Toplumsal Entegrasyon Ölçeği

Özet

Toplumsal Entegrasyon Ölçeği (TEÖ), bireylerin toplumsal yaşama katılım düzeylerini, aidiyet hislerini ve sosyal çevreleriyle olan etkileşimlerini değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Bekiroğlu ve Yılmaz tarafından 2021 yılında Türkçe’ye uyarlanmıştır. Uyarlama çalışması, özellikle ağır ruhsal hastalığa sahip bireylerin ve onların birincil bakım veren aile üyelerinin toplumsal entegrasyon seviyelerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu çalışma, ölçeğin Türkiye’deki kültürel bağlamda ve klinik popülasyonlarda kullanımının önünü açmıştır.

Ölçek, katılımcıların sosyal rollerini, toplumsal kabul algılarını ve günlük yaşamdaki işlevselliklerini 5’li Likert ölçeği formatında değerlendirmesine olanak tanır. Orijinal ölçeğin yapısını koruyarak gerçekleştirilen bu uyarlama, ruh sağlığı alanında çalışan profesyonellere, rehabilitasyon programlarının etkinliğini ölçme ve bireyselleştirilmiş destek stratejileri geliştirme konusunda önemli bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Toplumsal Entegrasyon, Sosyal Katılım, Ruhsal Hastalık, Ölçek Uyarlaması, Psikometri, Geçerlik, Güvenirlik, Sosyal Hizmet

Yazarlar

Seval Bekiroğlu, Büşra Yılmaz

Amaç

Toplumsal Entegrasyon Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin toplumla bütünleşme derecelerini ve bu süreçte karşılaştıkları zorlukları ölçmektir. Ölçek, özellikle kronik veya ağır ruhsal hastalığa sahip bireylerin rehabilitasyon ve sosyal iyileşme süreçlerindeki ilerlemeyi izlemek için tasarlanmıştır. Bu amaçla, bireyin toplum içindeki fonksiyonelliği, sosyal destek ağı ve toplumsal kabul düzeyi gibi kritik alanlar nicel olarak değerlendirilir.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk kültürüne ve klinik örneklemine uygunluğunu test etmek, böylece Toplumsal Entegrasyon kavramının Türkiye bağlamında standardize edilmiş bir ölçüm aracına sahip olmasını sağlamaktır. Bu, sosyal hizmet ve psikiyatri alanlarında yapılan araştırmaların kalitesini artırmayı hedeflemektedir.

Yapı

Ölçek, bireyin sosyal entegrasyon düzeyini çok boyutlu bir yapı olarak ele alır. Toplumsal Entegrasyon, yalnızca dışsal katılımı değil, aynı zamanda içsel bir aidiyet ve kabul edilmişlik hissini de içeren karmaşık bir psikososyal yapıdır. Bu yapı genellikle işlevsel entegrasyon (iş, eğitim, ekonomik katılım), ilişkisel entegrasyon (sosyal ağlar ve aile desteği) ve algısal entegrasyon (toplumsal kabul ve damgalanma algısı) gibi alt boyutları içerir.

Ölçek maddeleri, bireyin sosyal çevreyle etkileşimini, topluluk faaliyetlerine katılımını, boş zaman aktivitelerini ve genel yaşam memnuniyetini yansıtan ifadelerden oluşur. Bu yapı, ağır ruhsal hastalığı olan bireylerin rehabilitasyon hedefleriyle doğrudan ilişkilidir ve onların yaşam kalitesini artırmaya yönelik müdahalelerin planlanmasında temel bir gösterge olarak kullanılır.

Geçerlik

Toplumsal Entegrasyon Ölçeği’nin Türkçe formunun geçerlik çalışmaları, Bekiroğlu ve Yılmaz (2021) tarafından gerçekleştirilmiştir. Geçerlik analizleri, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı (toplumsal entegrasyonu) ölçtüğünü göstermeyi hedefler. Bu çalışmada, yapı geçerliğini belirlemek amacıyla genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmış olup, sonuçlar ölçeğin orijinal yapısıyla tutarlı olduğunu veya klinik popülasyon için kabul edilebilir bir uyum gösterdiğini ortaya koymuştur.

