Üniversite Öğrencilerine Yönelik Müzik Performans Kaygısı

Özet

Üniversite Öğrencilerine Yönelik Müzik Performans Kaygısı Ölçeği (ÜÖYMPKÖ), müzik performans kaygısı (MPK) düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş yabancı bir envanterin Türkçe’ye uyarlama çalışması sonucunda ortaya çıkmıştır. Mehmet Palancı, Zeynep Altun Dinç ve Uğur Doğan tarafından 2015 yılında gerçekleştirilen bu çalışma, müzik eğitimi alan üniversite öğrencileri popülasyonunda ölçeğin psikometrik özelliklerini (geçerlik ve güvenirlik) sağlamayı hedeflemiştir. Ölçek, öğrencilerin sahneye çıkmadan önce veya sahne sırasında yaşadıkları bilişsel, somatik ve davranışsal kaygı tepkilerini sistematik bir şekilde değerlendirmeye olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

Müzik Performans Kaygısı, Kaygı, Müzik Eğitimi, Üniversite Öğrencileri, Psikometri, Ölçek Uyarlama, Sahne Korkusu.

Yazarlar

Mehmet Palancı, Zeynep Altun Dinç, Uğur Doğan

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Türkiye’deki üniversite öğrencileri arasında müzik performans kaygısı düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçebilecek bir psikometri aracı sağlamaktır. Müzik alanında eğitim gören bireylerin kaygı seviyelerinin belirlenmesi, performans kalitesini düşüren bu yaygın psikolojik durumu anlamak ve müdahale programları geliştirmek için kritik öneme sahiptir.

Bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin kültürel ve dilsel bağlama uygunluğunu test ederek, Türkiye’de yapılacak akademik araştırmalara ve klinik uygulamalara standart bir ölçüm aracı sunmayı amaçlamıştır.

Yapı

Ölçek, temel olarak Müzik Performans Kaygısı (MPK) yapısını ölçmektedir. MPK, bireyin müzik eserini kamu önünde icra etme beklentisi veya eylemi sırasında yaşadığı yoğun, genellikle felç edici endişe ve fizyolojik uyarılma durumudur. Bu yapı, genellikle üç ana bileşen altında incelenir:

• Bilişsel Kaygı: Başarısızlık, yargılanma veya eleştirilme korkusu gibi olumsuz düşünceler.
• Somatik Kaygı: Kalp çarpıntısı, titreme, terleme, mide rahatsızlıkları gibi fizyolojik belirtiler.
• Davranışsal Kaçınma: Performans fırsatlarından kaçınma veya performans sırasında sergilenen motor bozukluklar.

Geçerlik

Uyarlama çalışmasında (Palancı vd., 2015), ölçeğin yapı geçerliği faktör analizi yöntemleriyle incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda ölçeğin, orijinal yapısıyla tutarlı bir faktör yapısına sahip olduğu ve ölçülmek istenen müzik performans kaygısı yapısını başarılı bir şekilde temsil ettiği gösterilmiştir.

Ayrıca, ölçeğin kapsam geçerliğini sağlamak amacıyla uzman görüşlerine başvurulmuş ve maddelerin kültürel bağlama uygunluğu ve dilsel eşdeğerliği sağlanmıştır. Bu süreç, ölçeğin Türkiye’deki müzik öğrencileri için anlamlı ve ilgili olmasını garanti altına almıştır.

Güvenirlik

Palancı ve arkadaşları tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin iç tutarlılık güvenirlik katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Bu katsayı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme derecesini gösterir ve elde edilen değerlerin yüksek olduğu belirtilmiştir, bu da ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik analizleri, ölçeğin tekrarlanan ölçümlerde tutarlı sonuçlar verdiğini göstermiştir. Bu bulgular, ölçeğin akademik çalışmalarda ve öğrencilerin kaygı düzeylerini izlemede güvenle kullanılabileceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin faktör yapısını incelemek için hem açımlayıcı (EFA) hem de doğrulayıcı faktör analizi (CFA) teknikleri kullanılmıştır. Faktör analizi sonuçları, ölçeğin çok boyutlu yapısını desteklemiş ve orijinal ölçekte bulunan faktörlerin Türkçe uyarlamada da korunduğunu göstermiştir.

Yapılan analizler, ölçek maddelerinin ilgili faktörlere yüksek yükler verdiğini ve faktörler arasındaki ilişkinin teorik beklentilerle uyumlu olduğunu ortaya koymuştur. Bu analizler, ÜÖYMPKÖ’nün yapısal bütünlüğünü ve geçerliğini destekleyen önemli psikometri kanıtlardır.

Ölçüm Aracı

Test Tipi: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır (Örn: Hiçbir zaman – Her zaman).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: Genellikle 18-30 yaş arası (Lisans ve Lisansüstü öğrencileri)

Popülasyon Detayları: Müzik veya sahne sanatları eğitimi alan üniversite öğrencileri (Konservatuvar veya Eğitim Fakültelerinin Müzik Öğretmenliği bölümleri öğrencileri).

Test Metodolojisi: Bireysel veya grup halinde uygulanan öz bildirim envanteri.

Anahtar Kelimeler

Müzik Performans Kaygısı, Sahne Korkusu, Psikolojik Ölçme, Faktör Analizi, Palancı, Uşak Üniversitesi, Öz Bildirim Ölçeği.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Mehmet Palancı

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişimi)

Yazışma Adresi: Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) veya ilgili yazarın 2015 yılındaki bağlı olduğu kurum.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Uyarlama): 2015

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımına dair spesifik bir ücret bilgisi mevcut değildir. Ölçeği kullanmak isteyen araştırmacıların sorumlu yazar Mehmet Palancı ile iletişime geçmeleri tavsiye edilir.

Önemli Not: Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: universite-ogrencilerine-yonelik-muzik-performans-kaygisi-toad.pdf

Kaynaklar

Palancı, M., Altun Dinç, Z.,& Doğan, U. (2015). Üniversite Öğrencilerine Yönelik Müzik Performans Kaygısı Ölçeğinin uyarlama çalışması. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 155-166.

[quads id=5]

Üniversite Öğrencilerine Yönelik Müzik Performans Kaygısı Ölçek Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Ancak, bir akademik ölçek girişi için tipik maddeler (varsayımsal olarak, orijinal çalışmaya dayanarak) aşağıdaki gibi olacaktır:

• Performans öncesinde kalbim hızla çarpar.

• Seyircilerin beni eleştireceğini düşünmek beni çok endişelendirir.

• Müzik performansları sırasında ellerim titrer.

• Hata yapma korkusu nedeniyle sahneye çıkmaktan kaçınırım.

• Performans sırasında dikkatimi toparlamakta zorlanırım.

• Performansım bittikten sonra bile uzun süre rahatlayamam.