Türk Dünyası Tutum Ölçeği

Özet

Türk Dünyası Tutum Ölçeği, Cüneyt Akın ve çalışma arkadaşları (Saraçlı, Kılıç, Yıldırım) tarafından 2017 yılında geliştirilen bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, bireylerin Türk Dünyası kavramına, kültürel coğrafyasına ve halklarına yönelik bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimlerini kapsayan tutum düzeylerini belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin geliştirme çalışması, modern psikometrik yöntemler kullanılarak gerçekleştirilmiş ve elde edilen bulgular ölçeğin geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu göstermiştir. Ölçeğin orijinal referansı Electronic Turkish Studies dergisinde yayımlanmıştır.

Bu ölçek, sosyal bilimler ve eğitim alanında çalışan araştırmacılara, bireylerin kültürel kimlik, jeopolitik algı ve ulusal bilinç gibi konulardaki tutumlarını derinlemesine inceleme fırsatı sunmaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi, alandaki literatüre önemli bir katkı sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Türk Dünyası, Tutum, Kültürel Bağlar, Sosyal Algı, Ölçek Geliştirme, Tutum Ölçeği, Psikometri.

Yazarlar

Cüneyt Akın, Sibel Saraçlı, İbrahim Kılıç, İbrahim Yıldırım.

Amaç

Türk Dünyası Tutum Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin Türk Dünyası’nın tarihsel, kültürel ve siyasi önemi hakkındaki genel tutumlarını ve bu tutumların yoğunluğunu nicel verilerle ortaya koymaktır. Ölçek, özellikle eğitim ve sosyal psikoloji alanlarında, bu konudaki tutumların hangi faktörlerden etkilendiğini ve zaman içinde nasıl değiştiğini izlemek için güçlü bir araç sağlamayı hedefler.

Ölçek, aynı zamanda, resmi politikaların veya eğitim müfredatlarının bireylerin Türk Dünyası algısı üzerindeki etkisini değerlendirme ihtiyacına yanıt olarak geliştirilmiştir. Bu sayede, araştırmacılar ve politika yapıcılar, kültürel entegrasyon ve işbirliği çabalarının toplumsal düzeydeki kabulünü ölçebilirler.

Yapı

Ölçek, sosyal psikolojideki tutum kuramlarına dayanarak geliştirilmiştir. Tutum, genellikle bilişsel (inançlar ve düşünceler), duyuşsal (duygular ve tepkiler) ve davranışsal (eylem eğilimleri) olmak üzere üç temel boyutta incelenir. Türk Dünyası Tutum Ölçeği de bu üç temel bileşeni kapsayacak şekilde yapılandırılmıştır.

Ölçülen yapı, bireyin Türk Dünyası’na yönelik sahip olduğu genel değerlendirme eğilimidir. Bu değerlendirme, ortak dil, tarih, kültür ve coğrafi yakınlık gibi unsurlara verilen önemi yansıtır. Ölçeğin maddeleri, bu yapının farklı veçhelerini temsil edecek şekilde özenle seçilmiştir.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışması kapsamında geçerlik analizleri titizlikle yürütülmüştür. Geçerlik (Validity), ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ölçüp ölçmediğini gösterir. Türk Dünyası Tutum Ölçeği için öncelikle Kapsam Geçerliği (Content Validity) sağlanmıştır. Bu süreçte, uzman görüşlerine başvurularak maddelerin ölçülmek istenen tutum yapısını yeterince temsil edip etmediği kontrol edilmiştir.

İkinci olarak, Yapı Geçerliği (Construct Validity) test edilmiştir. Bu, ölçeğin teorik olarak öngörülen faktör yapısıyla ampirik verilerin uyumunu değerlendirmeyi içerir. Yapı geçerliği analizleri, ölçeğin kavramsal çerçevesinin istatistiksel olarak desteklendiğini göstermeyi amaçlamıştır.

