Winsconsin Yürüyüş Ölçeği

Özet

Winsconsin Yürüyüş Ölçeği (WGS), özellikle inme (serebrovasküler olay) sonrası hastaların yürüyüş kalitesindeki sapmaları ve simetri bozukluklarını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş standart bir klinik araçtır. Bu ölçek, yürüme bozukluklarının ayrıntılı ve nesnel bir şekilde analiz edilmesine olanak tanıyarak rehabilitasyon sürecinin takibinde önemli bir rol oynar.

Sunulan bu akademik giriş, ölçeğin Türkiye’deki adaptasyon ve güvenirlik çalışmalarına odaklanmaktadır. Yaliman ve arkadaşları (2014) tarafından gerçekleştirilen bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türk popülasyonunda video kayıtları kullanılarak yapılan ölçümlerde gözlemciler arası ve gözlemci içi güvenilirliğini yüksek düzeyde kanıtlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Winsconsin Yürüyüş Ölçeği, WGS, Yürüyüş Analizi, İnme, Nörorehabilitasyon, Güvenirlik, Adaptasyon, Patolojik Yürüyüş.

Yazarlar

A. Yaliman, N. Kesiktaş, M. Özkaya, N. Eskiyurt, O. Erkan, E. Yılmaz.

Amaç

Winsconsin Yürüyüş Ölçeği’nin (WGS) temel amacı, inme sonrası hastaların yürüyüş paternlerindeki spesifik bozuklukları sistematik ve gözlemsel olarak derecelendirmektir. Ölçek, hemiplejik hastaların yürüyüş fonksiyonlarını değerlendirerek, yürüme bozukluğunun ciddiyetini ve türünü belirlemeyi hedefler.

Türkçe uyarlama çalışmasının birincil amacı, WGS’nin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu sağlamak ve ardından ölçeğin klinik uygulamada ne kadar tutarlı sonuçlar verdiğini belirlemektir. Bu çalışma, özellikle video kayıtları üzerinden yapılan değerlendirmelerde gözlemciler arası güvenilirliği inceleyerek ölçeğin objektifliğini test etmiştir.

Yapı

WGS’nin ölçtüğü temel yapı, patolojik yürüyüş desenleridir. Ölçek, vücudun etkilenen tarafındaki yürüme döngüsünün farklı aşamalarındaki (duruş fazı ve salınım fazı) kinematik sapmaları değerlendirir. Değerlendirilen bileşenler arasında ayak bileği dorsifleksiyonu, diz ve kalça hareketleri, adım uzunluğu ve simetri gibi kritik motor kontrol unsurları yer alır.

Ölçek, hastanın motor kontrol yeteneği ve uzuv sinerjilerindeki bozukluklar nedeniyle ortaya çıkan telafi mekanizmalarını yakalamayı amaçlar. Bu nicel değerlendirme, nörorehabilitasyon planlaması için temel veriler sunar ve tedavi etkinliğinin izlenmesine yardımcı olur.

Geçerlik

Orijinal Wisconsin Gait Scale’in geçerliği, klinik olarak kabul görmüş diğer yürüyüş değerlendirme ölçekleri ile güçlü korelasyonlar göstererek desteklenmiştir. Ölçeğin, inme sonrası hastalardaki fonksiyonel kayıpları doğru bir şekilde yansıttığı genel kabul görmektedir.

Yaliman ve arkadaşları (2014) tarafından yürütülen Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin dilsel ve kültürel adaptasyonu gerçekleştirilmiş olmasına rağmen, spesifik bir yapı geçerliği veya ölçüt geçerliği analizi rapor edilmemiştir. Ancak, uyarlama çalışmasının odak noktasının güvenirlik olması, ölçeğin Türk klinik ortamında güvenilir bir araç olarak kullanılmasına yönelik ilk adımı oluşturmuştur.

Güvenirlik

Güvenirlik, Türkçe adaptasyon çalışmasının merkezinde yer almıştır. Yaliman ve arkadaşları (2014), Türk popülasyonunda yatarak tedavi gören inme hastalarında WGS’nin intrarater (gözlemci içi) ve interrater (gözlemciler arası) güvenilirliğini kapsamlı bir şekilde incelemiştir.

