Terapötik İttifak Ölçeği

Özet

Terapötik İttifak Ölçeği (TİÖ), psikolojik danışmanlık ve psikoterapi süreçlerinde danışan ve terapist arasındaki ilişkinin kalitesini ve gücünü ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek, Terapötik İttifak kavramının temel bileşenlerini sistematik olarak değerlendirerek, tedavi sonuçlarını etkileyen en kritik faktörlerden birini nicel hale getirir. Türkiye uyarlaması, ölçeğin kültürel geçerliğini ve güvenilirliğini Türk popülasyonunda test etmek amacıyla Soygüt ve Işıklı (2008) tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu uyarlama, klinik uygulamada ve araştırmalarda ittifakın düzeyini belirlemek için standart bir yöntem sunar.

Ölçek, toplamda 36 maddeden oluşmakta olup, 7’li Likert ölçeği formatında derecelendirilmiştir. Elde edilen bulgular, terapötik sürecin etkinliğini artırmak ve olası ilişki sorunlarını erken tespit etmek açısından klinisyenlere önemli geri bildirimler sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Terapötik İttifak, Psikoterapi, İlişki Kalitesi, Danışan-Terapist İlişkisi, Ölçek Uyarlaması, Psikometri, Gonca Soygüt.

Yazarlar

Gonca Soygüt, Sibel Işıklı.

[quads id=5]

Amaç

Terapötik İttifak Ölçeği’nin temel amacı, danışanların kendi bakış açılarından Terapötik İttifak düzeyini değerlendirmektir. Bu değerlendirme, terapinin gidişatını ve beklenen tedavi sonuçlarını tahmin etmede kritik bir rol oynar. Ölçek, terapinin erken aşamalarında dahi ilişki dinamiklerini ölçerek, terapistin müdahale stratejilerini ayarlamasına yardımcı olmayı hedefler.

Uyarlama çalışmasının amacı ise, uluslararası alanda kabul görmüş bu psikometrik aracı, Türk kültürüne ve diline uygun hale getirerek, ölçeğin güvenirlik ve geçerlik özelliklerini akademik standartlarda kanıtlamaktır. Bu sayede, Türkiye’deki klinik araştırmalar ve uygulamalar için sağlam bir ölçüm aracı sağlanmıştır.

Yapı

Terapötik İttifak, psikolojik tedavinin başarısını en güçlü şekilde öngören ortak faktörlerden biri olarak kabul edilir. Bu ölçek, ittifakı üç temel ve birbiriyle ilişkili alt boyutta ele alır ve ölçer. Bu üç boyut, danışan ve terapistin ortaklaşa çalışmasını gerektiren temel unsurlardır.

Ölçek, toplam 36 madde ile aşağıdaki üç alt boyutu kapsamaktadır:

• Görev (Task): Terapide gerçekleştirilmesi gereken görevler, teknikler ve etkinlikler konusunda danışan ve terapistin uzlaşma derecesini ölçer. Danışanın, terapistin önerdiği yöntemlerin faydasına inanıp inanmadığı bu boyutta değerlendirilir. (12 madde)
• Amaç (Goals): Terapinin genel hedefleri ve sonuçları konusunda danışan ve terapistin aynı fikirde olup olmadığını, beklentilerin ne kadar uyumlu olduğunu belirler. (12 madde)
• Duygusal Bağ (Emotional Bond): Danışanın terapistine karşı hissettiği kişisel bağ, güven ve rahatlık düzeyini ölçer. Bu boyut, ilişkinin duygusal sıcaklığını ve karşılıklı saygıyı temsil eder. (12 madde)

Geçerlik

Terapötik İttifak Ölçeği’nin Türkiye uyarlama çalışmasında (Soygüt ve Işıklı, 2008), ölçeğin yapısal ve kültürel geçerliği detaylı analizlerle incelenmiştir. Uyarlama, orijinal ölçeğin teorik yapısını koruyup korumadığını belirlemek için faktör analizleri ve ilgili dış ölçütlerle korelasyon analizleri içermiştir.

