Öğretim Amaçlı Web Sitelerini Değerlendirme Ölçeği

Özet

Öğretim Amaçlı Web Sitelerini Değerlendirme Ölçeği (ÖAWDÖ), 2007 yılında Nevzat Yiğit ve arkadaşları tarafından, eğitim ve öğretim süreçlerini desteklemek amacıyla geliştirilmiş web sitelerinin kalitesini ve pedagojik yeterliliğini sistematik olarak ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, bir web sitesinin öğrenme hedeflerine ulaşma düzeyini ve kullanıcı deneyimi açısından başarısını belirlemeyi amaçlar.

ÖAWDÖ, web sitelerini üç ana boyutta değerlendirmektedir: Tasarım (grafik, renk, metin estetiği ve uygunluğu), İçerik (bilginin güvenilirliği, amacı ve anlaşılırlığı) ve Öğrenmeye Yönlendirici Özellikler (dikkat çekici multimedya unsurları). Değerlendirme, 1 (Kötü) ile 5 (Mükemmel) arasında değişen 5’li Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanılarak gerçekleştirilir.

Anahtar Kelimeler

Öğretim, Web Sitesi Değerlendirme, Ölçek Geliştirme, Eğitim Teknolojileri, Kullanılabilirlik, Likert Ölçeği, Nevzat Yiğit.

Yazarlar

Nevzat Yiğit, Tamer Altun, Nuri Alev, Kenan Dertlioğlu, M. Şahin Bülbül.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, eğitim teknolojileri bağlamında kullanılan web tabanlı öğrenme materyallerinin nesnel kriterlere göre değerlendirilmesini sağlamaktır. Bu araç, özellikle çevrimiçi öğrenme ortamlarının ve eğitim içeriklerinin kalitesini artırmak isteyen web sitesi geliştiricileri, eğitimciler ve araştırmacılar için tasarlanmıştır.

ÖAWDÖ, bir öğretim web sitesinin teknik ve pedagojik olarak ne kadar etkili olduğunu belirleyerek, kullanıcıların öğrenme çıktılarını maksimize etmeye yardımcı olacak iyileştirme alanlarını tespit etmeyi hedefler. Ölçek, sitenin görsel çekiciliğinden içeriğin pedagojik uygunluğuna kadar geniş bir yelpazede değerlendirme imkanı sunar.

Yapı (Konstrukt)

Öğretim Amaçlı Web Sitelerini Değerlendirme Ölçeği, öğretim sitelerinin kalitesini belirleyen üç temel psikometrik yapı (alt boyut) üzerine kurulmuştur. Bu boyutlar, bir web sitesinin hem teknik erişilebilirliğini hem de öğrenme sürecini destekleme kapasitesini kapsamaktadır:

• Tasarım: Sitenin estetik, teknik ve görsel düzenleme kalitesini ölçer. Bu boyut, kullanıcı deneyimini doğrudan etkileyen grafik, renk ve metin unsurlarının uygunluğunu inceler.
• İçerik: Sitede sunulan bilginin güvenilirliğini, netliğini, amacını ve hedef kullanıcı düzeyine uygunluğunu değerlendirir. Yazar bilgisinin şeffaflığı ve kullanım kolaylığı bu boyutun kritik bileşenleridir.
• Öğrenmeye Yönlendirici Özellikler: Sitenin öğrenci dikkatini çekme ve motivasyonunu artırma yeteneğini inceler. Resim, şekil, canlandırma, ses ve müzik gibi multimedya unsurlarının pedagojik amaçla kullanımını kapsar.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmalarına dair ayrıntılı istatistiksel raporlar (yapı geçerliği veya kriter geçerliği gibi) kaynak özet içerikte sunulmamıştır. Ancak, ölçeğin bir geliştirme çalışması olması nedeniyle, madde havuzunun oluşturulması ve nihai formunun belirlenmesi aşamalarında uzman görüşlerinin alındığı ve kapsam geçerliğinin sağlandığı varsayılmaktadır. Ölçeğin psikometrik geçerliğine ilişkin detaylı bulgular için, 2007 tarihli kongre bildirisinin tam metnine başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

ÖAWDÖ’nün güvenirlik katsayılarına (örneğin, Cronbach Alfa iç tutarlılık değeri) dair nicel bulgular kaynak içerikte yer almamaktadır. Geliştirme sürecinin bir parçası olarak, ölçeğin iç tutarlılığının ve zamana bağlı istikrarının (test-tekrar test güvenilirliği) analiz edilmiş olması beklenir. Kullanıcıların güvenilir sonuçlar elde edebilmesi için bu güvenirlik değerlerinin, ilgili akademik çalışmada detaylıca açıklanması önemlidir.

