Toprak Sahiplerinin Mevsimlik Tarım İşçilerine Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Toprak Sahiplerinin Mevsimlik Tarım İşçilerine Yönelik Tutum Ölçeği (TUTUM ÖLÇEĞİ), Türkiye’de mevsimlik tarım işçiliği sisteminde çalışan işçilere karşı, bu işçileri istihdam eden toprak sahiplerinin sahip olduğu tutumları sistematik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, özellikle tutum kavramının bilişsel, duyuşsal ve davranışsal boyutlarını ele alarak, toprak sahiplerinin işçilere dair önyargılarını, kabullerini ve çalışma ilişkilerine yönelik eğilimlerini belirlemeyi amaçlamaktadır. 2018 yılında Bilgen Orhan ve A. Kan tarafından geliştirilen bu ölçek, tarım sektöründeki sosyal ilişkilerin ve işgücü dinamiklerinin anlaşılması açısından kritik bir öneme sahiptir.

Ölçek geliştirme çalışması kapsamında, ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak üzere Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmış ve iç tutarlılığını belirlemek amacıyla Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Toplamda 26 maddeden oluşan bu araç, 5’li Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Tutum ölçeği, mevsimlik tarım işçileri, toprak sahibi tutumları, psikometri, ölçek geliştirme, tarım işgücü, sosyal kabul.

Yazarlar

Bilgen Orhan, A. Kan

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, tarımsal üretim faaliyetlerinde bulunan ve geçici sürelerle istihdam edilen mevsimlik tarım işçileriyle doğrudan ilişki kuran toprak sahiplerinin bu işçilere yönelik mevcut tutumlarını güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu tutumların belirlenmesi, tarım sektöründeki sosyal uyum sorunlarının, çalışma koşullarının ve potansiyel çatışma alanlarının tespit edilmesine yardımcı olmayı hedeflemektedir.

Ölçek, toprak sahiplerinin mevsimlik işçilere dair algılarını, onlara karşı geliştirdikleri duygusal tepkileri ve işçi çalıştırma konusundaki davranışsal eğilimlerini nicel verilerle ortaya koyarak, bu alanda yapılacak sosyal ve politik müdahaleler için temel bir veri sağlamaktadır.

Yapı

Toprak Sahiplerinin Mevsimlik Tarım İşçilerine Yönelik Tutum Ölçeği, psikolojideki temel tutum yapısı üzerine kurulmuştur. Bu yapı, genellikle üç temel bileşenden oluşur:

• Bilişsel Bileşen: Toprak sahiplerinin, mevsimlik işçilerin çalışma alışkanlıkları, güvenilirlikleri, kültürel farklılıkları veya ekonomik etkileri hakkındaki inançları ve düşünceleri.
• Duyuşsal Bileşen: İşçilere karşı hissedilen sempati, hoşgörü, rahatsızlık veya öfke gibi duygusal tepkiler.
• Davranışsal Bileşen: İşçilerle çalışma, onları tarlada istihdam etme, onlara sosyal haklar sağlama veya onlarla etkileşim kurma konusundaki niyet ve eğilimler.

Ölçek, bu bileşenleri kapsayacak şekilde 26 madde ile toprak sahiplerinin genel kabul veya reddetme düzeylerini ölçmeye odaklanmıştır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, yapıyı temsil etme yeteneğini göstermek üzere gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin yapı geçerliği, istatistiksel bir yöntem olan Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak belirlenmiştir. Bu analiz, ölçek maddelerinin kuramsal olarak öngörülen tutum boyutlarını ne ölçüde temsil ettiğini araştırmıştır.

AFA sonuçları, ölçeğin kavramsal yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini ve maddelerin anlamlı faktörler altında toplandığını göstermiştir. Bu bulgular, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı psikolojik yapıyı ölçme konusunda yeterli düzeyde geçerli olduğunu teyit etmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılığın değerlendirilmesi yoluyla yapılmıştır. Bu bağlamda, ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar tutarlı olduğunu gösteren yaygın kullanılan istatistiksel yöntem olan Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır.

Yüksek bir Cronbach Alfa katsayısı değeri, ölçekteki tüm maddelerin aynı temel yapıyı ölçmekte olduğunu ve sonuçların zaman içinde tutarlı olacağını işaret etmektedir. Geliştirme çalışmasında elde edilen bu katsayı, ölçeğin bilimsel standartlarda kabul edilebilir bir iç tutarlılığa sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını ortaya çıkarmak ve yapı geçerliğini desteklemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. Bu analizde, maddelerin faktörlere daha net ayrışmasını sağlamak için dik döndürme yöntemlerinden biri olan Varimax döndürme tekniği kullanılmıştır.

Varimax döndürme, faktör yüklerini maksimize ederek her bir maddenin yalnızca tek bir faktörle yüksek ilişki kurmasını sağlamıştır. Bu işlem sonucunda, ölçeğin çok boyutlu yapısı belirlenmiş ve toprak sahiplerinin tutumlarını oluşturan alt faktörler tanımlanmıştır. Çalışma, bu alt boyutların tarım işçilerine yönelik tutumların karmaşıklığını yansıttığını ortaya koymuştur.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme

Format: 5’li Likert Ölçeği. Derecelendirme şu şekildedir: (1=kesinlikle katılmıyorum – 2=katılmıyorum- 3=yarı yarı yarıya katılıyorum – 4=katılıyorum – 5=tamamen katılıyorum).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Toprak sahipleri ve tarımsal işletme yöneticileri.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Mevsimlik tarım işçisi çalıştıran veya bu konuda karar verme yetkisine sahip olanlar).

Popülasyon Detayları: Mevsimlik tarım işçisi istihdam eden tarla veya arazi sahipleri.

Test Metodolojisi: Öz bildirim raporlama yöntemi (Self-report questionnaire).

Anahtar Kelimeler

Tarım psikolojisi, sosyal tutum, işgücü yönetimi, psikometrik ölçüm, Cronbach Alfa, faktör analizi, Türkiye tarımı.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Bilgen Orhan

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2018 yılında yayımlanan akademik bir çalışma kapsamında geliştirilmiştir. Kullanım izinleri ve telif hakları, sorumlu yazar Bilgen Orhan aracılığıyla veya yayınlandığı dergi (Marmara Coğrafya Dergisi) üzerinden sorgulanmalıdır. Ölçeğin ticari kullanımı hakkında bilgi mevcut değildir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı metodolojisi aşağıdaki PDF dosyalarında bulunabilir:

• Orijinal PDF belgesi: toprak-sahiplerinin-mevsimlik-tarim-iscilerine-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf
• Ek bağlantı: toprak-sahiplerinin-mevsimlik-tarim-iscilerine-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Orhan, B. ve Kan, A. (2018). Toprak sahiplerinin mevsimlik tarım işçilerine yönelik tutum ölçeği geliştirme çalışması. Marmara Coğrafya Dergisi, 37, 94-102.

[quads id=5]

Toprak Sahiplerinin Mevsimlik Tarım İşçilerine Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek toplam 26 maddeden oluşmaktadır. Aşağıda örnek maddeler verilmiştir:

• Tarlamda mevsimlik tarım işçisi çalıştırmak istemem.
• Tarlamda mevsimlik tarım işçisi çalıştırmanın ürünlerime zarar getireceğini düşünüyorum.
• Mevsimlik tarım işçileri ile birçok sorun yaşasam da onlarla çalışmaya devam ederim.