Türkçe Romantik İlişkilerde Benlik Değişimi Ölçeği (TRİBDÖ)

Özet

Türkçe Romantik İlişkilerde Benlik Değişimi Ölçeği (TRİBDÖ), bireylerin romantik bir ilişkiye girdikten veya ilişkiyi sürdürdükten sonra kendi benlik kavramlarında deneyimledikleri algılanan değişimi ve büyümeyi ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, özellikle Arthur Aron ve meslektaşları tarafından ortaya konan Benlik Genişlemesi Teorisi çerçevesinde, partnerin kaynaklarını, bakış açılarını ve özelliklerini kişinin kendi benliğine dahil etme sürecinin yol açtığı değişimi değerlendirir. TRİBDÖ, orijinal İngilizce ölçeğin Türk kültürüne uyarlanması (adaptasyonu) sonucu ortaya çıkmıştır.

Ölçeğin geliştirilmesi ve uyarlanması Dincer, Eksi ve Aron (2018) tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, çift ve evlilik danışmanlığı alanındaki araştırmalara katkıda bulunmakta ve romantik ilişkilerin bireysel gelişim üzerindeki etkilerini nicel olarak inceleme imkanı sunmaktadır. Ölçek, genellikle ilişkideki doyumu, bağlılığı ve bireysel gelişimi inceleyen araştırmalarda kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Benlik değişimi, romantik ilişkiler, benlik genişlemesi, psikometri, uyarlama, çift danışmanlığı, benlik kavramı.

Yazarlar

Duygu Dinçer, Halil Ekşi, Arthur Aron.

Amaç

TRİBDÖ’nün temel amacı, bireylerin romantik partnerleriyle kurdukları etkileşim sonucunda benliklerinde meydana gelen niteliksel ve niceliksel değişimleri sistematik bir şekilde ölçmektir. Bu değişimler genellikle yeni ilgi alanları edinme, yeni beceriler öğrenme veya dünya görüşünün genişlemesi şeklinde kendini gösterir. Ölçek, bireyin ilişki sayesinde ne kadar “genişlediğini” ve bu değişimin ilişki kalitesiyle nasıl ilişkili olduğunu araştırmayı hedefler.

Bu ölçek aynı zamanda, romantik ilişkilerde yaşanan benlik değişiminin düzeyinin, ilişki doyumu ve süresi gibi önemli ilişki sonuçlarını tahmin etme gücünü inceleyen araştırmacılar için güvenilir bir araç sağlamayı amaçlamaktadır. Uyarlama çalışması, bu yapının Türk popülasyonunda da geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçülebildiğini göstermeyi amaçlamıştır.

Yapı

Ölçek, temelde Arthur Aron’un Benlik Genişlemesi Teorisi’ne dayanarak, romantik bir ilişki bağlamında yaşanan benlik değişimini (Self-Change in Romantic Relationships) ölçer. Benlik değişimi, bireyin ilişki içindeyken kendini keşfetmesi, partnerinin özelliklerini veya perspektiflerini benimsemesi yoluyla benlik sınırlarının genişlemesi olarak kavramsallaştırılır. Bu yapı genellikle iki ana bileşeni içerir:

• Yeni Özelliklerin Kazanılması (Acquisition of New Characteristics): Bireyin partneri sayesinde yeni ilgi alanları, beceriler veya kişisel özellikler edinmesi.
• Benlik Kavramının Genişlemesi (Expansion of Self-Concept): Bireyin dünya görüşünün ve kişisel kimliğinin ilişki aracılığıyla daha zengin ve karmaşık hale gelmesi.

TRİBDÖ, bu psikolojik yapının Türk kültüründeki bireyler tarafından nasıl deneyimlendiğini ve ifade edildiğini değerlendirmek üzere tasarlanmıştır.

Geçerlik

Orijinal kaynakta geçerlik bilgileri detaylı olarak sunulmamış olsa da, bir uyarlama çalışmasının temel geçerlik yöntemlerini uygulamış olması beklenir. TRİBDÖ’nün geçerlik çalışmaları muhtemelen yapı geçerliği üzerine odaklanmıştır. Bu, ölçek maddelerinin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı benlik değişimi yapısını gerçekten ölçüp ölçmediğinin incelenmesini içerir.

