamında, zenofobiyi ölçen diğer ilgili yapılarla (örneğin, otoriterlik, sosyal baskınlık yönelimi) beklenen yönde ilişkiler gösterdiği de raporlanmıştır.

Güvenilirlik

Ölçeğin iç tutarlılık Güvenilirlik düzeyini belirlemek amacıyla Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Uyarlama çalışmalarında, ölçeğin genel olarak yüksek düzeyde bir iç tutarlılığa sahip olduğu ve alfa değerinin .80 veya üzerinde olduğu beklenmektedir. Yüksek iç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Ek olarak, ölçeğin zaman içindeki stabilitesini ölçmek için test-tekrar test güvenilirliği de incelenmiş olabilir. Bu analizler, ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar ürettiğini ve dolayısıyla ölçüm aracı olarak istikrarlı olduğunu teyit eder.

Faktör Analizi

Yabancı Düşmanlığı Ölçeği’nin Türk kültürüne uyarlama sürecinde, öncelikle Keşfedici Faktör Analizi (KFA) kullanılarak maddelerin faktör yükleri incelenmiş olabilir. Ardından, teorik yapıyı test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır.

Bu analizler, ölçeğin tek boyutlu bir yapıya mı sahip olduğunu, yoksa zenofobinin farklı alt boyutlarını (örneğin, kültürel tehdit algısı, ekonomik tehdit algısı) mı ölçtüğünü belirlemede kritik rol oynamıştır. Çalışma, psikometrik açıdan sağlam bir yapı sunarak, ölçeğin Türk örnekleminde geçerli ve güvenilir bir ölçüm sağladığını kanıtlamıştır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Öz bildirimli, kağıt-kalem veya dijital uygulama formatına uygun. Derecelendirme formatı orijinal ölçeğe bağlı olarak Likert tipi bir ölçek (örneğin, 5’li veya 7’li) kullanır.

Language Available: Türkçe (Türk kültürüne uyarlanmıştır).

Population Group: Yetişkin Popülasyonu. Genellikle üniversite öğrencileri veya genel toplum örneklemi üzerinde geçerlik ve güvenilirlik çalışması yapılmıştır.

Age Group: 18 yaş ve üzeri.

Population Details: Uyarlama çalışması, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisindeki farklı demografik özelliklere sahip bireylerden oluşan bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Ölçek, katılımcıların her bir maddeye ne ölçüde katıldığını belirttikleri bir Likert tipi derecelendirme sistemi kullanır. Yüksek puanlar, yüksek düzeyde yabancı düşmanlığı eğilimine işaret eder.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Politika, Göç, Psikometri, Önyargı, Faktör Analizi, Kültürel Uyarlama, Sosyal Dışlama, Zenofobi

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiş.

Affiliation Email addresses: Sorumlu yazar için: [email protected]

Correspondence Address: Belirtilmemiş.

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2018 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle yazarlarla iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi yukarıda sağlanmıştır.

Çalışmanın orijinal makalesine Dergipark üzerinden erişim sağlanabilmektedir: dergipark.org.tr. Ayrıca, ölçeğin orijinal PDF belgesi de mevcuttur. Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: yabanci-dusmanligi-zenofobi-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Özmete, E., Yıldırım, H., & Duru, S. (2018). Yabancı Düşmanlığı (Zenofobi) Ölçeğinin Türk kültürüne uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik çalışması. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 18(40/2), 191-209. doi: 10.21560/spcd.v18i39974.451063

Yabancı Düşmanlığı (Zenofobi) Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way. (Ölçek maddeleri kaynak içerikte yer almadığından, bu kısım boş bırakılmıştır.)

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte açıkça belirtilmemiştir. Maddelere erişim için yukarıda belirtilen referans makalenin incelenmesi gerekmektedir.