Uzamsal Görselleştirme Testi

Özet

Uzamsal Görselleştirme Testi, bireylerin uzamsal yeteneklerini, özellikle de zihinsel döndürme ve nesneleri iki veya üç boyutlu olarak manipüle etme becerilerini ölçmek amacıyla 2019 yılında geliştirilmiş olan bir başarı testidir. Bu testin geliştirilmesi, Dokumacı Sütçü ve Oral tarafından gerçekleştirilen kapsamlı psikometri çalışmalarına dayanmaktadır. Geliştirme süreci, özellikle eğitim ve psikoloji alanlarında yüksek düzeyde geçerlik ve güvenirlik sunan, kültürel olarak uygun bir ölçüm aracı ihtiyacına yanıt vermiştir.

Ölçek, uzamsal düşünme becerisinin matematik, mühendislik ve fen bilimlerindeki akademik başarıyla olan kritik ilişkisi göz önüne alınarak tasarlanmıştır. Bu çalışma, ölçeğin yapısal bütünlüğünü ve pratik kullanıma uygunluğunu kanıtlayan geçerlik ve güvenirlik analizlerini içermektedir.

Anahtar Kelimeler

Uzamsal Görselleştirme, Uzamsal Yetenek, Ölçek Geliştirme, Güvenirlik, Geçerlik, Başarı Testi, Kastamonu Education Journal.

Yazarlar

Neşe Dokumacı Sütçü, Burcu Oral.

[quads id=5]

Amaç

Uzamsal Görselleştirme Testi’nin temel amacı, bireylerin karmaşık uzamsal ilişkileri anlama ve zihinlerinde canlandırma yeteneğini objektif olarak ölçmektir. Bu yetenek, özellikle STEM (Fen, Teknoloji, Mühendislik, Matematik) alanlarındaki eğitim ve kariyer başarısı için kritik bir gösterge olarak kabul edilmektedir.

Ölçek, araştırmacılara ve eğitimcilere, öğrencilerin uzamsal görselleştirme düzeylerini doğru bir şekilde belirleyerek, bu becerilerin geliştirilmesine yönelik hedefe yönelik müdahaleler tasarlama konusunda sağlam bir veri sağlamayı hedeflemektedir. Test, mevcut uluslararası testlerin kültürel adaptasyon zorluklarını aşarak, Türkçe konuşulan popülasyonlar için özgün ve güvenilir bir alternatif sunmaktadır.

Yapı

Uzamsal Görselleştirme Testi, psikolojideki bilişsel yetenekler kapsamında yer alan “uzamsal görselleştirme” (spatial visualization) yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle iki temel bileşeni içerir: zihinsel döndürme (mental rotation) ve uzamsal ilişki kurma. Bireylerin, iki veya üç boyutlu nesnelerin pozisyonlarını, şekillerini ve birbirleriyle olan ilişkilerini zihinsel olarak değiştirme ve bu değişiklikleri başarılı bir şekilde tahmin etme kapasitesini yansıtır.

Ölçek maddeleri, genellikle karmaşık geometrik şekillerin veya yapıların belirli bir işlemden (döndürme, katlama, kesme vb.) sonra alacağı nihai formu doğru bir şekilde seçmeyi gerektiren görevlerden oluşur. Bu, testin teorik olarak güçlü bir bilişsel yük gerektiren bir performans ölçümü olmasını sağlamaktadır.

Geçerlik

Testin geliştirme makalesi, kapsamlı geçerlik çalışmalarını rapor etmektedir. Yapı geçerliği için öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmış, ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile elde edilen faktör yapısının uygunluğu teyit edilmiştir.

Yapılan analizler sonucunda, testin kuramsal olarak öngörülen uzamsal görselleştirme yapısını güçlü bir şekilde temsil ettiği belirlenmiştir. Faktör yüklerinin yüksek olması ve model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde yer alması, Uzamsal Görselleştirme Testi’nin yapısal geçerliğinin yüksek olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik çalışmaları, testin zamana ve farklı uygulamalara karşı kararlılığını ve iç tutarlılığını incelemiştir. İç tutarlılık güvenirlik katsayısı (Cronbach Alfa), testin tüm maddelerinin aynı yapıyı ölçme derecesini gösterir ve bu test için yüksek değerler elde edilmiştir (Genellikle kabul edilebilir sınır olan .70’in oldukça üzerinde).

Ayrıca, test-tekrar test güvenirlik katsayısı da rapor edilmiştir. Belirli bir zaman aralığı (örneğin 2-4 hafta) sonrasında aynı denek grubuna uygulanan testin sonuçları arasındaki korelasyonun yüksek olması, Uzamsal Görselleştirme Testi’nin ölçüm sonuçlarının zaman içinde tutarlı olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Uzamsal Görselleştirme Testi’nin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak amacıyla Faktör Analizi teknikleri uygulanmıştır. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), testin tek boyutlu veya çok boyutlu bir yapıya sahip olup olmadığını belirlemek için kullanılmıştır.

Analizler, testin uzamsal görselleştirme yeteneğini ölçen baskın bir faktöre sahip olduğunu ortaya koymuştur. Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ise bu faktör yapısının teorik modele uygunluğunu istatistiksel olarak doğrulamıştır. Maddelerin faktör yükleri, testin tutarlı bir şekilde tek bir ana yapıyı ölçtüğünü destekler niteliktedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Başarı/Performans Testi)

Format: Çoktan Seçmeli (Objective Performance Test). Derecelendirme sistemi kullanılmamaktadır; doğru ya da yanlış cevaplar üzerinden puanlama yapılmaktadır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri, lise öğrencileri ve genel akademik popülasyon.

Yaş Grubu: Ergenlik ve Yetişkinlik dönemi (Genellikle 15 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, genellikle eğitim fakültesi öğrencileri gibi akademik başarıya önem verilen gruplar üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Bilişsel yetenek testi; şekil manipülasyonu, zihinsel döndürme ve uzamsal akıl yürütme gerektiren grafiksel maddelerden oluşur.

Anahtar Kelimeler

Bilişsel Yetenek, Zihinsel Döndürme, Psikometri, Eğitimde Ölçme, Performans Testi, Yapı Geçerliği, Kastamonu.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Neşe DOKUMACI SÜTÇÜ

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurumsal E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Makale referansında belirtilen kurumsal adresler kullanılmalıdır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Test, akademik bir dergide yayımlandığı için genellikle eğitim ve araştırma amaçlı kullanımlarda yazarlardan izin alınması tavsiye edilir. Ticari kullanım için yazarlarla iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım ücreti bilgisi makalede belirtilmemiştir, ancak akademik araştırmalar için genellikle ücretsizdir.

Testin Geliştirildiği Yıl: 2019

Kaynakça

Dokumacı Sütçü, N., ve Oral, B. (2019). Uzamsal Görselleştirme Testinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları. Kastamonu Education Journal, 27(3), 1179-1195. doi:10.24106/kefdergi.2826

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.org.tr

Testin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: uzamsal-gorsellestirme-testi-toad.pdf

[quads id=5]

Uzamsal Görselleştirme Testinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Uzamsal Görselleştirme Testi’nin orijinal maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Bu test bir performans testi olduğu için maddeler genellikle karmaşık grafiksel şekillerden oluşur ve bu nedenle burada listelenememiştir. Maddelerin tam içeriği için yukarıda belirtilen akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.