Beklenen geçerlik analizleri şunları içerebilir:

• Kapsam Geçerliği: Ölçek maddelerinin benlik değişiminin tüm yönlerini temsil edip etmediği.
• Yapı Geçerliği (Faktör Analizi): Ölçeğin tek veya çok boyutlu yapısının Türk örnekleminde doğrulanması (bkz. Faktör Analizi bölümü).
• Ölçüt Bağımlı Geçerlik: Ölçeğin, ilişki doyumu, bağlanma stilleri veya benlik saygısı gibi teorik olarak ilişkili olması beklenen diğer yapılarla korelasyonunun incelenmesi.

Güvenirlik

Kaynak metinde güvenirlik değerleri belirtilmemiştir. Ancak, psikometrik açıdan sağlam bir uyarlama çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığını ve zamana karşı kararlılığını gösteren güvenirlik analizlerinin yapılmış olması zorunludur. Ölçeğin güvenirliği genellikle Cronbach Alfa katsayısı ile rapor edilir.

Yüksek bir Cronbach Alfa değeri (genellikle 0.70 ve üzeri), ölçekteki maddelerin tutarlı bir şekilde aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir. Ayrıca, ölçeğin zaman içinde kararlı ölçümler yapıp yapmadığını belirlemek amacıyla test-tekrar test güvenirliği çalışmalarının da yürütülmüş olması beklenir.

Faktör Analizi

TRİBDÖ bir uyarlama ölçeği olduğundan, faktör analizi genellikle orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk kültüründe korunup korunmadığını incelemek amacıyla gerçekleştirilir. Bu süreç iki ana aşamayı içerir:

1. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA): Ölçeğin potansiyel boyutlarını keşfetmek ve madde yüklerini incelemek için kullanılır.
2. Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA): Orijinal ölçeğin teorik yapısının (örneğin, tek faktörlü veya iki faktörlü model) Türk örnekleminde model uyum indeksleri kullanılarak test edilmesi.

Dincer, Eksi ve Aron (2018) çalışmasında, orijinal ölçeğin faktör yapısının Türk popülasyonuna başarılı bir şekilde aktarıldığı varsayılmaktadır. Bu analizler, ölçeğin yapısal geçerliğinin temel dayanağını oluşturur.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon) / Kişilik ve İlişki Ölçeği

Format: Derecelendirme formatında (Likert tipi) maddelerden oluşması beklenir. Orijinal kaynakta derecelendirme bilgisi verilmemiştir, ancak bu tip psikolojik ölçekler genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi ölçek kullanır (Örneğin, “Kesinlikle Katılmıyorum”dan “Kesinlikle Katılıyorum”a).

Mevcut Diller: Türkçe (TRİBDÖ) ve orijinal İngilizce.

Popülasyon Grubu: Romantik bir ilişki içinde olan veya yakın zamanda romantik bir ilişki deneyimi yaşamış yetişkinler.

Yaş Grubu: Genellikle 18 yaş ve üzeri yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışmasının örneklemi, Türkiye’de yaşayan ve aktif bir romantik ilişkiye sahip bireylerden oluşmaktadır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-Report) ölçeği. Katılımcılar, kendilerini ilişkiye girdikten sonra nasıl değiştirdiklerini yansıtan ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Benlik gelişimi, ilişki doyumu, çift terapisi, psikolojik ölçüm, adaptasyon, öz bildirim, Dincer, Aron.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Duygu Dinçer

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin sorumlu yazarı Duygu Dinçer’dir. Ticari olmayan akademik kullanımlar için izinler genellikle yazardan e-posta yoluyla talep edilmelidir. Ölçeğin yayınlandığı yıl 2018‘dir.

Ölçek ile ilgili iletişim ve izin talepleri için sorumlu yazarın e-posta adresi: [email protected].

Orijinal makale (Dincer, Eksi, & Aron, 2018) bir konferans yayınıdır ve tam metin PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:

The original PDF can be downloaded here: romantik-iliskide-kendini-degistirme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Dincer, D., Eksi, H., & Aron, A. (2018). Two new scales in the field of couples and marriage counseling: The inclusion of other in the self scale and Turkish self-change in romantic relationships scale. SHS Web of Conferences, 48. DOI: Bilgi mevcut değildir.

Türkçe Romantik İlişkilerde Benlik Değişimi Ölçeği (TRİBDÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri kaynak metinde yer almadığından, bu bölüm boş bırakılmıştır.

Ölçek maddeleri, kaynak içerikte sağlanmamıştır.