Sürdürülebilirlik Performansını Değerlendirme Ölçeği

Öz

Bu akademik giriş, 2013 yılında Çağrı Aksoy tarafından doktora tezi kapsamında geliştirilen Sürdürülebilirlik Performansını Değerlendirme Ölçeği‘ni (SPÖ) ele almaktadır. Ölçek, özellikle Türkiye’deki işletmelerin sürdürülebilirlik alanındaki üç temel boyutu (ekonomik, çevresel ve sosyal) kapsayan performansını kapsamlı bir şekilde ölçmek amacıyla önerilmiştir. Çalışmanın temel amacı, ulusal bağlama uygun, geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirmek ve bu ölçeğin Türkiye’deki çeşitli sektörlerde uygulanabilirliğini göstermektir. Bu çalışma, kurumsal sürdürülebilirlik ve performans değerlendirmesi alanındaki literatüre önemli bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sürdürülebilirlik, Kurumsal Sosyal Sorumluluk, Çevresel Performans, Sosyal Performans, Ekonomik Performans, Ölçek Geliştirme, Türkiye İşletmeleri, Performans Yönetimi.

Yazarlar

Çağrı Aksoy

Amaç

Sürdürülebilirlik Performansını Değerlendirme Ölçeği’nin temel amacı, işletmelerin karmaşık ve çok boyutlu sürdürülebilirlik performans düzeylerini objektif ve sistematik bir şekilde ölçebilecek yapısal bir araç sunmaktır. Geliştirme süreci, özellikle Türkiye’deki işletmelerin kültürel ve yasal çerçevelerine uyum sağlayacak maddelerin oluşturulmasına odaklanmıştır.

Ölçek, literatürdeki mevcut araçların eksikliklerini gidermeyi ve sürdürülebilirlik performansının sadece finansal göstergelerle değil, aynı zamanda çevresel etkiler ve sosyal sorumluluk gibi kritik unsurlarla da değerlendirilmesini sağlamayı hedeflemektedir. Bu sayede yöneticilere ve araştırmacılara, kurumsal stratejilerini sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusunda hizalamaları için somut veriler sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, kurumsal sürdürülebilirlik performansını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temel alır. Bu yapı, genellikle Üçlü Sonuç Çizgisi (Triple Bottom Line) konsepti etrafında şekillenir:

• Ekonomik Boyut: İşletmenin uzun vadeli finansal başarısını ve ekonomik katkısını ölçer.
• Çevresel Boyut: İşletmenin operasyonlarının doğal çevre üzerindeki etkilerini (kaynak kullanımı, atık yönetimi, emisyonlar) değerlendirir.
• Sosyal Boyut: İşletmenin çalışanları, toplum, tedarikçiler ve diğer paydaşlarla olan etik ve sosyal ilişkilerini ve katkılarını inceler.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirildiği doktora tezinin özet meta verilerinde geçerlik bilgisine dair spesifik bir özet sunulmamıştır. Ancak, bir ölçek geliştirme çalışması olduğu göz önüne alındığında, yapı geçerliği, kapsam geçerliği ve muhtemelen ayırt edici geçerlik gibi çeşitli geçerlik analizlerinin detaylı olarak tez metninde yer aldığı varsayılmaktadır. İlgili analiz sonuçları için ana kaynağa başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Sürdürülebilirlik Performansını Değerlendirme Ölçeği’nin güvenirlik katsayılarına (örneğin, Cronbach Alfa değeri) dair özet bilgiler kaynakta belirtilmemiştir. Ölçek geliştirme sürecinde, iç tutarlılık analizlerinin (güvenirlik) yüksek düzeyde titizlikle gerçekleştirildiği beklenmektedir. Kullanıcıların ölçeğin iç tutarlılık düzeyini ve test-tekrar test güvenilirliğini öğrenmek için tezin tam metnini incelemeleri önerilir.

Faktör Analizi

Ölçeğin çok boyutlu yapısını doğrulamak amacıyla kullanılan faktör analizi yöntemlerine ve sonuçlarına (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı Faktör Analizi) dair özet bilgi mevcut değildir. Ölçek maddelerinin hangi faktörler altında toplandığı ve bu faktörlerin toplam varyansı ne kadar açıkladığı bilgileri, tezin metodoloji bölümünde detaylı olarak sunulmaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Yeni bir ölçek önerisi ve uygulaması)

Format: Kaynakta belirtilmemekle birlikte, bu tür performans ölçme araçları genellikle 5’li veya 7’li Likert Ölçeği formatında derecelendirme kullanır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: İşletmelerin yönetim kademeleri veya sürdürülebilirlik raporlamasından sorumlu personel.

Yaş Grubu: Belirtilmemiştir (Kurumsal düzeyde bir ölçektir).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren işletmeler.

Test Metodolojisi: Doktora tezi kapsamında, literatür taraması, madde havuzu oluşturulması, uzman görüşü alınması ve saha uygulaması ile istatistiksel analizleri içeren standart psikometrik ölçek geliştirme süreci takip edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kurumsal Sürdürülebilirlik, Çevresel Etki, Sosyal Sorumluluk, Türkiye, İşletme Yönetimi, Performans Ölçümü.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul (Tez referansına göre).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2013 (Doktora tezinin tamamlanma yılı).

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı veya yeniden üretimi için yazar Çağrı Aksoy ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Tez, YÖK Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişime açıktır.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şu adresten indirilebilir: surdurulebilirlik-performansini-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Aksoy, Ç. (2013). Sürdürülebilirlik performansının değerlendirilmesine yönelik ölçek önerisi ve Türkiye’deki işletmelerde uygulaması (Doktora tezi, Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul).

2. Tez, YÖK Ulusal Tez Merkezi adresinden edinilmiştir: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=vVNzTGHHhjH-u3WMToxQ-u2t2ob_6XMa8xQW1ib4p-VhnVf4d06YwVgLZ8YL2COj

Sürdürülebilirlik Performansını Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Bu ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak meta verilerinde yer almamaktadır. Maddelerin tamamına ulaşmak için yazarın 2013 tarihli doktora tezinin tam metnine başvurulması gerekmektedir.