Turizm Algısı Ölçeği

Öz

Turizm Algısı Ölçeği (TAÖ), Selim Gündüz tarafından 2018 yılında geliştirilmiş, psikometrik özellikleri test edilmiş bir ölçüm aracıdır. Bu ölçek, turizm faaliyetlerinin yoğunlaştığı bölgelerde yaşayan yerel halkın, turizme yönelik algılarını, tutumlarını ve beklentilerini sistematik olarak belirlemeyi amaçlamaktadır. Geliştirme çalışması, Karataş destinasyonu örneği üzerinden gerçekleştirilmiş olup, mevcut literatürdeki turizm algısı modellerine alternatif ve bağlama özgü bir bakış açısı sunmaktadır.

Ölçek, yerel halkın turizmin ekonomik, sosyo-kültürel ve çevresel etkilerine dair görüşlerini kapsamlı bir şekilde analiz etmek üzere tasarlanmıştır. Elde edilen veriler, destinasyon yöneticilerine ve politika yapıcılara sürdürülebilir turizm stratejilerini yerel kabul çerçevesinde şekillendirmeleri için hayati bilgiler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Turizm Algısı, Ölçek Geliştirme, Yerel Halk, Destinasyon Yönetimi, Karataş, Sosyal Kabul, Turizm Etkileri.

Yazarlar

Selim Gündüz

[quads id=5]

Amaç

Turizm Algısı Ölçeği’nin temel amacı, belirli bir destinasyonda ikamet eden yerel halkın turizme dair sahip olduğu algıları, turizmin getirdiği fayda ve maliyet değerlendirmelerini bilimsel ve güvenilir yöntemlerle tespit etmektir. Bu amaç doğrultusunda, ölçek, literatürdeki mevcut araçların yerel bağlamı tam olarak yakalayamadığı eksiklikleri gidermeye odaklanmıştır.

Ölçek, özellikle sürdürülebilir turizm planlaması açısından kritik öneme sahiptir. Yerel halkın turizme yönelik olumlu veya olumsuz algılarının ölçülmesi, turizm planlayıcılarına ve yerel yönetimlere, toplumsal desteği artıracak ve çatışmaları azaltacak politikalar oluşturma sürecinde sağlam bir veri tabanı sunmayı hedeflemektedir.

Yapı

Ölçek, yerel halkın turizm faaliyetlerine ilişkin genel algısını ölçmektedir. Bu algı, tek bir yapı yerine, turizmin çok boyutlu etkileri üzerinden şekillenen karmaşık bir yapıdır. Ölçeğin ölçtüğü temel boyutlar genellikle şunları içerir:

• Ekonomik Algı: Turizmin istihdam, gelir artışı ve ekonomik fırsatlar üzerindeki etkilerine dair görüşler.
• Sosyo-Kültürel Algı: Turizmin yerel kültür, yaşam kalitesi, sosyal düzen ve toplumsal değerler üzerindeki etkilerine dair görüşler.
• Çevresel Algı: Turizmin doğal çevre, kaynak tüketimi ve çevre kirliliği üzerindeki etkilerine dair görüşler.

Bu boyutlar, ölçek maddeleri aracılığıyla detaylı bir şekilde sorgulanarak, yerel halkın turizmden kaynaklanan riskleri ve getirileri nasıl dengelediği ortaya çıkarılır.

Geçerlik

Turizm Algısı Ölçeği’nin geçerlik (validity) analizleri, ölçüm aracının gerçekten turizm algısını ölçüp ölçmediğini kanıtlamak için orijinal çalışmada (Gündüz, 2018) detaylı olarak sunulmuştur. Ölçek, bir ölçek geliştirme çalışması olduğu için, yapı geçerliği büyük önem taşımaktadır.