Çalışma, video kayıtları kullanılarak yapılan değerlendirmelerde hem aynı klinisyen tarafından farklı zamanlarda yapılan puanlamalar arasında hem de farklı klinisyenler tarafından yapılan puanlamalar arasında yüksek düzeyde tutarlılık (güvenirlik) tespit etmiştir. Bu bulgular, Winsconsin Yürüyüş Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun, Türkiye’deki fizyoterapi ve nörorehabilitasyon merkezlerinde güvenle kullanılabileceğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Winsconsin Yürüyüş Ölçeği (WGS), maddeler arasında gizli psikolojik faktörleri ortaya çıkarmak için tasarlanmış bir ölçekten ziyade, klinik gözleme dayalı bir derecelendirme aracıdır. Bu nedenle, geleneksel psikometrik anlamda bir faktör analizine tabi tutulması yaygın değildir.

Ölçeğin yapısı, klinik olarak anlamlı ve önceden belirlenmiş yürüyüş bileşenlerine dayanır. Maddeler, yürüme döngüsünün farklı fazlarını ve uzuvların hareketlerini temsil eden gruplar halinde düzenlenmiştir, bu da ölçeğin klinik doğruluğunu ve gözlemsel yapısını desteklemektedir.

Enstrüman

Test Türü: Klinik Gözlem ve Derecelendirme Ölçeği (Uyarlama)

Format: Gözlemsel değerlendirme listesi. Puanlama, gözlemlenen yürüyüş sapmasının derecesine göre yapılır (genellikle 0’dan başlayan, artan ciddiyeti temsil eden bir ordinal ölçek).

Mevcut Diller: İngilizce (Orijinal), Türkçe (Uyarlama)

Popülasyon Grubu: Nörolojik bozuklukları olan hastalar, özellikle inme (serebrovasküler olay) geçirmiş bireyler.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Klinik olarak yürüyüş yapabilen ve değerlendirmeye uygun olan)

Popülasyon Detayları: Türk uyarlama çalışması, inme (stroke) geçirmiş yatarak tedavi gören hastalar üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Hastanın standart bir zeminde yürümesi istenir. Değerlendirme, genellikle video kaydı kullanılarak veya doğrudan gözlem yoluyla yapılır. Gözlemci, yürüme döngüsünün her bir bileşenini önceden belirlenmiş patolojik kriterlere göre puanlar.

Anahtar Kelimeler

Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon, Yürüyüş Değerlendirmesi, Gözlemci Güvenirliği, Patolojik Yürüyüş, Hemipleji, WGS, Adaptasyon.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Yaliman ve ark. için spesifik ORCID bilgisi kaynakta mevcut değildir.

Bağlantı E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar: Nur Kesiktaş)

Yazışma Adresi: Veri Kaynağında Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2014

İzinler ve Ücret: Ölçeğin Türkçe versiyonunun klinik veya araştırma amaçlı kullanımı için izin ve ücret bilgileri, sorumlu yazar Nur Kesiktaş ile iletişime geçilerek öğrenilmelidir. Telif hakları, Türkçe uyarlama ekibine ait olabilir.

Orijinal Winsconsin Yürüyüş Ölçeği (WGS) genellikle klinik kullanıma açıktır, ancak adaptasyonun bilimsel etik kurallarına uygun olarak referans gösterilmesi esastır.

Kaynaklar

Yaliman, A., Kesiktas, N., Ozkaya, M., Eskiyurt, N., Erkan, O., & Yilmaz, E. (2014). Evaluation of intrarater and interrater reliability of the Wisconsin Gait Scale with using the video taped stroke patients in a Turkish sample. NeuroRehabilitation, 34(2), 253-258. doi: 10.3233/NRE-131033

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: winsconsin-gait-scale-toad.pdf

Winsconsin Yürüyüş Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Winsconsin Yürüyüş Ölçeği (WGS), inme hastalarının yürüyüşünü değerlendiren 14 ana maddeyi içerir. Bu maddeler, yürüme döngüsünün farklı aşamalarındaki patolojik sapmaları puanlar. Tipik olarak değerlendirilen alanlar şunlardır:

• Ayak Kaldırma (Ayak Bileği Dorsifleksiyonu)
• Ayak Bileği Pozisyonu (Duruş Fazı)
• Diz Fleksiyonu (Salınım Fazı)
• Kalça Fleksiyonu/Ekstansiyonu
• Pelvik Rotasyon
• Adım Uzunluğu ve Simetri
• Gövde Kontrolü
• Destek Süresi