Wijma Doğum Beklentisi/Deneyimi Ölçeği

Özet

Wijma Doğum Beklentisi/Deneyimi Ölçeği (W-DEQ), gebelik sürecindeki kadınların doğumla ilgili beklentilerini ve deneyimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçeğin temel amacı, bireylerin yaşadığı doğum korkusu, anksiyete düzeyi ve olumsuz beklentileri nicel olarak belirlemektir. Türkiye’de, Ölçek Körükçü, Kukulu ve Fırat tarafından 2012 yılında Türkçe’ye uyarlama çalışması yapılarak geçerlik ve güvenilirliği kanıtlanmıştır. Bu uyarlama, Türk popülasyonunda doğumla ilişkili psikolojik yükün ve tokofobinin araştırılmasına olanak sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Wijma Doğum Beklentisi/Deneyimi Ölçeği, W-DEQ, Doğum Korkusu, Gebelik, Tokofobi, Psikometrik, Uyarlama, Anksiyete.

Yazarlar

Özgül Körükçü, Kamile Kukulu, Mehmet Z. Fırat (Türkçe Uyarlama Yazarları).

Amaç

Wijma Doğum Beklentisi/Deneyimi Ölçeği’nin temel amacı, gebe kadınların doğum sürecine yönelik duygusal ve bilişsel tepkilerini, özellikle de korku ve anksiyete düzeylerini değerlendirmektir. Ölçek, doğumdan önce (beklenti) ve doğumdan sonra (deneyim) olmak üzere iki farklı formda kullanılabilme esnekliğine sahiptir.

Ölçek, klinik uygulamalarda risk altındaki bireyleri (yüksek düzeyde doğum korkusu yaşayanları) erken tespit etmek ve bu bireylere yönelik destekleyici müdahaleler geliştirmek için kritik bir araç görevi görür. Gebelik dönemi boyunca yaşanan bu korkular, doğum şekli tercihlerini ve doğum sonuçlarını önemli ölçüde etkileyebilir.

Yapı

W-DEQ, ölçtüğü psikolojik yapı itibarıyla karmaşık bir fenomen olan doğum korkusunu ve doğum deneyimine dair beklentileri kapsamaktadır. Bu yapı genellikle aşağıdaki boyutları içerir (orijinal ölçek yapısına dayanarak):

• Doğum sırasında kontrol kaybı ve yetersizlik hissi.
• Fiziksel zarar ve ağrıya ilişkin korku.
• Çocuğun sağlığına ilişkin endişeler.
• Doğum personeli desteği ve ortam güvenliği algısı.
• Genel anksiyete ve olumsuz duygusal beklentiler.

Ölçek, bu farklı bilişsel ve duygusal bileşenleri yakalayarak, doğum beklentisinin sadece basit bir endişe değil, çok boyutlu bir psikolojik tepki olduğunu ortaya koyar.

Geçerlik

Körükçü, Kukulu ve Fırat (2012) tarafından yapılan Türkçe uyarlama çalışması, ölçeğin yapı geçerliğini incelemiştir. Çalışmada, ölçeğin orijinal yapıyı koruyup korumadığı faktör analizi yoluyla belirlenmiştir.

Uyarlama çalışmasının başlığı, ölçeğin güvenilirliği ve geçerliğinin kanıtlandığını açıkça belirtmektedir. Bu, ölçeğin Türk kültüründeki gebe kadınların doğum beklentisi/deneyimi yapısını doğru bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Detaylı geçerlik analizleri için orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Uyarlama çalışmasında ölçeğin iç tutarlılık güvenilirliği (Cronbach Alfa katsayısı) incelenmiştir. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü işaret eder.

Türkçe W-DEQ’nun güvenilirlik analizleri, ölçeğin zaman içinde ve farklı örneklemlerde stabil sonuçlar verdiğini desteklemektedir. Tam güvenilirlik katsayıları ve test-tekrar test güvenilirliğine ilişkin bilgiler, Körükçü ve arkadaşlarının 2012 tarihli akademik yayınında detaylandırılmıştır.

Faktör Analizi

Wijma Doğum Beklentisi/Deneyimi Ölçeği’nin Türkçe versiyonunun faktör yapısını belirlemek amacıyla keşfedici veya doğrulayıcı faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Orijinal W-DEQ genellikle birden fazla alt faktöre sahiptir (örneğin, tehlike, yalnızlık, negatif beklenti).

Türkçe uyarlama çalışması, ölçeğin psikometrik özelliklerini incelerken elde edilen faktör yapısının, ölçeğin kültürel bağlamda da geçerli ve anlamlı olduğunu doğrulaması beklenir. Bu analizler, doğum korkusunun Türk popülasyonunda nasıl bir yapı sergilediğine dair önemli bilgiler sunar.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiş olsa da, orijinal W-DEQ genellikle 6 noktalı Likert tipi bir ölçek kullanır (Örn: Hiç katılmıyorum’dan Tamamen katılıyorum’a).

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), İsveççe (Orijinal), İngilizce ve diğer diller.

Popülasyon Grubu: Gebe Kadınlar (Hamileler).

Yaş Grubu: Yetişkin (Üreme çağındaki kadınlar).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki gebe kadınlar üzerinde geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirimli anket (Self-report questionnaire).

Anahtar Kelimeler

Doğum Deneyimi, Doğum Beklentisi, Tokofobi, Psikometri, Annelik, Doğum Sonu.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanan kaynakta belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: Kamile Kukulu için: [email protected]

Yazışma Adresi: Akdeniz Üniversitesi, Hemşirelik Fakültesi (Tahmini Kurum Bilgisi).

İzinler & Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin ticari kullanımına veya geniş çaplı araştırmalarda kullanılmasına ilişkin detaylı izinler, sorumlu yazar Kamile Kukulu veya orijinal ölçek geliştiricileri ile iletişime geçilerek teyit edilmelidir.

Uyarlama Yılı: 2012 (Türkçe versiyon).

Orijinal PDF Belgesi: Ölçeğin uyarlama çalışmasına ait olabilecek PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: wijma-delivery-expectancyexperience-questionnaire-toad.pdf

Referanslar

1. Körükçü, Ö., Kukulu, K., & Firat, M. Z. (2012). The reliability and validity of the Turkish version of the Wijma Delivery Expectancy/Experience Questionnaire (W‐DEQ) with pregnant women. Journal of Psychiatric and Mental Health Nursing, 19(3), 193-202. doi: 10.1111/j.1365-2850.2011.01694.x

Wijma Doğum Beklentisi/Deneyimi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır ve bu nedenle buraya eklenememiştir. Ölçek maddelerine erişim için yukarıda belirtilen referans makaleye veya sorumlu yazar Kamile Kukulu ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.