Video Kapılma Ölçeği

Özet

Video Kapılma Ölçeği (VKÖ), bireylerin video içerikleriyle etkileşimde bulunurken yaşadıkları bilişsel ve duygusal kapılma (entrancement/absorption) düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik araçtır. Bu ölçek, özellikle eğitim teknolojileri ve dijital öğrenme ortamlarında video materyallerinin etkinliğini değerlendirmek için kritik öneme sahiptir. Ölçeğin Türkiye uyarlaması, 2019 yılında Deryakulu, Sancar ve Ursavaş tarafından yapılmış olup, bu çalışma ile ölçeğin Türkçe formu için geçerlik ve güvenilirlik kanıtları sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Video Kapılma, Video Kapılma Ölçeği, Eğitim Teknolojisi, Psikometrik Ölçek, Geçerlik, Güvenilirlik, Ölçek Uyarlama

Yazarlar

Deniz Deryakulu, R. Sancar, Ö. F. Ursavaş

Amaç

Video Kapılma Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin izledikleri video içeriğine ne ölçüde daldığını, odaklandığını ve duygusal olarak etkilendiğini belirlemektir. Bu kapılma durumu, dikkat dağıtıcı unsurların yokluğunu, yoğun odaklanmayı ve içeriğin yarattığı duygusal tepkileri kapsar. Ölçek, özellikle öğrenme süreçlerinde video kullanımının bilişsel yük ve motivasyon üzerindeki etkilerini inceleyen araştırmacılar için tasarlanmıştır.

Ölçeğin 2019 yılındaki uyarlama çalışması, orijinal İngilizce formun Türk kültürüne ve diline uygunluğunu test ederek, eğitim araştırmalarında kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araç sağlamayı hedeflemiştir. Bu uyarlama, video tabanlı öğrenme materyallerinin pedagojik etkinliğinin ölçülmesine olanak tanımaktadır.

Yapı

Video Kapılma Ölçeği, bir bireyin video içeriği karşısında yaşadığı psikolojik kapılma halini ölçer. Bu yapı genellikle bilişsel odaklanma, duygusal tepki ve dikkat dağıtıcılara karşı direnç gibi alt boyutları içerir. Kapılma (Entrancement), medyanın kullanıcıyı içine çekme gücünü temsil eder ve öğrenme başarısı, hatırlama ve tutum değişiklikleri gibi sonuçlarla yakından ilişkilidir.

Ölçek, katılımcıların bir video izleme deneyimi sonrasında kendilerini ne kadar ‘kapılmış’ hissettiklerini değerlendirmelerine dayanır. Bu, sadece izleme süresini değil, aynı zamanda videonun yarattığı zihinsel ve duygusal derinliği de kapsayan çok boyutlu bir yapıdır.

Geçerlik

Video Kapılma Ölçeği’nin uyarlama çalışmasında (Deryakulu ve ark., 2019), yapısal geçerliği kanıtlamak amacıyla çeşitli istatistiksel analizler kullanılmıştır. Genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanarak, ölçeğin teorik olarak öngörülen faktör yapısını Türkçe örneklemde de koruyup korumadığı incelenmiştir.

Uyarlama çalışmasının sonuçları, ölçeğin orijinal yapısıyla yüksek düzeyde uyum gösterdiğini ve ölçtüğü yapı için güçlü kanıtlar sunduğunu göstermektedir. Ayrıca, ilgili dış kriterlerle (örneğin, öğrenci başarısı veya motivasyon ölçekleri) korelasyon analizleri yapılarak ölçütün kriter geçerliği de desteklenmiştir.

Güvenilirlik

Ölçeğin Türkçe formunun güvenilirlik çalışmaları, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplamaları yoluyla gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin genelinde ve alt boyutlarında yüksek iç tutarlılık değerlerine ulaşıldığı rapor edilmiştir. Yüksek Cronbach Alfa katsayıları, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı psikolojik yapıyı ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Ek olarak, test-tekrar test güvenilirliği çalışmaları da yapılmış olabilir. Bu tür çalışmalar, ölçekten elde edilen puanların zaman içinde istikrarlı olup olmadığını göstererek, ölçeğin güvenilirliğini pekiştirmektedir.

Faktör Analizi

Video Kapılma Ölçeği’nin Türkçe formunun yapısal geçerliği, Faktör Analizi yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Uyarlama sürecinde genellikle Keşfedici Faktör Analizi (KFA) ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır.

Deryakulu ve arkadaşlarının çalışması, ölçeğin orijinal yapısına uygun tek veya çok faktörlü bir yapıyı destekleyen iyi uyum indeksleri (örneğin, RMSEA, CFI, TLI) bildirmiştir. Bu analizler, Video Kapılma kavramının Türk örnekleminde de tutarlı bir şekilde ölçüldüğünü ortaya koymuştur.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama ve öz bildirim (Self-Report) Ölçeği

Format: Büyük olasılıkla 5’li veya 7’li Likert Tipi Derecelendirme (Örneğin: “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a)

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Orijinal Dil (Bilinmiyor, muhtemelen İngilizce)

Hedef Popülasyon Grubu: Eğitim Teknolojileri araştırmalarında yer alan öğrenciler, üniversite öğrencileri veya genel video tüketicileri.

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi ve üzeri (Genellikle 16+)

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması için örneklem, genellikle üniversite öğrencilerinden (lisans veya lisansüstü) oluşmaktadır.

Test Metodolojisi: Çevrimiçi veya basılı formlar aracılığıyla uygulanan, katılımcıların belirli bir video izleme deneyimi sonrasında doldurduğu anket metodolojisi.

Anahtar Kelimeler

Video Kapılma, Faktör Analizi, Eğitim Araştırmaları, Dijital Öğrenme, Ölçek Geliştirme, Kapılma

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanmamıştır.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Ankara Üniversitesi (Çalışmanın yapıldığı dönemdeki sorumlu yazarın bağlı olduğu kurum).

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe Uyarlama Çalışması 2019 yılında yayınlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya geniş çaplı araştırmalarda kullanılması için sorumlu yazar Deniz Deryakulu ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için izin prosedürleri, yayınlanan makale üzerinden incelenmelidir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: video-kapilma-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Deryakulu, D., Sancar, R. ve Ursavaş, Ö. F. (2019). Video Kapılma Ölçeğinin uyarlama, geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, 9(1), 154-168. doi: 10.17943/etku.439097

Makalenin kaynak linki: dergipark.org.tr

Video Kapılma Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır. Kullanım için orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.

• Ölçek maddeleri, telif hakkı veya erişim kısıtlamaları nedeniyle bu veri tabanında yer almamaktadır.

• Ölçek maddelerine erişim için Deryakulu ve ark. (2019) makalesinin tam metnine başvurunuz.