Wagner Düşünme Stilleri Ölçeği

Özet

Wagner Düşünme Stilleri Ölçeği (WDŞÖ), bireylerin bilgi işleme süreçlerinde tercih ettikleri ve kullandıkları bilişsel stilleri veya düşünme biçimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik enstrümanın Türkçe’ye adaptasyonudur. Bu ölçek, özellikle eğitim psikolojisi alanında, bireysel öğrenme ve problem çözme yaklaşımlarını anlamak için kullanılmaktadır. Türkiye’deki adaptasyon çalışması, 2010 yılında S. Merdin tarafından yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, lise öğrencilerinin akademik başarıları, motivasyonları ve öğrenme stratejileri ile sahip oldukları düşünme stilleri arasındaki ilişkiyi incelemektir.

Ölçek, orijinalinde R. K. Wagner veya benzeri bir araştırmacı tarafından geliştirilen ve genellikle R. J. Sternberg’in Zihinsel Özyönetim Kuramı (Mental Self-Government Theory) gibi bilişsel kuramlara dayanan bir yapıyı hedeflemektedir. Uyarlama çalışması, ölçeğin kültürel ve dilsel bağlamda geçerliliğini ve güvenilirliğini sınamak üzere yapılmıştır, ancak kaynak verilerde bu psikometrik analizlerin sonuçlarına dair detaylı bilgi yer almamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Düşünme Stilleri, Bilişsel Yapı, Psikometri, Eğitim Psikolojisi, Lise Öğrencileri, Ölçek, Uyarlama, Bilişsel Stiller.

Yazarlar

Orijinal Ölçek Yazarı: Bilinmiyor (Wagner olarak atfedilmektedir).

Uyarlayan Yazar: Merdin, S.

Amaç

Wagner Düşünme Stilleri Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin öğrenme, karar verme ve problem çözme süreçlerinde sergiledikleri tutarlı bilişsel tercihleri ve yaklaşımları belirlemektir. Bu düşünme stilleri, bireyin zihinsel kaynaklarını nasıl yönettiğini, görevlere nasıl yaklaştığını ve hangi bilişsel stratejileri önceliklendirdiğini gösterir.

Türkiye’deki uyarlama çalışması, özellikle lise öğrencilerinin eğitim ortamında karşılaştıkları zorluklar ve başarı düzeyleri ile düşünme stilleri arasındaki korelasyonları incelemeyi hedeflemiştir. Elde edilen veriler, öğrencilere yönelik rehberlik hizmetlerinin ve öğretim yöntemlerinin bireysel stillere uygun şekilde kişiselleştirilmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

Ölçek, genellikle “Düşünme Stilleri” (Thinking Styles) olarak adlandırılan ve bireyin düşünme biçimine dair tutarlı tercihleri ifade eden psikolojik yapıyı ölçer. Bu yapı, yetenekten ziyade eğilimi, yani bireyin ne kadar iyi düşündüğünden çok, nasıl düşünmeyi tercih ettiğini yansıtır.

Düşünme stilleri, genellikle çeşitli boyutlarda sınıflandırılır (örneğin, yasama, yürütme, yargılama; hiyerarşik, monarşik, anarşik; içe dönük, dışa dönük stiller gibi). Wagner ölçeği, bu boyutlardan hangilerini kapsadığına dair kesin bilgi olmamakla birlikte, bireyin bilişsel görevlere uyguladığı öz-yönetim biçimlerini değerlendirir. Bu stillerin belirlenmesi, bireyin kariyer tercihleri ve akademik başarısı üzerinde güçlü bir yordayıcı değere sahip olabilir.

Geçerlik

Ölçeğin orijinal kaynak referansında (Merdin, 2010 Yüksek Lisans Tezi) geçerlik çalışmalarına dair spesifik istatistiksel sonuçlar belirtilmemiştir (Geçerlik: -).

