Uyarlanmış Cep Telefonu Kullanım Alışkanlıkları Ölçeği

Özet

Uyarlanmış Cep Telefonu Kullanım Alışkanlıkları Ölçeği (AMPUH), cep telefonu kullanımına ilişkin alışkanlıkları ve potansiyel sorunlu kullanım örüntülerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçektir. Bu giriş, Şenol-Durak ve Durak (2019) tarafından gerçekleştirilen, ölçeğin Türk öğrenciler ve yetişkinler üzerindeki kültürel uyarlama çalışmasına dayanmaktadır. Çalışma, özgün ölçeğin (AMPUH) ve Uyarlanmış Cep Telefonu Bağımlılığı Testi’nin (ACPAT) Türkçe popülasyonda geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılabilirliğini göstermeyi hedeflemiştir. Bu adaptasyon, özellikle genç yetişkinler ve genel yetişkin popülasyon içinde mobil cihaz kullanımının hızla artan etkilerini anlamak için kritik psikometrik veriler sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Uyarlanmış Cep Telefonu Kullanım Alışkanlıkları Ölçeği, AMPUH, ACPAT, cep telefonu kullanımı, bağımlılık, kültürel uyarlama, psikometri, genç yetişkin.

Yazarlar

E. Şenol-Durak, Mithat Durak

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin cep telefonu kullanma şekillerini, bu alışkanlıkların yoğunluğunu ve potansiyel olarak sorunlu hale gelme düzeylerini ölçmektir. Orijinal AMPUH ölçeği, normal ve aşırı mobil cihaz kullanımı arasındaki ayrımı yapmaya yardımcı olan alt boyutları incelemek üzere tasarlanmıştır. Türk kültürüne uyarlama çalışması ise, ölçeğin yapısal geçerliğini ve güvenilirliğini Türkçe konuşan bir örneklemde doğrulamayı amaçlamıştır.

Bu adaptasyon, Türkiye’deki akademik araştırmacılara ve klinisyenlere, mobil cihaz kullanım alışkanlıklarını standardize edilmiş, kültürel olarak uygun bir araçla değerlendirme imkanı sunarak, teknoloji bağımlılığı alanındaki literatüre katkıda bulunmaktadır.

Yapı

Uyarlanmış Cep Telefonu Kullanım Alışkanlıkları Ölçeği (AMPUH), genellikle bireyin mobil cihazlarla kurduğu ilişkinin çeşitli yönlerini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Bu yapı, sadece kullanım sıklığını değil, aynı zamanda kullanımın işlevselliğini, sosyal etkileşim üzerindeki etkisini, cihazdan uzak kalındığında yaşanan yoksunluk belirtilerini ve kontrol kaybını da kapsar.

Ölçek, sorunlu cep telefonu kullanımının temel bileşenlerini (tolerans, geri çekilme, duygu durum değişikliği, çatışma ve nüksetme) değerlendirerek, normal kullanım alışkanlıklarından patolojik kullanıma geçişi tespit etmeye odaklanır. Ölçeğin alt boyutlarının, kültürel farklılıklara rağmen orijinal yapı ile tutarlı olması, uyarlama çalışmasının temel hedeflerindendir.

Geçerlik

Uyarlama çalışmasında geçerlik analizleri, ölçeğin Türk popülasyonunda ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde doğru ölçtüğünü belirlemek için yapılmıştır. Geçerlik çalışmaları genellikle yapı geçerliği (doğrulayıcı veya keşifsel faktör analizi) ve ölçüt bağımlı geçerliği (ilgili diğer ölçeklerle korelasyon) içerir. Kaynak referansında spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, Şenol-Durak ve Durak (2019) çalışmasında, AMPUH ve ACPAT’ın kültürel adaptasyon sürecinde yapısal geçerliğin incelendiği varsayılmaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçeğin ölçümlerinin tutarlılığını ifade eder. Uyarlama çalışması kapsamında, ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla genellikle Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda tutarlı olduğunu gösterir. Türk popülasyonu için yapılan adaptasyonda, ölçeğin farklı alt boyutları için kabul edilebilir güvenilirlik düzeylerinin elde edilmiş olması beklenmektedir.

Faktör Analizi

Kültürel adaptasyon çalışmalarının önemli bir adımı, orijinal ölçeğin faktör yapısının yeni dildeki örneklemde de korunup korunmadığını incelemektir. Bu amaçla, Keşifsel Faktör Analizi (KFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. Şenol-Durak ve Durak (2019) tarafından sunulan çalışmada, AMPUH ve ACPAT ölçeklerinin faktör yapılarının Türkçe örneklemde orijinal yapı ile uyumlu olup olmadığı test edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin boyutluluğunu ve maddelerin alt faktörlere dağılımını kesinleştirmek için kritik öneme sahiptir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Kaynakta derecelendirme bilgisi (-) olarak belirtilmiş olsa da, bu tür ölçekler genellikle 4’lü veya 5’li Likert tipi derecelendirme formatını kullanır (örneğin, “Hiçbir zaman”dan “Her zaman”a).

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğrenciler ve Yetişkinler

Age Group: Genç yetişkinlik ve genel yetişkinlik dönemi (spesifik yaş aralığı kaynakta belirtilmemiştir)

Population Details: Türkiye’de yaşayan öğrenciler ve yetişkinlerden oluşan örneklem.

Test Methodology: Öz bildirim (Self-report) ölçeği. Uygulama genellikle kağıt-kalem veya dijital anket yoluyla gerçekleştirilir.

Anahtar Kelimeler

Cep telefonu kullanımı, sorunlu kullanım, AMPUH, psikometri, Cronbach Alfa, mobil teknoloji, kültürel adaptasyon.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Mithat Durak

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019 (Adaptasyon çalışmasının sunum tarihi)

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı, akademik araştırmalar veya klinik uygulamalar için gerekli izinler ve ücretlendirme bilgileri için doğrudan sorumlu yazar Mithat Durak ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin adaptasyon çalışmasına ait sunum bildirisine DergiPark üzerinden erişim sağlanabilmektedir: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi (İngilizce versiyonu olabilir) şu adresten indirilebilir: the-adapted-mobile-phone-use-habits-ampuh-toad.pdf

Kaynaklar

• Şenol-Durak, E., & Durak, M. (2019, June 18-19). Cultural adaptation of The Adapted Mobile Phone Use Habits (AMPUH) And The Adapted Cell Phone Addiction Test (ACPAT) in Turkish students and adults [Paper presentation]. 2nd International Congress On New Horizons In Education And Social Sciences Proceedings, Istanbul, Turkey.

[quads id=5]

Uyarlanmış Cep Telefonu Kullanım Alışkanlıkları Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Bu ölçeğin maddeleri, telif hakkı veya yayın kısıtlamaları nedeniyle bu kaynakta sağlanmamıştır. Maddelere erişim için ilgili akademik yayına veya sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.