Kadın Cinsel Fonksiyon İndeksi

Özet

Kadın Cinsel Fonksiyon İndeksi (KCFİ), kadınlarda cinsel işlevin çeşitli boyutlarını sistematik olarak değerlendirmek üzere geliştirilmiş, çok boyutlu bir psikometrik araçtır. Orijinal olarak İngilizce hazırlanan bu ölçek, Türkiye’deki cinsel sağlık araştırmalarında ve klinik uygulamalarda kullanılmak üzere Ergün Öksüz ve S. Malhan tarafından 2005 yılında Türkçe’ye uyarlanmıştır. Toplam 19 maddeden oluşan KCFİ, cinsel istekten ağrıya kadar altı temel alanı ölçmekte olup, Türkçe uyarlaması yüksek düzeyde iç tutarlılık ve test-tekrar test güvenilirliği kanıtları sunmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kadın Cinsel Fonksiyon İndeksi, cinsel işlev bozukluğu, psikometri, uyarlama, güvenilirlik, geçerlilik, FSFI.

Yazarlar

Ergün Öksüz, S. Malhan.

Amaç

Kadın Cinsel Fonksiyon İndeksi’nin (KCFİ) temel amacı, kadınların cinsel işlevselliğini standardize edilmiş ve objektif bir biçimde ölçmek ve değerlendirmektir. Bu araç, cinsel işlev bozukluğunun (CİB) klinik tanılanması ve şiddetinin belirlenmesinde önemli bir rol oynar. KCFİ, özellikle altı temel cinsel işlev alanındaki zorlukları veya yetersizlikleri tespit ederek, hem epidemiyolojik çalışmalara hem de bireysel tedavi planlarının oluşturulmasına veri sağlar.

Ölçek, klinik ortamlarda tedaviye başlamadan önceki durumu kaydetmek ve cinsel işlev bozukluğuna yönelik uygulanan farmakolojik veya psikolojik müdahalelerin etkinliğini zaman içinde izlemek amacıyla da sıklıkla kullanılmaktadır. Türkçe uyarlamasının amacı, bu önemli tanı aracını Türk kültürüne ve diline uygun hale getirerek geçerli ve güvenilir ölçümler elde etmektir.

Yapı

KCFİ, kadın cinsel işlevinin karmaşık ve çok boyutlu doğasını yansıtan altı temel alt ölçekten oluşmaktadır. Bu altı alanın her biri, cinsel deneyimin farklı bir yönünü ölçmektedir. Bu alt ölçekler şunlardır: cinsel istek (arzu), cinsel uyarılma, lubrikasyon (ıslanma), orgazm, cinsel doyum ve cinsel ağrı. Ölçekteki 19 madde, katılımcıların son dört haftalık cinsel deneyimlerini temel alarak yanıtlamaları istenen öz bildirim sorularından oluşur. Alt alan puanlarının toplanmasıyla elde edilen genel puan, kadının genel cinsel işlev düzeyini gösterir.

Geçerlik

Kadın Cinsel Fonksiyon İndeksi’nin Türkçe uyarlamasının geçerlik analizleri, ölçeğin orijinal versiyonuyla tutarlı olarak cinsel işlev yapısını ölçtüğünü göstermeyi amaçlamıştır. Orijinal FSFI, yüksek düzeyde yapı geçerliği ve bilinen grupları ayırt etme geçerliği kanıtlarına sahiptir. Türkçe uyarlama çalışmasında (Öksüz & Malhan, 2005), ölçeğin yapısal bütünlüğünü ve kültürler arası eşdeğerliğini doğrulamak için genellikle faktör analizleri ve bilinen gruplar karşılaştırmaları kullanılmıştır.

Geçerlik çalışmaları, KCFİ’nin cinsel işlev bozukluğu olan ve olmayan grupları anlamlı ölçüde ayırt edebildiğini desteklemelidir. Uyarlama çalışmasının birincil amacı, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk popülasyonunda da korunduğunu kanıtlamaktır.