Klinik örneklem üzerinde yapılan bu uyarlama çalışmasında ayrıca ölçüt bağıntılı geçerlik türleri de incelenmiş olabilir. Örneğin, ölçek puanlarının, bireyin klinik durumu (semptom şiddeti) veya yaşam kalitesi gibi diğer ilgili ölçütlerle teorik olarak beklenen yönde ilişki gösterip göstermediği araştırılmıştır. Detaylı geçerlik katsayıları ve faktör yükleri için orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık ve muhtemelen test-tekrar test yöntemleri ile değerlendirilmiştir. İç tutarlılık güvenilirliği, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar homojen bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Bekiroğlu ve Yılmaz’ın 2021 tarihli çalışmasında, ölçeğin genel ve alt boyutları için Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayıları hesaplanmıştır.

Elde edilen yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçeğin ağır ruhsal hastalığı olan bireylerde ve ailelerinde tutarlı sonuçlar verdiğini işaret etmektedir. Bu sonuçlar, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı uygulayıcılar tarafından kullanıldığında dahi benzer sonuçlar üretme kapasitesine sahip olduğunu, dolayısıyla araştırmalar ve klinik değerlendirmeler için güvenilir bir araç olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışması kapsamında, ölçeğin Türkçe formunun yapısal eşdeğerliğini değerlendirmek amacıyla faktör analizi teknikleri uygulanmıştır. Genellikle orijinal ölçeğin faktör yapısının korunup korunmadığını kontrol etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) tercih edilir. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin teorik olarak öngörülen alt boyutlara (faktörlere) beklendiği gibi yüklendiğini doğrulamıştır.

Faktör analizinin sonuçları, Toplumsal Entegrasyon Ölçeği’nin çok boyutlu yapısının Türk örnekleminde de geçerli olduğunu ve ölçeğin, sosyal entegrasyonun farklı yönlerini birbirinden ayırt edebildiğini göstermiştir. Bu, ölçeğin klinik uygulamada sadece genel bir skor vermekle kalmayıp, bireyin entegrasyonun hangi alanlarında daha fazla desteğe ihtiyacı olduğunu belirlemeye yardımcı olduğunu göstermektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama (Adaptasyon) – Orijinal bir ölçeğin Türkçe Formu.

Format: Bireyin kendi beyanına dayalı öz bildirim ölçeği.

Kullanılabilir Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Klinik popülasyon (Ağır ruhsal hastalığa sahip bireyler ve aileleri).

Yaş Grubu: Yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Şizofreni, Bipolar Bozukluk gibi ağır ruhsal tanısı olan bireyler ve bu bireylere birincil bakım veren aile üyeleri.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Ölçeği kullanılarak derecelendirme yapılmaktadır. Derecelendirme formatı: 1= Kesinlikle Katılmıyorum, 2= Katılmıyorum, 3= Kararsızım, 4=Katılıyorum, 5= Kesinlikle Katılıyorum.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Rehabilitasyon, Psikososyal Destek, Geçerlik, Cronbach Alfa, Ruh Sağlığı, Türkiye, Seval Bekiroğlu

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri Kaynağında Belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Veri Kaynağında Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Türkçe uyarlama çalışması 2021 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin kullanımına ilişkin detaylı izin ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Seval Bekiroğlu ile iletişime geçilmesi önerilmektedir. Akademik araştırmalarda kullanım şartları için genellikle yazarın izni gerekmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected].

Kaynaklar

1. Bekiroğlu, S. ve Yılmaz, B. (2021). Toplumsal Entegrasyon Ölçeğinin Türkçe formunun ağır ruhsal hastalığa sahip bireylerde ve ailelerinde geçerliği ve güvenirliği. Toplum ve Sosyal Hizmet, 32(3), 923-937. doi: 10.33417/tsh.898977.

Orijinal makale bağlantısı (Dergipark): dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF formu aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: toplumsal-entegrasyon-olcegi-toad.pdf

Toplumsal Entegrasyon Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için lütfen Bekiroğlu ve Yılmaz (2021) tarafından yayınlanan orijinal araştırma makalesine başvurunuz.