Yapı geçerliği testleri, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak beklenen alt boyutları doğru bir şekilde ayırdığını göstermektedir. Ayrıca, ölçek maddelerinin ilgili yapıyı temsil etme yeteneğini değerlendiren kapsam geçerliği için uzman görüşlerine başvurulduğu varsayılmaktadır. Detaylı geçerlik katsayıları ve model uyum indeksleri için okuyucuların kaynak makaleye başvurmaları gerekmektedir, zira kaynak metinde bu bilgiler özetlenmemiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği (reliability), ölçümlerin tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. Gündüz (2018) tarafından yapılan çalışmada, Turizm Algısı Ölçeği’nin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla yaygın olarak kullanılan Cronbach’s Alpha (İç Tutarlılık Katsayısı) yöntemi kullanılmıştır.

Ölçeğin genel güvenirlik katsayısı ve her bir alt boyutunun katsayıları orijinal makalede açıklanmıştır. Bu katsayıların kabul edilebilir düzeyde olması, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin bilimsel araştırmalarda kullanıma uygun olduğunu göstermektedir. Kaynak metinde spesifik değerler belirtilmemiştir.

Faktör Analizi

Turizm Algısı Ölçeği’nin geliştirilmesi sürecinde, yerel halkın turizme yönelik algısının altında yatan gizil yapıları ortaya çıkarmak için faktör analizinden yararlanılmıştır. Bu analizler, başlangıçta geniş bir madde havuzundan en güçlü ve en anlamlı maddelerin seçilmesini sağlamıştır.

Analizler sonucunda ölçeğin çok boyutlu bir yapı sergilediği tespit edilmiştir. Elde edilen faktör yapısı, yerel halkın turizm algısının sadece ekonomik kazançlarla sınırlı kalmayıp, sosyal yaşam ve çevresel değerler gibi alanlarda da belirginleştiğini göstermiştir. Bu yapı, Karataş destinasyonunun özgün koşullarını yansıtacak şekilde optimize edilmiştir.

Araç

Test Type: Geliştirme Tipi Psikometri Ölçeği

Format: Derecelendirme (Orijinal makale detaylarına göre Likert Tipi Ölçek kullanılmıştır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Turizm Destinasyonlarında İkamet Eden Yerel Halk

Age Group: Yetişkin Popülasyon

Population Details: Çalışma, Türkiye’nin Karataş destinasyonunda yaşayan ve turizm faaliyetlerinden doğrudan veya dolaylı olarak etkilenen bireyler üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Yapılandırılmış anket formu kullanılarak yüz yüze veya öz-bildirim yoluyla veri toplama metodolojisi uygulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Turizm Algısı, Yerel Halk, Ölçek Geliştirme, Destinasyon Yönetimi, Psikometri, Turizm Etkileri, Karataş.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Selim Gündüz, Adana Bilim ve Teknoloji Üniversitesi (Çalışmanın yayınlandığı dönemdeki tahmini kurumu).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2018

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir dergide yayınlanmış olup, akademik ve kar amacı gütmeyen araştırmalarda kullanım için genellikle atıfta bulunma şartıyla serbesttir. Ticari kullanımlar veya geniş çaplı uygulamalar öncesinde sorumlu yazar (Selim Gündüz) ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Orijinal makaleye Dergipark üzerinden erişim sağlanabilmektedir.

Kaynaklar

Gündüz, S. (2018). Yerel Halkın Turizm Algısını Belirlemeye Yönelik Alternatif Bir Ölçek geliştirme: Karataş destinasyonu örneği. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 13(52), 343-357. https://doi.org/10.19168/jyasar.426222

Makalenin orijinal PDF dosyası aşağıda belirtilen bağlantıdan indirilebilir:

The original PDF can be downloaded here: yerel-halkin-turizm-algisini-belirlemeye-yonelik-alternatif-bir-olcek-toad.pdf

[quads id=5]

Turizm Algısı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ NOT: Ölçeğin maddeleri, kaynak metinde doğrudan sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi ve derecelendirme formatına dair detaylar için okuyucuların Gündüz (2018) tarafından yayınlanan makalenin metnine (343-357. sayfalar) başvurması gerekmektedir.