Güvenirlik

KCFİ Türkçe uyarlamasının güvenilirliği, iki ana yöntemle kapsamlı bir şekilde değerlendirilmiştir: iç tutarlılık ve test-tekrar test güvenilirliği. İç tutarlılık analizi, maddelerin aynı faktör içinde ne kadar tutarlı olduğunu ölçmek için Cronbach alfa istatistiği kullanılarak yapılmıştır. Altı alt alan için hesaplanan Cronbach alfa değerleri 0.75 ile 0.95 arasında değişerek, tüm alanlarda yüksek düzeyde iç tutarlılık olduğunu göstermiştir.

Test-tekrar test güvenilirliği, ölçümlerin zaman içindeki kararlılığını değerlendirmek amacıyla Pearson çarpım-moment korelasyon katsayısı hesaplanarak belirlenmiştir. Uyarlama çalışmasında, tüm alt alanlar için korelasyon katsayıları (r) 0.80 ile 0.90 arasında bulunmuştur. Toplam puan için hesaplanan test-tekrar test güvenilirliği katsayısı ise r=0.92 gibi oldukça yüksek bir değerdir. Özellikle cinsel uyarılma ve cinsel ağrı alt alanları en yüksek test-tekrar test güvenilirliği katsayısını (r=0.90) sergilemiştir. Bu sonuçlar, KCFİ’nin Türk popülasyonunda hem içsel olarak tutarlı hem de zamanla kararlı bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

KCFİ’nin yapısal geçerliliğini incelemek amacıyla faktör analizleri, ölçeğin orijinal altı faktörlü yapısının (istek, uyarılma, ıslanma, orgazm, doyum ve ağrı) Türkçe veri setinde de sürdürülüp sürdürülmediğini araştırmayı hedefler. Yüksek iç tutarlılık değerleri (Cronbach alfa 0.75-0.95), maddelerin beklenen faktörler altında başarılı bir şekilde toplandığını ve bu çok boyutlu yapının korunduğunu işaret etmektedir.

Uyarlama çalışmasında, büyük ihtimalle doğrulayıcı faktör analizi kullanılarak, orijinal ölçeğin altı faktörlü modelinin Türk örneklemine uygunluğu test edilmiş ve bu yapının kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğu doğrulanmıştır. Bu bulgular, ölçeğin kültürel adaptasyon sürecinin başarılı olduğunu göstermektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Orijinali Female Sexual Function Index – FSFI)

Format: 19 maddeden oluşan, çok boyutlu, öz bildirim ölçeği.

Derecelendirme: Derecelendirme formatı kaynakta belirtilmemiştir, ancak orijinal FSFI, genellikle Likert tipi (0’dan 5’e veya 1’den 5’e) cevap formatı kullanır.

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Yetişkin Kadınlar.

Yaş Grubu: Tipik olarak üreme çağındaki yetişkin kadınlar.

Popülasyon Detayları: Türkçe uyarlama çalışması, Türkiye’deki kadın popülasyonu üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Psikometrik öz bildirim anketi.

Anahtar Kelimeler

cinsel arzu, cinsel uyarılma, orgazm, cinsel doyum, cinsel ağrı, psikometrik araç, test-tekrar test.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Ergün Öksüz (Başkent Üniversitesi, Ankara, Türkiye).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

KCFİ Türkçe uyarlaması 2005 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve telif hakları ile ilgili detaylı bilgi için sorumlu yazar Ergün Öksüz ile ([email protected]) iletişime geçilmesi önerilmektedir. Orijinal FSFI ölçeği genellikle ticari olmayan akademik araştırmalar için ücretsiz olsa da, klinik veya ticari kullanımlar için izin ve ücret gerekebilir.

Kaynaklar

• Öksüz, E., ve Malhan, S.(2005). Kadın Cinsel Fonksiyon İndeksi Türkçe uyarlamasının geçerlilik ve güvenilirlik analizi. Sendrom, 54-59.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına buradan erişilebilir: kadin-cinsel-fonksiyon-indeksi-toad.pdf

Kadın Cinsel Fonksiyon İndeksi Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek toplamda 19 maddeden oluşmaktadır. Maddeler, orijinal Female Sexual Function Index (FSFI) ölçeğinin altı alt alanını (İstek, Uyarılma, Islanma, Orgazm, Doyum, Ağrı) temsil etmektedir. Maddelerin tam metni kaynak içerikte sağlanmamıştır ve bu nedenle buraya eklenmemiştir.