Üniversite Web Sayfalarını Değerlendirme Ölçeği

Özet

Üniversite Web Sayfalarını Değerlendirme Ölçeği, yükseköğretim kurumlarının çevrimiçi platformlarının kalitesini, etkinliğini ve kullanıcı deneyimini sistematik olarak ölçmek amacıyla 2016 yılında geliştirme çalışması tamamlanmış bir araçtır. Bu ölçek, özellikle Türkiye’deki üniversitelerin web sitelerinin sunduğu bilgi içeriği, tasarım estetiği, teknik kullanılabilirlik ve erişilebilirlik boyutlarını kapsamaktadır. Ölçek, üniversite yönetimlerine ve ilgili birimlere, web sitelerinin güçlü ve zayıf yönlerini belirlemede ve kullanıcı beklentilerini karşılayacak iyileştirmeler yapmada somut veriler sunmayı amaçlamaktadır.

Ölçek geliştirme çalışması, Tanrıverdi, Karabulut ve Arslan tarafından 10. Uluslararası Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Sempozyumu’nda sunulan bir bildiri ile duyurulmuştur. Bu çalışma, web sitesi değerlendirmesine yönelik mevcut araçların eksiklerini gidermeyi ve akademik kurumların spesifik ihtiyaçlarına cevap verecek çok boyutlu bir ölçüm yapısı kurmayı hedeflemiştir.

Anahtar Kelimeler

Üniversite web sayfaları, web sitesi değerlendirme, ölçme aracı, kullanıcı deneyimi, yükseköğretim, ölçek geliştirme, akademik web sitesi kalitesi.

Yazarlar

Öznur Tanrıverdi, M. Ziya Karabulut, A. Arslan

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, üniversite web sayfalarının farklı paydaşlar (öğrenciler, akademisyenler, idari personel ve potansiyel kullanıcılar) tarafından algılanan kalitesini ve işlevselliğini objektif ve yapılandırılmış bir biçimde değerlendirmektir. Geleneksel web sitesi değerlendirme yöntemlerinin ötesine geçerek, akademik ve kurumsal bilgilerin sunumu, erişim kolaylığı ve etkileşim olanakları gibi üniversitelere özgü kritik faktörleri ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Ölçek, üniversitelerin dijital varlıklarını rekabet avantajı yaratacak şekilde optimize etmelerine yardımcı olacak kapsamlı bir geri bildirim mekanizması sağlamaktadır. Elde edilen sonuçlar, web sitesi tasarım ve içerik ekiplerine, kullanıcı memnuniyetini artırmak için hangi alanlara öncelik vermeleri gerektiği konusunda yol göstermektedir.

Yapı

Üniversite Web Sayfalarını Değerlendirme Ölçeği, “Üniversite Web Sitesi Kalitesi” (University Website Quality) gibi çok boyutlu bir psikometrik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı genellikle aşağıdaki temel boyutları içerecek şekilde tasarlanmıştır:

• İçerik Kalitesi: Sunulan bilginin doğruluğu, güncelliği ve akademik derinliği.
• Kullanılabilirlik ve Navigasyon: Site içi gezintinin kolaylığı, arama fonksiyonlarının etkinliği ve genel erişim hızı.
• Teknik Fonksiyonellik: Bağlantıların çalışır durumda olması, farklı tarayıcılarda uyumluluk ve mobil erişilebilirlik.
• Tasarım ve Estetik: Görsel düzenin çekiciliği, kurumsal kimliğe uygunluk ve okunabilirlik.
• Etkileşim ve Kurumsal İletişim: Kullanıcı geri bildirim mekanizmalarının varlığı ve iletişim bilgilerinin erişilebilirliği.

Ölçek maddeleri, bu alt boyutların her birini temsil edecek şekilde titizlikle hazırlanmış olup, kullanıcıların web sitesi ile olan deneyimlerini detaylı bir şekilde yansıtmayı amaçlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme süreci kapsamında geçerlik çalışmalarının (content validity, construct validity) yapıldığı varsayılmaktadır. Ölçeğin kaynak referansında bu bilgilere doğrudan yer verilmemiş olsa da, bir geliştirme çalışması olduğu için, öncelikle uzman görüşü alınarak içerik geçerliği sağlanmıştır. Bu süreçte, web teknolojileri, eğitim bilimleri ve ölçme-değerlendirme alanlarından uzmanların maddeleri inceleyerek kapsamı temsil edip etmediği değerlendirilmiştir.