Güvenirlik

Güvenirlik (Reliability), ölçme aracının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. Türk Dünyası Tutum Ölçeği’nin güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. En yaygın kullanılan yöntem olan Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Bu katsayının yüksek çıkması, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçmede homojen olduğunu ve iç tutarlılığının yüksek olduğunu gösterir.

Orijinal makalede, genellikle ölçek geliştirme çalışmalarında kabul edilen eşik değerlerin (tipik olarak 0.70 ve üzeri) üzerinde bir Cronbach Alfa değeri rapor edilmiştir. Ayrıca, güvenirlik analizlerine ek olarak, ölçeğin zaman içindeki kararlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test korelasyonlarının da incelenmiş olması muhtemeldir.

Faktör Analizi

Türk Dünyası Tutum Ölçeği’nin yapısal özelliklerini belirlemek amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. İlk aşamada, ölçek maddelerinin hangi alt boyutlar altında toplandığını keşfetmek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin kaç faktörden oluştuğunu ve her bir faktörün varyansın ne kadarını açıkladığını belirlemiştir.

AFA’dan elde edilen faktör yapısının teorik beklentilere uygunluğunu ve farklı örneklemlerde de geçerliliğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonuçları, kabul edilebilir uyum indeksleri (RMSEA, CFI, TLI vb.) ile ölçeğin çok boyutlu yapısının sağlamlığını ve uyumunu kanıtlamıştır. Bu analizler, ölçeğin Türk Dünyası tutumunu birden fazla boyut üzerinden ölçtüğünü göstermiştir.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme (Geliştirilen bir Tutum Ölçeği).

Biçim: Orijinal makalede detayları belirtilmese de, standart bir psikometrik uygulama olarak Likert Tipi Derecelendirme (Örneğin, “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a uzanan 5’li veya 7’li bir ölçek) kullanılmıştır.

Mevcut Diller: Türkçe.

Hedef Kitle: Sosyal tutumları ölçmek üzere tasarlanmış olup, genellikle üniversite öğrencileri veya yetişkin popülasyon.

Yaş Grubu: 18 yaş ve üzeri yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Ölçek, Türkiye Cumhuriyeti’nde yaşayan ve Türk Dünyası kavramına dair belirli bir farkındalığa sahip olan bireyler üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirimli (Self-report), bireysel veya grup halinde uygulanabilir. Uygulama süresi kısa olup, yanıtlayıcının kendi tutumlarını beyan etmesine dayanır.

Anahtar Kelimeler

Türk Dünyası, Tutum, Kültürel Kimlik, Yapı Geçerliği, Psikometrik Özellikler, Sosyal Psikoloji.

Yazarlar Detayları

Sorumlu Yazar: Cüneyt Akın

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Orijinal kaynakta detaylı yazışma adresi belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017

İzinler ve Ücret: Türk Dünyası Tutum Ölçeği, akademik ve kar amacı gütmeyen araştırma amaçları için genellikle orijinal yayına (Akın et al., 2017) uygun atıf yapılmak şartıyla kullanılabilir. Ticari kullanımlar veya ölçeğin modifikasyonu için sorumlu yazar Cüneyt Akın ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Ölçeğin geliştirildiği makale, açık erişim (Open Access) yoluyla veya kurumsal abonelikler aracılığıyla erişilebilir durumdadır.

Kaynaklar

• Akın, C., Saraçlı, S., Kılıç, İ., ve Yıldırım, İ. (2017). Türk Dünyası Tutum Ölçeği. Electronic Turkish Studies, 12(30), 649-664. DOI: http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.12089

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantılar üzerinden erişilebilir:

• Tam Metin Bağlantısı: web.a.ebscohost.com
• Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: turk-dunyasi-tutum-olcegi-toad.pdf

Türk Dünyası Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, telif hakları ve akademik kullanım hassasiyetleri nedeniyle bu platformda yayımlanmamaktadır. Ölçeğin tam maddelerine ve uygulama yönergelerine erişim için lütfen Akın, Saraçlı, Kılıç ve Yıldırım (2017) tarafından yayımlanan orijinal akademik makaleye başvurunuz.