Ancak, bir ölçeğin akademik standartlara uygun kabul edilebilmesi için, uyarlama sürecinde genellikle yapı geçerliği ve kapsam geçerliği incelenmelidir. Yapı geçerliği için Açıklayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (AFA/DFA) kullanılarak ölçeğin teorik yapıyı koruyup korumadığı test edilmelidir. Ayrıca, ölçüt bağımlı geçerlik (örneğin, öğrencilerin stilleri ile akademik notları arasındaki ilişki) incelenmelidir. Bu bilgilerin tezin tam metninde yer alması beklenir.

Güvenirlik

Ölçeğin kaynak verilerinde güvenirlik analiz sonuçlarına dair spesifik bir bilgi bulunmamaktadır (Güvenirlik: -).

Tipik olarak, uyarlama çalışmalarında ölçeğin iç tutarlılığı Cronbach Alfa (α) katsayısı ile hesaplanmalıdır. Yüksek bir alfa değeri (genellikle .70 ve üzeri) maddelerin aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir. Ayrıca, ölçeğin zaman içinde tutarlılığını test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirliği yönteminin kullanılması da akademik açıdan önemlidir. Bu analizlerin sonuçları, ölçeğin Türkçe formunun ne kadar güvenilir olduğunu bilimsel olarak ortaya koyar.

Faktör Analizi

Kaynak verilerde Wagner Düşünme Stilleri Ölçeği’nin uyarlama çalışmasına ait faktör analiz sonuçları hakkında bilgi verilmemiştir.

Düşünme Stilleri ölçekleri genellikle çok boyutlu olduğu için, uyarlama sürecinde orijinal ölçeğin boyut sayısını ve madde yüklerini doğrulamak amacıyla faktör analizi esastır. Merdin’in tezinde, ölçeğin Türkçe formunun, orijinal yapıda öngörülen düşünme stilleri faktörlerini (örneğin, Yürütme Stili, Yasama Stili) başarıyla ayrıştırıp ayrıştırmadığı incelenmiş olmalıdır. Bu analizler, adaptasyonun yapısal uygunluğunu teyit eder.

Enstrüman (Ölçek Yapısı)

Test Türü: Uyarlama

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Likert Tipi Derecelendirme formatının kullanıldığı varsayılmaktadır.)

Dil Seçenekleri: Türkçe (Uyarlama Formu)

Hedef Popülasyon Grubu: Eğitim Psikolojisi Alanı, Lise Öğrencileri

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi (Yaklaşık 14-18 yaş)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli lise türlerinde (Anadolu, Meslek vb.) öğrenim gören öğrenciler.

Test Metodolojisi: Katılımcıların her bir maddeye ne ölçüde katıldıklarını belirttikleri, kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanan bir envanter.

Anahtar Kelimeler

Bilişsel Tercih, Öğrenme Stilleri, Öz-Yönetim, Akademik Başarı, Cronbach Alfa, Faktör Analizi, Adnan Menderes Üniversitesi.

Yazarlar (Detaylı Bilgiler)

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor (Uyarlayan Merdin, S. için mevcut değil).

Kurumsal E-posta Adresleri: Bilinmiyor.

İletişim Adresi: Merdin, S. (2010) Yüksek Lisans tezinin yürütüldüğü kurum referans alınmıştır: Adnan Menderes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Aydın.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2010

İzinler ve Ücret: Ölçek, lisansüstü akademik araştırma (Yüksek Lisans tezi) kapsamında kullanılmıştır. Ticari veya geniş ölçekli kullanım için orijinal ölçek sahibinin (Wagner) veya yayıncısının izinlerinin alınması gerekmektedir. Akademik amaçlı kullanımlar için genellikle izin süreçleri tezin bağlı olduğu üniversite etik kurul kararlarına tabidir.

Kaynaklar

Merdin, S. (2010). Lise öğrencilerinin düşünme stilleri (Yüksek Lisans tezi). Adnan Menderes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı, Aydın.

Bu tez çalışmasına ait detaylı bilgilere Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişilebilir. İlgili bağlantı: tez.yok.gov.tr

Wagner Düşünme Stilleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçeğe ait orijinal maddeler, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddeler, Merdin (2010) tarafından hazırlanan Yüksek Lisans tezinin ekler bölümünde veya tam metninde bulunabilir. Maddelerin tamamı bilinmediği için buraya eklenememiştir.