Üniversite Öğrencileri İçin Kariyer Belirleyicileri Envanteri

Özet

Bu giriş, 2019 yılında Tansu Mutlu ve O. Yerin Güneri tarafından Türkiye’deki üniversite öğrencileri popülasyonu için uyarlanan Üniversite Öğrencileri İçin Kariyer Belirleyicileri Envanteri‘ni (ÜÖKBE) kapsamaktadır. Bu uyarlama çalışması, envanterin Türkçe formunun psikometrik özelliklerini, özellikle de geçerlik ve güvenirlik sonuçlarını ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Ölçek, öğrencilerin kariyer kararlarını etkileyen temel faktörleri değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

Uyarlama çalışması, 4. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Kongresi’nde bir bildiri olarak sunulmuştur. Envanter, kariyer danışmanlığı ve rehberlik hizmetlerinde kullanılmak üzere sağlam ve kültüre duyarlı bir ölçme aracı sağlamayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Kariyer, üniversite öğrencileri, kariyer belirleyicileri, envanter, uyarlama, psikometri, geçerlik, güvenirlik.

Yazarlar

Tansu Mutlu, O. Yerin Güneri

Amaç

Envanterin temel amacı, üniversite çağındaki bireylerin kariyer seçimlerini ve gelişim süreçlerini etkileyen çeşitli psikososyal ve çevresel faktörleri sistematik olarak ölçmektir. Bu özel uyarlama çalışması, orijinal envanterin Türkçe konuşan üniversite öğrencileri popülasyonunda kültürel ve dilsel olarak geçerli ve güvenilir bir araç olarak kullanılıp kullanılamayacağını tespit etmeyi hedeflemiştir.

Uyarlama sürecinde, ölçeğin maddelerinin dilsel eşdeğerliği sağlanmış ve Türkiye bağlamında kariyer kararlarını etkileyen temel belirleyicilerin doğru bir şekilde yansıtılıp yansıtılmadığı incelenmiştir. Bu çalışma, kariyer danışmanlığı alanında kullanılabilecek standardize bir ölçme aracı sunulmasına katkı sağlamıştır.

Yapı

Ölçek, bireylerin kariyer yollarını belirlemede rol oynayan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı genellikle kişisel öz yeterlik algıları, çevresel destekler, sosyo-ekonomik faktörler, mesleki ilgi alanları ve kariyer beklentileri gibi bileşenleri içerir. Kariyer belirleyicileri, öğrencilerin kariyer kararsızlığı veya netliği düzeylerini anlamak için kritik öneme sahiptir.

ÜÖKBE, öğrencilerin gelecekteki iş yaşamlarına yönelik motivasyonlarını, karşılaştıkları engelleri ve karar verme stillerini tanımlamaya yardımcı olur. Envanter, bu karmaşık belirleyicileri ölçerek kariyer danışmanlarına bireyselleştirilmiş müdahale stratejileri geliştirmede somut veri sağlar.

Geçerlik

Orijinal kaynakta spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, Türkçe formunun geçerlik çalışması bağlamında yapı geçerliğinin incelendiği varsayılmaktadır. Yapı geçerliği, genellikle faktör analizi (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı) yöntemleri kullanılarak test edilmiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin kuramsal alt boyutları ne ölçüde temsil ettiğini gösterir.

Uyarlama sürecinde ayrıca, ölçüt bağımlı geçerlik kapsamında, ölçeğin kariyer olgunluğu veya kariyer kararsızlığı gibi ilgili yapılarla olan ilişkileri incelenmiş olabilir. Bu çalışmalar, envanterin amacına uygun olarak ilgili psikolojik yapıyı doğru ve tutarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamayı amaçlar.

Güvenirlik

Envanterin güvenirlik çalışmaları, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde gruplarıyla tutarlı sonuçlar verip vermediğini belirlemeyi amaçlar. Bu kapsamda, genellikle iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçeğin içsel bütünlüğe sahip olduğunu gösterir.

Uyarlama çalışmasında, iç tutarlılık analizlerinin yanı sıra, ölçeğin zaman içindeki kararlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test güvenirliği yönteminin de kullanıldığı düşünülmektedir. Kariyer belirleyicileri gibi nispeten stabil yapıları ölçen envanterler için kararlılık göstergeleri büyük önem taşır.

Faktör Analizi

Üniversite Öğrencileri İçin Kariyer Belirleyicileri Envanteri’nin Türkçe formunun yapısal geçerliğini incelemek amacıyla faktör analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu analizler, orijinal ölçeğin boyut yapısının Türk kültürüne ve öğrenci popülasyonuna uygunluğunu doğrulamak için kritik öneme sahiptir.

Yapılan faktör analizinin, ölçeğin orijinal yapısında tanımlanan alt boyutları (örneğin, Bireysel Etkenler, Çevresel Etkenler, Akademik Motivasyon) desteklediği ve maddelerin ilgili faktörlere yeterli yüklenmeye sahip olduğu varsayılmaktadır. Bu analizler, ölçek puanlarının yorumlanmasında temel alınan boyutların psikometrik olarak sağlam olduğunu teyit eder.

Enstrüman Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Kaynakta derecelendirme bilgisi mevcut değildir. Tipik olarak, kariyer envanterleri 4’lü, 5’li veya 7’li Likert tipi bir derecelendirme ölçeği kullanır.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: Genç yetişkinlik dönemi (Tipik olarak 18-25 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli üniversitelerde öğrenim gören lisans ve ön lisans öğrencileri üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim envanteri. Veriler, kongre bildirisi kapsamında toplanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kariyer danışmanlığı, psikometrik özellikler, üniversite, kariyer gelişimi, öz bildirim, Mutlu, Yerin Güneri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Sorumlu Yazar: Tansu Mutlu. İletişim e-postası: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu envanterin Türkçe uyarlama çalışması 2019 yılında gerçekleştirilmiş ve sunulmuştur. Ölçeğin ticari kullanımı ve bilimsel araştırmalarda kullanımı için gerekli izin şartları hakkında detaylı bilgi almak amacıyla sorumlu yazar Tansu Mutlu ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

Mutlu, T. ve Yerin Güneri, O. (2019). Üniversite Öğrencileri İçin Kariyer Belirleyicileri Envanteri: Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması. 4. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Kongresi’nde sunulan bildiri. 14-17 Şubat, Yalova, Türkiye.

İlgili kongre özet kitapçığına ait bağlantı: ubaksymposium.org

Envanterin orijinal PDF dökümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: universite-ogrencileri-icin-kariyer-belirleyicileri-envanteri-toad.pdf

Üniversite Öğrencileri İçin Kariyer Belirleyicileri Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu envanterin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır ve bu nedenle burada listelenememiştir. Maddelere erişim ve ölçek içeriği hakkında detaylı bilgi için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.