Terapötik İttifak Ölçeği-Kısa Formu

Özet

Terapötik İttifak Ölçeği-Kısa Formu (TİÖ-KF), psikoterapi sürecinde danışan ve terapist arasındaki ilişkinin kalitesini ölçmek amacıyla uyarlanmış kısa bir psikometrik özelliklerinin incelenmesi aracıdır. Bu ölçek, özellikle klinik araştırmalarda ve uygulama ortamlarında Terapötik İttifak kavramının değerlendirilmesinde hızlı ve güvenilir bir yöntem sunmayı amaçlamaktadır. Ölçeğin Türkçe Uyarlama çalışması, Gülüm, Uluç ve Soygüt tarafından 2018 yılında gerçekleştirilmiş olup, psikoterapi sonuçlarını etkileyen en kritik değişkenlerden biri olan ittifakın ölçülmesine odaklanmaktadır.

Ölçek, muhtemelen orijinal Terapötik İttifak Ölçeği’nin (Working Alliance Inventory – WAI) temel bileşenlerini koruyarak, danışanın görevler, amaçlar ve duygusal bağ hakkındaki algılarını değerlendirmek üzere tasarlanmıştır. Kısa formu sayesinde, terapötik sürecin farklı aşamalarında sık aralıklarla uygulanabilme avantajına sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Terapötik İttifak, Psikoterapi, İttifak, Terapötik İttifak Ölçeği, Kısa Form, Ölçek Uyarlama, Klinik Psikoloji, Psikometrik.

Yazarlar

Gülüm, V. İ., Uluç, S., Soygüt, G. (Uyarlama Çalışması Yazarları); İsmail Volkan Gülüm (Sorumlu Yazar).

[quads id=5]

Amaç

Terapötik İttifak Ölçeği-Kısa Formu’nun (TİÖ-KF) temel amacı, psikoterapi sürecinde danışan ve terapist arasında kurulan işbirliği ve duygusal bağın gücünü ve kalitesini geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmektir. Bu ölçek, terapötik ittifakın düzeyini hızlıca belirleyerek, klinik uygulayıcılara tedavi etkinliğini artırma potansiyeli olan alanları tespit etme konusunda yardımcı olmayı hedefler.

2018 yılında gerçekleştirilen Türkçe uyarlama çalışması, bu ölçeğin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu test ederek, Türkiye’deki klinik ve araştırma ortamlarında Terapötik İttifak araştırmalarının önünü açmayı amaçlamıştır. Kısa formu sayesinde, hem danışanların hem de araştırmacıların zaman yükünü azaltarak daha pratik bir kullanım sunar.

Yapı

Terapötik İttifak Ölçeği-Kısa Formu (TİÖ-KF), psikoterapi literatüründe kabul görmüş olan Terapötik İttifak kavramını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle üç ana bileşenden oluşur:

• Görevler (Tasks): Danışan ve terapistin terapi hedeflerine ulaşmak için üzerinde anlaştığı ve çalıştığı aktiviteler ve yöntemler.
• Amaçlar (Goals): Danışanın terapi sonucunda ulaşmayı hedeflediği, terapist ile birlikte belirlenmiş hedefler.
• Bağ (Bond): Danışan ve terapist arasındaki karşılıklı güven, saygı ve kişisel bağlılık gibi duygusal bağlantı unsurları.

Ölçeğin kısa formu, genellikle bu üç faktörü temsil eden sınırlı sayıda madde içererek, ittifakın genel kalitesini ve gücünü kapsamlı ancak özlü bir şekilde yakalamayı amaçlamaktadır. Terapötik ittifakın gücü, psikoterapinin başarısını öngören en güçlü tek değişken olarak kabul edilmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Türkçe uyarlama çalışmasının temelini oluşturmaktadır. Geçerlik, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece ölçtüğünü ifade eder. Kaynak içerikte spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, uyarlama çalışmasında (Gülüm et al., 2018) yapı geçerliğinin ve eş zamanlı geçerliğin incelendiği varsayılmaktadır.

• Yapı Geçerliği: Ölçeğin faktör yapısının orijinal ölçekle tutarlı olup olmadığının Faktör Analizi ile incelenmesi.
• Ölçüt Bağlantılı Geçerlik: TİÖ-KF puanlarının, psikoterapi sonucu (örneğin semptom azalması) veya diğer ilgili ittifak ölçümleriyle korelasyonunun incelenmesi.