Her ne kadar özet kaynak içeriğinde geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, yayınlanan akademik makale (Türk Psikiyatri Dergisi, 2008), ölçeğin Türk popülasyonunda geçerli bir yapıya sahip olduğunu ortaya koyan kapsamlı bir çalışma sunmaktadır. Bu çalışma, TİÖ’nün klinik ortamlarda terapötik ilişkiyi güvenilir bir şekilde ölçebileceğini desteklemektedir.

Güvenirlik

Uyarlama çalışmasında, Terapötik İttifak Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirliği ve muhtemel test-tekrar test güvenirliği incelenmiştir. Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ölçmekte tutarlı olduğunu göstermektedir.

Soygüt ve Işıklı’nın (2008) çalışması, TİÖ’nün alt boyutlarının ve toplam puanının yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu rapor etmiştir. Bu yüksek güvenirlik değerleri, ölçeğin psikoterapi araştırmalarında ve klinik değerlendirmelerde istikrarlı sonuçlar verdiğini kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Terapötik İttifak Ölçeği’nin psikometrik analizi, ölçeğin yapısının üç faktörlü bir model ile en iyi şekilde temsil edildiğini göstermiştir. Bu faktörler, ölçeğin yapısal temelini oluşturan ve Terapötik İttifak kuramıyla uyumlu olan Görev, Amaç ve Duygusal Bağ boyutlarıdır.

Faktör analizi sonuçları, her bir faktörün ilgili 12 maddeyi güçlü bir şekilde yüklediğini ve bu üç alt boyutun, ittifakın farklı ama birbiriyle ilişkili yönlerini bağımsız olarak ölçtüğünü doğrulamıştır. Bu yapısal model, ölçeğin orijinal yapısına sadık kalınarak Türkçeye başarılı bir şekilde adapte edildiğini kanıtlamaktadır.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (36 madde)

Language Available: Türkçe (Uyarlama)

Population Group: Yetişkin danışanlar ve psikoterapi gören bireyler.

Age Group: Yetişkin

Population Details: Klinik ve araştırma örneklemleri.

Test Methodology: Maddeler, danışanların terapötik ilişkiye dair deneyimlerini 7’li Likert ölçeği (1=Hiçbir zaman – 7=Her zaman) üzerinden derecelendirmesini gerektirir. Yüksek puanlar, daha güçlü ve olumlu bir terapötik ilişkiyi işaret eder.

Anahtar Kelimeler

Terapötik İttifak Ölçeği, Psikolojik Danışmanlık, İlişki Değerlendirmesi, Görev Boyutu, Amaç Boyutu, Duygusal Bağ Boyutu.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Gonca Soygüt

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiş

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Hacettepe Üniversitesi (Uyarlama yapıldığı tarihte).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin ticari kullanımı ve klinik uygulaması için gerekli izinler, sorumlu yazar Gonca Soygüt ile iletişime geçilerek öğrenilmelidir. Ölçek, 2008 yılında Türkiye’de güvenilirlik ve geçerlik çalışması yapılarak akademik literatüre kazandırılmıştır.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: terapotik-ittifak-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Soygüt, G. ve Işıklı, S. (2008). Terapötik İttifakın Değerlendirilmesi: Terapötik İttifak Ölçeği’nin güvenilirlik ve geçerlik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 19(4), 398-408.

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: turkpsikiyatri.com

[quads id=5]

Terapötik İttifak Ölçeği Maddeleri

Terapötik İttifak Ölçeği, 3 alt boyut ve 36 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme 7’li Likert tipi (1=Hiçbir zaman – 7=Her zaman) kullanılarak yapılır. Aşağıda, her bir alt boyutu temsil eden örnek maddeler sunulmuştur:

• Görev (12 m): Terapistim ve ben sorunlarımın düzelmesi için terapide neler yapmam gerektiği konusunda aynı şekilde düşünüyoruz.
• Amaç (12 m): Bu görüşmelerin sonucunda ne olacağı konusunda endişelerim var.
• Duygusal Bağ (12 m): Terapistimin yanında kendimi rahat hissetmiyorum.