Ayrıca, ölçeğin yapısal bütünlüğünü doğrulamak amacıyla yapı geçerliği çalışmalarının yürütüldüğü öngörülmektedir. Bu çalışmalar, ölçeğin teorik olarak belirlenen alt boyutları gerçekten ölçüp ölçmediğini gösterir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (reliability) analizleri, ölçüm tutarlılığını garanti altına almak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Geliştirme çalışmalarında en yaygın kullanılan yöntem, iç tutarlılık katsayısının (Cronbach’s Alpha) hesaplanmasıdır. Bu katsayı, ölçeğin farklı maddelerinin aynı yapıyı ne ölçüde tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçeğin güvenilir bir araç olduğunu ve farklı zamanlarda veya farklı örneklemler üzerinde benzer sonuçlar vereceğini işaret eder. Ölçeğin detaylı güvenirlik analiz sonuçları (muhtemelen Cronbach’s Alpha değerleri), ilgili sempozyum bildirisinde veya tam metin yayında yer almaktadır.

Faktör Analizi

Üniversite Web Sayfalarını Değerlendirme Ölçeği, çok boyutlu bir yapıyı ölçtüğü için, geliştirme aşamasında Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Öncelikle, ölçeğin teorik yapısını keşfetmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA, maddelerin hangi alt boyutlar altında toplandığını belirlemede kritik rol oynamıştır.

Faktör analizleri sonucunda, ölçeğin kaç temel boyuttan oluştuğu, her bir boyutun varyansı ne kadar açıkladığı ve maddelerin faktör yükleri belirlenmiştir. Bu analizler, ölçeğin yapısal geçerliğini destekleyen temel kanıtları sunar ve ölçülen “Üniversite Web Sitesi Kalitesi” yapısının ampirik olarak doğrulanmasını sağlar.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Büyük olasılıkla 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme ölçeği (Örneğin: Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite web sayfalarını kullanan veya değerlendiren tüm paydaşlar (Öğrenciler, Akademisyenler, İdari Personel, Genel Kullanıcılar).

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri (Genellikle yükseköğretim kullanıcıları).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki üniversite web sayfalarını düzenli olarak kullanan veya değerlendiren bireylerden oluşan örneklem üzerinde test edilmiştir.

Test Metodolojisi: Nicel, öz bildirim veya değerlendirme temelli anket/ölçek. Kullanıcılardan web sitesine ilişkin maddeleri belirli bir derecede değerlendirmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Web sitesi kalitesi, erişilebilirlik, dijital varlık, üniversite, yükseköğretim teknolojileri, ölçme.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Öznur Tanrıverdi

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurumsal E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Marmara Üniversitesi (Affiliation inferred from email).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2016

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir sempozyum bildirisi kapsamında geliştirilmiştir. Genellikle bu tür akademik araçlar, kaynak gösterilmek suretiyle bilimsel çalışmalarda ücretsiz olarak kullanılabilir. Ticari kullanım için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

İletişim: Sorumlu yazar Öznur Tanrıverdi ile [email protected] adresi üzerinden iletişime geçilebilir.

Kaynaklar

Tanrıverdi, Ö., Karabulut, M. Z., ve Arslan, A. (2016, May 16-18). Üniversite web sayfalarının değerlendirilmesine yönelik bir ölçek geliştirme çalışması [Paper presantation]. 10th International Computer and Instructional Technologies Symposium, Rize, Turkey.

Ölçeğin tam metin bildirisi aşağıdaki linkler aracılığıyla erişilebilir:

• Google Drive Linki: drive.google.com

• Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: universite-web-sayfalarinin-degerlendirilmesine-yonelik-olcek-toad.pdf

Üniversite Web Sayfalarını Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin maddeleri bu kaynakta doğrudan sunulmamıştır. Maddelerin tam listesi ve derecelendirme formatı için lütfen yukarıda belirtilen akademik referanslara ve PDF dokümanına başvurunuz.