Wijma Doğum Beklentisi/Deneyimi Ölçeği (W-DEQ)- B Versiyonu

Özet

Wijma Doğum Beklentisi/Deneyimi Ölçeği (W-DEQ)- B Versiyonu, doğumla ilgili beklentileri ve deneyimleri, özellikle de doğum korkusu düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan orijinal ölçeğin Türkçe adaptasyon çalışmasıdır. Emine Uçar tarafından 2013 yılında yapılan bu uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültüründeki psikometrik özelliklerini incelemiştir. 33 maddeden oluşan ölçek, yüksek derecede güvenirlik ve geçerlik kanıtları sunmuştur. Özellikle hamile kadınların doğum sürecine yönelik kaygı ve beklentilerini değerlendirmede güçlü bir araç olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Wijma Doğum Beklentisi/Deneyimi Ölçeği, W-DEQ, Doğum Korkusu, Psikometri, Geçerlik, Güvenirlik, Uyarlama, Gebelik

Yazarlar

Emine Uçar (Uyarlama Çalışması Sorumlusu)

[quads id=5]

Amaç

Wijma Doğum Beklentisi/Deneyimi Ölçeği (W-DEQ)- B Versiyonu’nun temel amacı, hamile bireylerin doğum sürecine yönelik sahip oldukları beklentileri ve bu beklentilere eşlik eden kaygı veya korku düzeylerini ölçmektir. Ölçek, özellikle doğum öncesi dönemde annelerin yaşadığı olumsuz duygusal durumları ve algılanan riskleri nicel olarak değerlendirmeye olanak tanır.

Bu uyarlama çalışmasının özel amacı ise, orijinal W-DEQ B Versiyonu’nun Türkçe konuşan popülasyonda kültürel olarak uygunluğunu, yapısal bütünlüğünü ve psikometrik açıdan yeterliliğini (geçerlik ve güvenirlik) kanıtlamaktır.

Yapı

Ölçek, doğum süreciyle ilişkili olan yaygın psikolojik yapıyı, yani doğum korkusunu (Tokofobi) ölçmektedir. Bu yapı genellikle kaygı, kontrol kaybı, fiziksel zarar görme endişesi ve doğumun kendisiyle ilgili olumsuz beklentiler gibi çok boyutlu bileşenleri içerir. Ölçek, bireyin doğum deneyimine dair hem bilişsel hem de duygusal tepkilerini değerlendirerek bu korkunun şiddetini saptar.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, ölçüte bağlı geçerlik, alt-üst grup ortalamalarına dayalı madde analizi ve eş zamanlı geçerlik yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir.

• İç Ölçüt Geçerliği ve Madde Analizi: Ölçeğin iç ölçüt geçerliği, alt grup ve üst grup ortalamalarının karşılaştırılması yoluyla incelenmiştir. Üst gruptaki madde puan ortalamaları ile alt gruptaki madde puan ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu (z= -11,09; p = 0,00) bulunmuştur. Bu sonuç, (W-DEQ)- B Versiyonu’nun doğum korkusuna ilişkin ölçülmek istenen davranışları ayırt edebilme yeteneğine sahip olduğunu göstermiştir.

• Eş Zamanlı Geçerlik: Eş zamanlı geçerliği belirlemek amacıyla, (W-DEQ)- B Versiyonu ile EŞÖ (Muhtemelen Ebeveynlik Stresi Ölçeği veya benzeri bir ölçek) ve DASÖ (Muhtemelen Doğum Anksiyetesi Ölçeği veya benzeri bir ölçek) arasındaki korelasyonlar incelenmiştir. Analizler sonucunda, W-DEQ B versiyonu ile DASÖ ve EŞÖ arasında orta düzeyde bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Bu korelasyonların tamamı istatistiksel olarak anlamlı (p<0.01) bulunmuştur, bu da ölçeğin ilişkili yapılarla teorik olarak beklenen düzeyde uyum sağladığını kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Wijma Doğum Beklentisi/Deneyimi Ölçeği (W-DEQ)- B Versiyonu’nun güvenirlik analizleri, iç tutarlılık yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir.

• İç Tutarlılık (Cronbach Alfa): Ölçeğin iç tutarlılığını gösteren Cronbach Alfa katsayısı 0.88 olarak hesaplanmıştır. Psikometrik standartlara göre, bu değer ölçeğin yüksek derecede güvenilir olduğunu göstermektedir.

• Genel Değerlendirme: Güvenirlik analizleri, madde analizi değerlendirmesi ile desteklenmiş olup, (W-DEQ) B Versiyonu’nun tutarlı ve kararlı ölçümler sağladığı ve dolayısıyla araştırma ve klinik uygulamalar için uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Faktör Analizi

Kaynak içerikte, W-DEQ B Versiyonu’nun yapısal geçerliğini destekleyen açıklayıcı veya doğrulayıcı faktör analizi sonuçları ayrıntılı olarak belirtilmemiştir. Ancak, geçerlik çalışmalarında yapılan madde analizi ve iç ölçüt geçerliği testleri, ölçeğin tek bir yapıyı (doğum korkusu) tutarlı bir şekilde ölçtüğünü dolaylı olarak desteklemektedir. Daha kapsamlı yapısal analizler için Uçar’ın orijinal yüksek lisans tezine başvurulması önerilir.

Araç

Test Türü: Uyarlama ve Değerlendirme Ölçeği

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Dil Kullanılabilirliği: Türkçe (Uyarlama Versiyonu)

Popülasyon Grubu: Hamile Kadınlar

Yaş Grubu: Yetişkin (Hamilelik dönemi)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki gebeler üzerinde uygulanmıştır.

Test Metodolojisi: Ölçek 33 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme 6 puanlı Likert tipi olup, 1 “tamamen” yanıtını, 6 ise “hiç” yanıtını ifade etmektedir. Yüksek puanlar, yüksek doğum korkusu veya olumsuz beklentiyi işaret eder.

Anahtar Kelimeler

Hamilelik, Doğum Beklentisi, Doğum Deneyimi, Tokofobi, Cronbach Alfa, Psikometrik Özellikler, W-DEQ B

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Emine Uçar, Haliç Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul (2013 Tez Çalışması Dönemi)

İzinler & Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret: Kullanım izinleri ve ücret bilgileri için orijinal ölçek yazarları (Wijma vd.) veya uyarlama çalışmasını yapan yazar (Emine Uçar) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Uyarlama Çalışması Yılı: 2013

Orijinal PDF: Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: wijma-dogum-beklentisideneyimi-olcegi-w-deq-b-versiyonu-toad.pdf

Referanslar

1. Uçar, E. (2013). Wıjma doğum beklentisi /deneyimi ölçeği B versiyonu’nun geçerlik ve güvenirlik çalışması (Yüksek lisans tezi, Haliç Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi adresinden edinilmiştir.

[quads id=5]

Wijma Doğum Beklentisi/Deneyimi Ölçeği (W-DEQ)- B Versiyonu Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte açıkça listelenmemiştir. Maddelerin tam listesi için, Emine Uçar’ın Haliç Üniversitesi’nde tamamladığı 2013 tarihli yüksek lisans tezine (Kaynak/Referans bölümünde belirtilen) başvurulması gerekmektedir.