Faktör Analizi

Ölçek, yapısal olarak üç alt boyuttan oluşmaktadır (Tasarım, İçerik ve Öğrenmeye Yönlendirici Özellikler). Bu ayrım, ölçeğin kuramsal temelini oluşturan ve muhtemelen bir faktör analizi (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı) ile desteklenmiş olan çok boyutlu yapıyı işaret eder.

Faktör analizi, maddelerin ilgili latent yapıları temsil etme derecesini gösterir ve bu üç faktörün birbirinden bağımsız olarak web sitesi kalitesinin farklı yönlerini ölçtüğünü doğrular. Bu faktör yapısı, eğitimcilerin bir web sitesini değerlendirirken spesifik zayıflık ve güçlü yönleri kolayca ayırt etmesine olanak tanır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Developmental)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (1= Kötü – 5= Mükemmel)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretim amaçlı web sitelerini değerlendiren kullanıcılar, öğrenciler, öğretmenler ve eğitim teknolojisi uzmanları.

Age Group: Web sitesi değerlendirmesi yapabilecek bilişsel olgunluğa sahip tüm kullanıcılar (Genel).

Population Details: Ölçek, pedagojik içerik taşıyan dijital öğrenme materyallerini kullanan veya bu materyallerin kalitesini ölçmek isteyen bireyler için uygundur.

Test Methodology: Bireysel öz değerlendirme veya uzman değerlendirmesi şeklinde uygulanır. Kullanıcı, değerlendirilen web sitesiyle etkileşime girdikten sonra, her bir maddeyi belirlenen 5’li Likert skalasına göre derecelendirir.

Anahtar Kelimeler

Öğrenme Materyalleri, Pedagojik Değerlendirme, Web Tasarımı, Multimedya Özellikleri, Eğitimde Kalite, Kullanıcı Deneyimi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilinmiyor.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Nevzat YİĞİT)

Correspondence Address: Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ), Eğitim Fakültesi (Yazarların çalıştığı kurumlar).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2007

İzinler ve Ücret: Ölçek, 1. Ulusal İlköğretim Kongresi’nde sunulan akademik bir çalışma ürünüdür. Ölçeğin kullanımı ve telif hakları ile ilgili resmi izinler için sorumlu yazar Nevzat Yiğit ([email protected]) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlarda kaynak gösterilmesi beklenir.

Kaynaklar

Yiğit, N., Altun, T., Alev, N., Dertlioğlu, K. ve Bülbül, M. Ş. (2007). Öğretim Amaçlı Web Sitelerinin Değerlendirilmesine Yönelik Bir Ölçek Tasarımı. 1. Ulusal İlköğretim Kongresi, 15-17 Kasım, Ankara.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şu adresten indirilebilir: ogretim-amacli-web-sitelerini-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Makalenin ResearchGate bağlantısı: researchgate.net

Öğretim Amaçlı Web Sitelerini Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

3 ALT BOYUT

1. Tasarım:3 başlığa ayrılır
   • a.Grafik: Sitenin amacına uygundur.
   • b.Renk: Arka plan rengi estetik olarak memnun edicidir.
   • c.Metin: Yazı tipi ve boyutu kullanıcı düzeyi için uygundur.
2. İçerik:5 başlığa ayrılır
   • Yazar :Sitenin tasarımcısı ve sorumluları açık bir şekilde belirtilmiştir.
   • Amaç:Sitenin amacı açık ve nettir.
   • Bilgi:Hedef alınan kullanıcı düzeyi için anlaşılabilir ve uygundur.
   • Kullanım kolaylığı:Kullanılan dil ve yönergeler açık ve sadedir.
   • Değerlendirme:Sitenin kullanımı düzenli bir şekilde değerlendirilmektedir.
3. Öğrenmeye Yönlendirici Özellikler:Resim, şekil, canlandırma, ses ve müzik gibi unsurlarla öğrenci dikkati çekilmektedir.