Üniversite Öğrencilerinde Fiziksel Benlik Ölçeği

Özet

Üniversite Öğrencilerinde Fiziksel Benlik Ölçeği, bireylerin kendi fiziksel yetenekleri, görünümleri ve genel benlik algıları hakkındaki inançlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir aracın Türkçe uyarlama çalışmasıdır. Emine Çağlar ve arkadaşları tarafından 2017 yılında gerçekleştirilen bu çalışma, ölçeğin Türk üniversite öğrencileri popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olarak kullanılıp kullanılamayacağını tespit etmeyi amaçlamıştır. Ölçek, toplam 25 maddeden oluşmakta ve fiziksel benlik kavramının alt boyutlarını değerlendirmektedir. Elde edilen psikometrik özellikler, ölçeğin yapısal uygunluğunu ve yüksek düzeyde iç tutarlılığını desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler

Fiziksel Benlik, Üniversite Öğrencileri, Ölçek Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Doğrulayıcı Faktör Analizi, Benlik Kavramı

Yazarlar

Emine Çağlar, F. Hülya Aşçi, Nurhan Bilgili

Amaç

Bu çalışmanın temel amacı, orijinal Fiziksel Benlik Ölçeği’nin Türkçe formunun üniversite öğrencileri örnekleminde geçerlik ve güvenirlik analizlerini yaparak ölçeğin psikometrik açıdan uygunluğunu ortaya koymaktır. Ölçeğin Türkçe sürümünün, Türk kültürüne ve eğitim sistemine özgü bağlamda fiziksel benlik algısını doğru bir şekilde ölçebilmesi hedeflenmiştir.

Ölçeğin kullanıma sunulmasıyla birlikte, spor psikolojisi, eğitim bilimleri ve gelişim psikolojisi alanlarında çalışan araştırmacılara, öğrencilerin fiziksel aktiviteye katılımını, egzersiz motivasyonunu ve genel özsaygısını etkileyen temel yapıları incelemede standart bir araç sağlanmıştır.

Yapı

Üniversite Öğrencilerinde Fiziksel Benlik Ölçeği, bireyin fiziksel özelliklerine ve yeteneklerine dair öznel değerlendirmelerini kapsayan çok boyutlu bir yapı olan fiziksel benlik kavramını ölçmektedir. Bu yapı, sadece fiziksel görünüşle sınırlı olmayıp, aynı zamanda kişinin spor yapma yeteneği ve fiziksel kondisyonu hakkındaki inançlarını da içerir.

Ölçek, toplam 25 madde ile altı farklı boyutu değerlendirmektedir. Bu boyutlar, genel benlik kavramından başlayarak daha spesifik fiziksel yeterlilik alanlarına doğru ilerlemektedir. Bu çok boyutlu yaklaşım, fiziksel benliğin karmaşık doğasını kapsamlı bir şekilde incelemeye olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin orijinal yapısının Türkçe örneklemde de kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığını göstermiştir.

Elde edilen uyum indeksi değerleri, modelin veriyle yüksek düzeyde örtüştüğünü kanıtlamaktadır. Bu değerler şunlardır: Uyum İyiliği Endeksi (GFI) = 0.95; Düzeltilmiş Uyum İyiliği Endeksi (AGFI) = 0.94; Artımsal Uyum Endeksi (IFI) = 0.94. Bu sonuçlar, ölçeğin altı faktörlü yapısının Türk üniversite öğrencilerinde geçerli olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayıları kullanılarak incelenmiştir. İç tutarlılık, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Yapılan analizler sonucunda, ölçeğin alt boyutları için hesaplanan iç tutarlılık katsayıları 0.77 ile 0.90 arasında değişmektedir. Bu aralık, psikometrik açıdan kabul edilebilir ve iyi düzeyde bir güvenilirliğe işaret etmektedir, bu da ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle tutarlı sonuçlar verebileceğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Üniversite Öğrencilerinde Fiziksel Benlik Ölçeği’nin faktör yapısı, orijinal ölçeğin hipotez edilen altı boyutlu yapısını test etmek üzere Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir. DFA, ölçeğin 25 maddesinin altı farklı faktöre yüklendiğini doğrulamıştır.

Bu altı faktör, fiziksel benlik algısının farklı bileşenlerini temsil etmektedir ve her bir faktör, ilgili maddelerle güçlü bir ilişki sergilemiştir. Faktör yapısının uyum indeksleri (GFI, AGFI, IFI) incelenen örneklemde modelin yapısal uygunluğunu teyit etmiştir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: 25 maddeden oluşan, altı alt boyuta ayrılmış öz bildirim ölçeği.

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal ölçek İngilizcedir).

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: Genç Yetişkinlik dönemi (Tipik olarak 18-25 yaş arası üniversite öğrencileri).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki üniversitelerin farklı bölümlerinde öğrenim gören öğrenciler örneklem olarak kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Katılımcılar, her bir maddeye kendilerini ne ölçüde tanımladıklarını belirterek yanıt verirler. Derecelendirme, 6’lı Likert ölçeği kullanılarak yapılır.

Anahtar Kelimeler

Spor Psikolojisi, Özsaygı, Fiziksel Çekicilik, Sportif Yeterlik, Psikometrik Özellikler, Öz Bildirim, Uyum İndeksi

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Emine ÇAĞLAR

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanan kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Sağlanan kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2017 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımıyla ilgili izinler ve telif hakları için sorumlu yazar Emine Çağlar ile e-posta yoluyla iletişim kurulması gerekmektedir. Ticari kullanım ücretleri konusunda yazar ile doğrudan görüşülmelidir.

Kaynaklar

Çağlar, E., Aşçi, F. H., & Bilgili, N. (2017). Üniversite öğrencilerinde Fiziksel Benlik Ölçeği Türkçe sürümünün psikometrik özellikleri. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 18(6), 594. doi: 10.5455/apd.260937

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına buradan ulaşılabilir: universite-ogrencilerinde-fiziksel-benlik-olcegi-toad.pdf

Üniversite Öğrencilerinde Fiziksel Benlik Ölçeği Maddeleri

Ölçek, 6’lı Likert tipi derecelendirme (6= tamamen, 1=hiç) kullanılarak yanıtlanmaktadır ve toplam 25 maddeden oluşmaktadır. Maddeler altı temel boyutta gruplanmıştır:

• Genel benlik kavramı (5 madde): ‘Kendimle ilgili olumlu düşüncelere sahibim.’
• Fiziksel benlik değeri (5 madde): ‘Fiziksel olarak yapabildiklerimle gurur duyarım.’
• Fiziksel kondisyon (5 madde): ‘Yorulmadan uzun süre koşabileceğimi düşünürüm.’
• Sportif Yeterlik (4 madde): ‘Bütün sporları yapmak benim için kolaydır.’
• Fiziksel çekicilik (3 madde): ‘Güzel görünen bir vücuda sahibim.’
• Fiziksel kuvvet (3 madde): ‘Birçok kişiden fiziksel olarak daha güçlüyüm.’