Toplu Öğretmen Yeterlik Davranışları Ölçeği

Özet

Toplu Öğretmen Yeterlik Davranışları Ölçeği (TÖYDÖ), öğretmenlerin okul ortamında sergiledikleri **toplu öğretmen yeterliği** ile ilişkili gözlemlenebilir davranışları ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. 2022 yılında Kapat, Sahin ve Kara tarafından geliştirilen bu ölçek, öğretmenlerin meslektaşlarıyla olan ilişkilerini, öğrenci başarısına yönelik ortak çabalarını ve sinerjik eylemlerini değerlendirmeye odaklanmaktadır. Ölçek geliştirme çalışması, aracın hem geçerlik hem de güvenirlik özelliklerini kapsamlı bir şekilde incelemiştir. Ölçek, eğitim araştırmalarında ve okul gelişim çalışmalarında, öğretmen ekiplerinin kolektif etkinliğinin davranışsal boyutunu belirlemek için önemli bir kaynak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Toplu Öğretmen Yeterliği, Öğretmen Davranışları, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Öğretmen İşbirliği.

Yazarlar

Kapat, S., Sahin, S., & Kara, M.

Amaç

Toplu Öğretmen Yeterlik Davranışları Ölçeği’nin temel amacı, eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin, ortak yeterlik inançlarını eyleme dönüştürme biçimlerini ölçmek için geçerli ve güvenilir bir araç sunmaktır. Bu araç, öğretmen gruplarının öğrencilerin akademik başarısını etkileme yeteneğine dair paylaşılan inançlarını gösteren somut davranışları tespit etmeyi hedefler.

Ölçek, mevcut yeterlik ölçümlerinin çoğunlukla inanç düzeyinde kalması nedeniyle ortaya çıkan bir ihtiyaca yanıt vermektedir. TÖYDÖ, bu inancın okul kültürüne ve günlük pratiklere nasıl yansıdığını gözlemleyerek, okullardaki kolektif etkililiğin artırılmasına yönelik müdahaleler için temel veriler sağlamayı amaçlamaktadır.

Yapı

Ölçek, psikolojideki temel kavramlardan biri olan **Toplu Öğretmen Yeterliği** (Collective Teacher Efficacy – CTE) davranışlarını ölçmektedir. Toplu öğretmen yeterliği, okul personelinin, öğrencilerin öğrenimini olumlu yönde etkilemek için gereken eylem planlarını organize etme ve yürütme konusundaki ortak inancıdır. Bu yapı, genellikle Bandura’nın Sosyal Bilişsel Kuramı çerçevesinde ele alınır.

Ölçek, bu yeterliğin dört ana davranışsal bileşenine odaklanmaktadır: Sosyal Destek ve İlişki Dinamikleri (meslektaşlarla dayanışma), Sinerjik Eylem (ortak hedefler için birlikte çalışma), Öğrenci Başarısına Odaklanma (akademik başarı için ortak çaba) ve Mesleki Bağlılık. Bu davranışlar, bir grubun kolektif gücünü ve işbirliği kapasitesini gösteren temel göstergeler olarak kabul edilmektedir.

Geçerlik

Ölçek, **geçerlik** çalışmalarında kapsamlı bir incelemeye tabi tutulmuştur. Araştırmacılar, ölçeğin teorik yapıyı doğru bir şekilde temsil ettiğini göstermek amacıyla öncelikle kapsam geçerliğini sağlamışlardır. Ardından, ölçeğin ölçtüğü yapıyı ne kadar iyi temsil ettiğini belirlemek için **yapı geçerliği** analizleri gerçekleştirilmiştir.

Yapı geçerliği, genellikle faktör analizi teknikleri kullanılarak incelenir. Bu analizler sonucunda, ölçek maddelerinin kuramsal olarak öngörülen boyutlar altında toplandığı ve ölçeğin Toplu Öğretmen Yeterliği davranışlarını başarılı bir şekilde ayırt ettiği gösterilmiştir. Bu bulgular, ölçeğin amaçlanan psikolojik yapıyı ölçtüğüne dair güçlü kanıtlar sunmaktadır.

Güvenirlik

Toplu Öğretmen Yeterlik Davranışları Ölçeği’nin **güvenirliği**, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla incelenmiştir. İç tutarlılık güvenirlik katsayıları (genellikle **Cronbach’s Alpha**), ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermek için hesaplanmıştır.

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçeğin maddelerinin homojen olduğunu ve ölçülen yeterlik davranışları yapısının güvenilir bir şekilde yakalandığını işaret etmektedir. Ölçeğin uzun dönemdeki kararlılığını incelemek için ise muhtemelen test-tekrar test güvenirlik çalışmaları da yapılmıştır, ancak spesifik katsayılar için orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal bütünlüğünü ortaya koymak amacıyla hem **Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA)** hem de **Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA)** tekniklerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. AFA, ölçeğin temel boyutlarını keşfetmek için kullanılırken, DFA ise belirlenen bu yapının farklı örneklem gruplarında ne kadar iyi uyum sağladığını test etmek için kullanılmıştır.

Faktör analizleri, ölçeğin çok boyutlu bir yapıyı temsil ettiğini ve davranışsal yeterliğin farklı alt bileşenlerinin (örneğin, işbirliği ve öğrenci odaklılık) birbirinden ayrılabilir ancak birbiriyle ilişkili olduğunu göstermiştir. Bu analizler, ölçeğin psikometrik açıdan sağlam temellere dayandığını kanıtlamıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme

Format: 5’li Likert Ölçeği (Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a kadar derecelendirme)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler ve Eğitimciler

Yaş Grubu: Yetişkin

Popülasyon Detayları: İlkokul, ortaokul ve lise düzeyindeki eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenler.

Test Metodolojisi: Bireylerin kendi algılarını raporladığı öz bildirim envanteri. Öğretmenlerin, kendi okullarındaki kolektif davranışları ne sıklıkla sergilediklerini değerlendirmeleri istenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Öğretmen İşbirliği, Psikometrik Özellikler, Öğretmen Yeterliği, Eğitim.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi Mevcut Değil

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Yazışma Adresi: Bilgi Mevcut Değil

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2022

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle sorumlu yazar (Mevlüt Kara) ile iletişim kurulması gerekmektedir. Kullanım izinleri ve potansiyel ücretler hakkında kesin bilgi için yazarın e-posta adresi aracılığıyla iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

• Kapat, S., Sahin, S., & Kara, M. (2022). The collective teacher efficacy behaviours scale: A validity and reliability study. International Journal of Assessment Tools in Education, 9(1), 1-19. https://doi.org/10.21449/ijate.946171

• Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Orijinal makalenin PDF dosyası buradan indirilebilir: the-collective-teacher-efficacy-behaviours-scale-a-validity-and-reliability-study-toad.pdf

Toplu Öğretmen Yeterlik Davranışları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• All of us as teachers …
• … are with our fellow teachers in their special occasions and hard times.
• … have a dynamic relationship with our colleagues.
• … act synergistically.
• … make every attempt for our students’ academic achievement.
• … strive for our students to be successful.