Geleneksel Türk Müziği Derslerine İlişkin Tutum Ölçeği

Özet

Geleneksel Türk Müziği Derslerine İlişkin Tutum Ölçeği, 2015 yılında Yavuz Şen ve Necmettin Şentürk tarafından müzik eğitimi alan öğrencilerin Geleneksel Türk Müziği (GTM) derslerine yönelik duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, özellikle Türkiye’deki müzik eğitimi programlarında yer alan GTM derslerinin etkililiğini ve öğrencilerin bu derslere olan motivasyon düzeylerini değerlendirmede kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Ölçek geliştirme süreci, ilgili literatür taraması, uzman görüşleri ve kapsamlı istatistiksel analizleri (geçerlik ve güvenirlik çalışmaları) içermektedir.

Araç, 24 maddeden oluşmakta olup, öğrencilerin GTM derslerine yönelik genel tutum düzeylerini belirlemeye yardımcı olur. Elde edilen bulgular, ölçeğin psikometrik özelliklerinin yeterli olduğunu ve alan yazındaki önemli bir boşluğu doldurduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Geleneksel Türk Müziği, Tutum Ölçeği, Müzik Eğitimi, Ölçek Geliştirme, Likert Ölçeği, Pedagoji, Sanat Eğitimi.

Yazarlar

Yavuz Şen, Necmettin Şentürk

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, Geleneksel Türk Müziği derslerini alan üniversite düzeyindeki öğrencilerin bu derslere karşı geliştirdikleri tutumları sistematik ve nicel bir şekilde ölçmektir. Geleneksel müzik derslerine yönelik olumlu veya olumsuz tutumların belirlenmesi, eğitimcilerin ve program geliştiricilerin müfredatı, öğretim yöntemlerini ve ders içeriklerini öğrencilerin ihtiyaçlarına ve motivasyonlarına daha uygun hale getirmelerine olanak tanır.

Ölçek, aynı zamanda, farklı demografik veya eğitimsel değişkenlerin (cinsiyet, sınıf düzeyi, müzik geçmişi vb.) öğrencilerin GTM derslerine yönelik tutumları üzerindeki etkilerini incelemek için de güçlü bir araştırma aracı sağlamaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi, müzik pedagojisi alanında ulusal kültürel mirasın aktarılmasına yönelik derslerin algılanış biçimini anlamlandırmayı hedeflemiştir.

Yapı

Ölçek, psikolojideki tutum kavramına dayanmaktadır. Tutum, bireyin belirli bir nesneye (bu durumda Geleneksel Türk Müziği dersleri) karşı sahip olduğu nispeten kalıcı, olumlu veya olumsuz değerlendirme, duygu veya eylem eğilimi olarak tanımlanır. Ölçek, genellikle tutumun üç temel bileşenini kapsamaktadır:

• Bilişsel Bileşen: Öğrencilerin GTM derslerinin gerekliliği, faydası ve içeriği hakkındaki inançları ve düşünceleri.
• Duygusal (Affektif) Bileşen: Öğrencilerin GTM derslerine yönelik hissettikleri hoşlanma, ilgi, sıkılma veya heyecan gibi duygusal tepkiler.
• Davranışsal Bileşen: Öğrencilerin GTM derslerine katılma, ödev yapma veya bu alanda ek çalışmalar yapma gibi eylem eğilimleri.

Ölçek maddeleri, bu üç temel bileşeni temsil edecek şekilde dengeli olarak dağıtılmış ve öğrencilerin genel tutum skorunu yansıtacak şekilde yapılandırılmıştır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme makalesi içerisinde detaylı olarak belirtilmiştir. Genel olarak, bir tutum ölçeği geliştirme sürecinde aşağıdaki geçerlik türlerine odaklanılmıştır:

• Kapsam Geçerliği: Maddelerin, ölçülmek istenen tutum yapısını (GTM derslerine yönelik tutum) ne ölçüde temsil ettiğinin uzman görüşleri alınarak değerlendirilmesi.
• Yapı Geçerliği: Faktör analizi teknikleri kullanılarak ölçeğin teorik yapısının (beklenen alt boyutlar) ampirik verilerle ne kadar uyumlu olduğunun incelenmesi.
• Ölçüt Geçerliği: Ölçek skorlarının, öğrencilerin GTM derslerindeki başarısı veya devamlılıkları gibi dış ölçütlerle ilişkisinin incelenmesi (Makalede bu konuda spesifik bir bilgi verilmemiştir, ancak geliştirme sürecinin bir parçası olarak değerlendirilmiş olması muhtemeldir).

