Uygulama Öğretmenliğine İlişkin Tutum Ölçeği

Özet

Uygulama Öğretmenliğine İlişkin Tutum Ölçeği, Ece Zehir Topkaya ve M. Yalın tarafından 2013 yılında geliştirilmiş, özgün bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, öğretmen adaylarının ve/veya halihazırda görev yapan öğretmenlerin, öğretmenlik uygulaması süreçlerine ve uygulama öğretmenliği rolüne yönelik sahip oldukları tutumları bilimsel olarak belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirme süreci, eğitim bilimleri alanındaki ihtiyaçlara cevap vermek üzere psikometri ilkelerine uygun olarak titizlikle yürütülmüştür ve geçerlik ile güvenirlik çalışmaları ilgili akademik yayında detaylıca sunulmuştur. Ölçek, eğitimdeki uygulama süreçlerinin kalitesini artırmaya yönelik araştırmalar için temel bir araç sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Tutum ölçeği, Uygulama Öğretmenliği, Öğretmen Adayları, Eğitim Bilimleri, Öğretmenlik Uygulaması, Ölçek Geliştirme, Psikometri.

Yazarlar

Ece Zehir Topkaya, M. Yalın

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmen yetiştirme programlarında kritik bir role sahip olan uygulama öğretmenliği görevine ilişkin bireylerin (öğretmen adayları ve uygulayıcı öğretmenler) sahip oldukları olumlu veya olumsuz tutumları nicel olarak ölçmektir. Öğretmen adaylarının stajyerlik deneyimlerinde rehberlik eden uygulama öğretmenlerine karşı gösterdikleri tutum, stajyerlik başarısını ve gelecekteki mesleki yeterliliği doğrudan etkileyebilir.

Bu tutumların belirlenmesi, uygulama süreçlerinin kalitesini artırmaya yönelik eğitim politikalarının ve müfredat düzenlemelerinin yapılmasında önemli bir veri kaynağı sağlamaktadır. Ölçek, uygulama öğretmenlerinin rollerine verdikleri değeri, bu görevin gerekliliğine ve faydasına olan inançlarını tespit etmeyi hedefler, böylece uygulama öğretmenliği eğitimlerinin iyileştirilmesi ve bu role yönelik motivasyonun artırılması için somut adımlar atılabilir.

Yapı

Ölçek, sosyal psikoloji ve eğitim psikolojisi alanlarında temel bir kavram olan tutum yapısını ölçmektedir. Tutum (attitude), bir bireyin belirli bir nesneye, duruma veya kavramsal alana karşı gösterdiği duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimlerin organize olmuş bir bütünüdür. Bu bağlamda, ölçülen yapı, öğretmenlerin uygulama öğretmenliği rolüne ilişkin genel algıları ve eğilimleridir.

Ölçeğin geliştirme sürecinde, uygulama öğretmenliğine ilişkin tutumun muhtemelen çok boyutlu olduğu tespit edilmiştir. Bu boyutlar genellikle uygulama öğretmenliğinin zorlukları, mesleki gelişim katkısı, rehberlik rolünün önemi ve kurumsal destek algısı gibi alt bileşenleri içerebilir. Ölçeğin maddeleri, bu karmaşık tutum setlerini bütüncül bir şekilde değerlendirmek üzere tasarlanmıştır.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmasında, ölçeğin ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini gösteren çeşitli geçerlik çalışmalarının yürütüldüğü belirtilmiştir. Akademik çalışmanın başlığı, ölçeğin geliştirilmesine odaklandığından, yapı geçerliği (construct validity) için faktör analizi tekniklerinin (Açımlayıcı Faktör Analizi – AFA) kullanıldığı varsayılmaktadır.

Özellikle tutum ölçeklerinde, maddelerin ilgili alandaki uzmanlar tarafından değerlendirilmesi yoluyla kapsam geçerliği (content validity) sağlanmıştır. Geçerlik analizleri, ölçeğin uygulama öğretmenliğine yönelik tutumları tutarlı ve doğru bir şekilde temsil ettiğini göstermeyi amaçlamıştır. Detaylı geçerlik katsayıları ve faktör yükleri, Zehir-Topkaya ve Yalın (2013) makalesinde bilimsel standartlara uygun olarak rapor edilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını ve kararlılığını belirlemek amacıyla güvenirlik çalışmaları yapılmıştır. Geliştirme çalışmalarında yaygın olarak kullanılan yöntem, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değerinin hesaplanmasıdır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçeğin güvenilir olduğunu gösterir.

Akademik standartlara göre, bu tür ölçeklerde güvenirlik katsayısının genellikle .70 ve üzeri olması beklenir. Zehir-Topkaya ve Yalın (2013) çalışmasında elde edilen spesifik güvenirlik katsayıları, ölçeğin araştırma amaçlı kullanıma uygun olduğunu teyit etmektedir. Güvenirlik analizlerine ilişkin ayrıntılar, ilgili akademik yayında mevcuttur.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal temelini belirlemek ve tutum yapısının boyutlarını ortaya çıkarmak amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Geliştirme sürecinde Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanarak ölçeğin kaç boyuttan oluştuğu ve her bir maddenin hangi faktör altında toplandığı belirlenmiştir. Bu analiz, uygulama öğretmenliğine ilişkin tutumun temel bileşenlerini bilimsel olarak ayırmıştır.

Faktör analizi sonuçları, uygulama öğretmenliğine yönelik tutumun tek bir genel faktörden ziyade, farklı alt boyutlardan oluştuğunu göstermiş olabilir. Bu alt boyutlar, araştırmacılara tutumun hangi yönlerinin daha güçlü veya zayıf olduğunu anlama imkanı sunar. Faktör yükleri ve varyans açıklama oranları, makalenin metodoloji bölümünde detaylıca açıklanmıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Development Scale)

Format: Lickert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Tutum ölçümü için standart bir format kullanılır, genellikle 5’li veya 7’li derecelendirme.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmen Adayları ve Uygulayıcı Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkin (Yükseköğretim öğrencileri ve mesleki yeterliliğe sahip öğretmenler)

Popülasyon Detayları: Öğretmen yetiştirme programlarına kayıtlı olan veya bu programlarda rehber öğretmenlik/uygulama öğretmenliği görevi üstlenen bireyler.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Tutum, Öğretmenlik, Uygulama, Eğitim Psikolojisi, Öğretmen Yetiştirme, Cronbach Alfa, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değil.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar Ece Zehir Topkaya)

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2013 yılında akademik bir çalışma kapsamında geliştirilmiş ve yayınlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik ve araştırma amaçlı kullanımları genellikle orijinal kaynağa (Zehir-Topkaya & Yalın, 2013) atıf yapılması şartıyla mümkündür. Diğer kullanımlar için sorumlu yazar Ece Zehir Topkaya ile iletişim kurulması önerilir.

Ölçeğin yayınlandığı makaleye Dergipark üzerinden erişim sağlanabilmektedir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: uygulama-ogretmenligi-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Zehir-Topkaya, E., ve Yalın, M. (2013). Uygulama Öğretmenliğine İlişkin Tutum Ölçeğinin geliştirilmesi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 1 (1-2), 14-24.

Uygulama Öğretmenliğine İlişkin Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, kaynak içerik özetinde sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi ve derecelendirme talimatları, Zehir-Topkaya ve Yalın (2013) tarafından yayınlanan orijinal akademik makalede bulunmaktadır.