Detaylı geçerlik analizleri ve elde edilen istatistiksel sonuçlar için, okuyucuların Gülüm ve arkadaşlarının 2018 tarihli orijinal makalesine başvurması gerekmektedir.

Güvenirlik

Güvenirlik, bir ölçüm aracının tutarlılık derecesini ifade eder. Kaynak içerikte güvenirlik katsayıları belirtilmemiştir; ancak uyarlama çalışmasında ölçeğin iç tutarlılığı ve zamana karşı kararlılığı incelenmiştir.

• İç Tutarlılık: Ölçek maddelerinin birbiriyle ne kadar tutarlı olduğunu gösteren Cronbach Alfa katsayısının hesaplanması. Yüksek alfa katsayısı, maddelerin aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin farklı zamanlarda uygulandığında tutarlı sonuçlar verip vermediğinin incelenmesi.

Uyarlama çalışmasının, ölçeğin Türkçe formunun yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu rapor ettiği ve böylece TİÖ-KF’nin klinik ve araştırma amaçlı kullanıma uygun olduğunu gösterdiği beklenmektedir.

Faktör Analizi

Terapötik İttifak Ölçeği-Kısa Formu’nun psikometrik özelliklerinin incelenmesi sürecinde, ölçeğin Türkçe yapısının orijinal modelle uyumlu olup olmadığını tespit etmek amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. Orijinal Terapötik İttifak Ölçeği (WAI), genellikle Görevler, Amaçlar ve Bağ olmak üzere üç temel faktöre ayrılır.

Gülüm ve arkadaşlarının 2018 çalışması, muhtemelen doğrulayıcı faktör analizi (DFA) kullanarak, bu üç faktörlü yapının Türk örnekleminde de geçerliliğini koruyup korumadığını araştırmıştır. Bu analizler, ölçeğin teorik yapıyla uyumlu olduğunu ve her bir maddenin ilgili faktöre yeterli düzeyde yüklendiğini ortaya koymalıdır. Faktör yapısının doğrulanması, ölçeğin yapı geçerliğinin temel kanıtlarından biridir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Kısa Form (Short Form), Öz Bildirim Ölçeği (Self-report Scale)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yetişkin danışanlar ve psikoterapi gören bireyler.

Age Group: 18 yaş ve üzeri (Yetişkinler)

Population Details: Ölçeğin uyarlama çalışması genellikle klinik örneklemler (psikoterapi alan danışanlar) ve/veya üniversite öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Likert Tipi Derecelendirme (Genellikle 5 veya 7 noktalı Likert tipi bir ölçek kullanır, danışanın terapiye dair algılarını belirtmesi istenir.)

Anahtar Kelimeler

Terapötik İttifak, Psikoterapi Sonuçları, Faktör Analizi, Klinik Araştırma, Öz Bildirim, Bağ, Görevler, Amaçlar.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi Kaynağında Mevcut Değildir.

Affiliation Email addresses: Bilgi Kaynağında Mevcut Değildir.

Correspondence Address: Bilgi Kaynağında Mevcut Değildir.

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected] (İsmail Volkan Gülüm)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Terapötik İttifak Ölçeği-Kısa Formu’nun Türkçe uyarlama çalışması 2018 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücretlendirme bilgileri hakkında en güncel ve kesin bilgiye ulaşmak için sorumlu yazar İsmail Volkan Gülüm ile iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir.

Genel olarak, akademik çalışmalarda ölçeklerin kullanımı için yazar onayı gerekebilir. Ticari veya geniş ölçekli klinik kullanımlar için telif hakları ve izinler konusunda yazarın e-posta adresi üzerinden bilgi alınması önemlidir.

Kaynaklar

Gülüm, V. İ., Uluç, S., ve Soygüt, G. (2018). Terapötik İttifak Ölçeği-Kısa Formun psikometrik özelliklerinin incelenmesi. Türk Psikiyatri Dergisi, 29, 47-53. doi:10.5080/u18260.

Bu ölçeğin Türkçe uyarlama çalışmasına ait orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: terapotik-ittifak-olcegi-kisa-formu-toad.pdf

[quads id=5]

Terapötik İttifak Ölçeği-Kısa Formu Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Terapötik İttifak Ölçeği-Kısa Formu’na ait maddeler, kaynak içerikte sağlanmamıştır. Ancak bu ölçek, orijinalinde genellikle 12 maddeden oluşmakta ve danışanın terapiye dair algılarını ölçmektedir. Maddelerin tam listesi için lütfen yukarıda belirtilen referans makaleye başvurunuz.