Yazarlar, istatistiksel analizler sonucunda ölçeğin Geleneksel Türk Müziği derslerine yönelik tutumu ölçmede yeterli yapı geçerliğine sahip olduğunu rapor etmişlerdir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri de geliştirme makalesinde sunulmuştur. Güvenirlik, ölçüm aracının tutarlılığını ifade eder. Bu çalışmada genellikle iki temel güvenirlik yöntemi kullanılmıştır:

• İç Tutarlılık (Cronbach Alfa): Ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar uyumlu olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü gösteren Cronbach Alfa katsayısının hesaplanması. Yüksek Alfa değerleri (genellikle .70 ve üzeri), ölçeğin yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu gösterir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında aynı sonuçları verme eğilimini gösteren kararlılık testi.

Makale bulguları, ölçeğin kabul edilebilir düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu ve dolayısıyla GTM derslerine yönelik tutumları güvenilir bir şekilde ölçebildiğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Geleneksel Türk Müziği Derslerine İlişkin Tutum Ölçeği’nin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla faktör analizi uygulanmıştır. Ölçek geliştirme çalışmalarında yaygın olarak kullanılan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile ölçeğin kaç boyuttan oluştuğu belirlenmiştir.

AFA sonuçları, ölçeğin birden fazla faktörden oluştuğunu ve bu faktörlerin GTM derslerine yönelik tutumun farklı yönlerini temsil ettiğini göstermiştir. Tipik olarak, bu tür tutum ölçekleri “Dersin Değeri ve Gerekliliği,” “Dersten Keyif Alma ve İlgi” ve “Derse Katılım ve Uygulama” gibi alt boyutlara ayrılabilir. Ölçeğin nihai yapısı, 24 madde ve tespit edilen faktör sayısıyla tutarlı bir şekilde kurulmuştur. Faktör yüklerinin yeterli düzeyde olduğu ve maddelerin teorik yapıya uygun dağıldığı bildirilmiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Yazılı Anket (Öz Bildirim Ölçeği)

Maddeler: 24 Madde

Derecelendirme: 5’li Likert Tipi Ölçek (Örneğin: 1=Kesinlikle Katılmıyorum, 5=Kesinlikle Katılıyorum)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri (Müzik Eğitimi Alanları)

Yaş Grubu: Yetişkin (Genellikle 18-25 yaş arası)

Popülasyon Detayları: Müzik Öğretmenliği veya Güzel Sanatlar Fakültesi Müzik Bölümü öğrencileri gibi Geleneksel Türk Müziği derslerini zorunlu veya seçmeli olarak alan öğrenciler.

Test Metodolojisi: Uygulama, grup ortamında veya bireysel olarak tamamlanabilen, yaklaşık 10-15 dakika süren kalem-kağıt testidir. Puanlama, ters maddelerin kodlanmasından sonra toplam tutum puanını elde etmeye dayanır.

Anahtar Kelimeler

Tutum, Müzik Pedagojisi, Kültürel Miras, Güvenirlik, Geçerlik, Ölçek.

Yazarlar

Yazarlar ORCID Tanıtıcısı: Makalede belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Yavuz ŞEN: [email protected]

Yazışma Adresi: Makale referansında belirtilen ilgili üniversite veya kurum adresi kullanılmalıdır (Yavuz Şen’in çalıştığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geliştirildiği yıl 2015‘tir. Ölçek, akademik ve eğitim amaçlı kullanımlar için genellikle ücretsizdir, ancak ticari veya geniş çaplı uygulamalar için sorumlu yazar (Yavuz Şen) ile iletişim kurulması önerilir. İletişim e-posta adresi yukarıda belirtilmiştir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı geliştirme süreci aşağıdaki referansta yer almaktadır. Orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: geleneksel-turk-muzigi-derslerine-iliskin-tutum-olcegi-gelistirme-sureci-toad.pdf

Kaynaklar

Şen, Y., ve Şentürk, N. (2015). Geleneksel Türk Müziği Derslerine İlişkin Tutum Ölçeği geliştirme süreci. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 261-282.

Makalenin tam metnine erişim için bağlantı: sbe.giresun.edu.tr

Geleneksel Türk Müziği Derslerine İlişkin Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek, toplam 24 maddeden oluşmaktadır. Ölçek maddeleri, orijinal makalenin sonunda tablo olarak sunulmuştur. Bu akademik girişte, ölçek maddeleri doğrudan sağlanmamış olup, kullanıcıların maddelere ulaşmak için yukarıda belirtilen kaynak makaleye başvurmaları gerekmektedir.