Subayların İletişim Örüntülerine İlişkin Beklenti ve Algı Anketi

Özet

Subayların İletişim Örüntülerine İlişkin Beklenti ve Algı Anketi, 1995 yılında D. Karadoğan tarafından yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu anket, Kara Kuvvetleri Komutanlığı bünyesindeki yönetici (subay) ve ast pozisyonundaki personelin, kurumsal iletişim örüntülerine dair sahip oldukları hem mevcut algıları hem de ideal beklentileri sistematik olarak ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, özellikle askeri hiyerarşi içerisindeki iletişim akışının niteliğini ve bu akışa dair farklı kademelerdeki görüş ayrılıklarını tespit etmeyi hedeflemektedir.

Ölçeğin temel amacı, askeri bir organizasyonun kendine has katı yapısı içinde, yukarıdan aşağıya ve aşağıdan yukarıya doğru gerçekleşen iletişim süreçlerindeki potansiyel sorun alanlarını ve iyileştirme gerektiren noktaları bilimsel yöntemlerle ortaya koymaktır. Ölçeğin geliştirme aşamasına ait detaylı psikometrik veriler (geçerlik ve güvenirlik katsayıları) özet kaynaklarda belirtilmemiştir, ancak orijinal yüksek lisans tezi bu verileri içermektedir.

Anahtar Kelimeler

İletişim, iletişim örüntüleri, askeri yönetim, algı, beklenti, Kara Kuvvetleri Komutanlığı, örgütsel iletişim, subay.

Yazarlar

D. Karadoğan

Amaç

Subayların İletişim Örüntülerine İlişkin Beklenti ve Algı Anketi’nin birincil amacı, askeri hiyerarşideki yönetici (subay) ve ast kademesindeki personelin, mevcut örgütsel iletişim yapısını nasıl algıladıklarını ve ideal olarak nasıl bir iletişim yapısı beklediklerini belirlemektir. Bu karşılaştırmalı analiz, algı ve beklenti arasındaki farkları ölçerek, örgüt içindeki iletişim tatmin düzeyini ve muhtemel çatışma kaynaklarını teşhis etmeye hizmet eder.

Ölçek, spesifik olarak Kara Kuvvetleri Komutanlığı personelinin iletişim davranışlarına odaklanarak, askeri kültürün getirdiği resmiyetin iletişim üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamıştır. Elde edilen veriler, yöneticilerin iletişim becerilerini geliştirmeye yönelik eğitim programlarının içeriğini belirlemede ve örgütsel verimliliği artırmada kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Yapı

Bu anketin ölçtüğü temel psikolojik yapı, “Örgütsel İletişim Örüntülerine İlişkin Algı ve Beklenti Farklılıkları”dır. Bu yapı üç ana bileşenden oluşur:

• İletişim Örüntüleri: Örgüt içinde bilginin yayılma biçimini, kullanılan kanalları (resmi/gayriresmi) ve iletişim akışının yönünü (yukarı, aşağı, yatay) kapsar.
• Algı (Perception): Personelin, mevcut iletişim uygulamalarının ve yöneticilerin iletişim davranışlarının gerçekte nasıl olduğunu değerlendirmesidir.
• Beklenti (Expectation): Personelin, ideal ve etkili bir örgütsel iletişim yapısının nasıl olması gerektiğine dair sahip olduğu normatif inanç ve arzularıdır.

Ölçek, bu bileşenleri kullanarak, çalışanların deneyimlediği iletişim ortamı ile arzuladığı ideal ortam arasındaki uyumsuzluk derecesini nicel olarak ifade etmeyi amaçlamaktadır. Yöneticilerin iletişim stilleri ve astların bu stillere tepkisi gibi alt boyutlar da yapının önemli parçalarıdır.

Geçerlik

Ölçeğin kaynak özetinde geçerlik (validity) bilgisi belirtilmemiştir. Ancak, geliştirme aşamasında olan bir ölçek için genellikle içerik geçerliği (uzman görüşü), yapı geçerliği (faktör analizi) ve kriter geçerliği gibi yöntemlerin kullanılması beklenir. Bu ölçeğin geçerlik çalışmaları, D. Karadoğan’ın 1995 tarihli yüksek lisans tezinin metodoloji bölümünde detaylı olarak sunulmuş olmalıdır. Geçerlik çalışmalarının raporlanması, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde doğru ve anlamlı bir şekilde ölçtüğünü göstermesi açısından kritik öneme sahiptir.

Güvenirlik

Kaynak özetinde güvenirlik (reliability) bilgisi de belirtilmemiştir. Geliştirme ölçeklerinde, iç tutarlılık (Cronbach Alfa katsayısı), test-tekrar test güvenilirliği veya iki yarı güvenilirliği gibi yöntemler kullanılarak ölçeğin tutarlılığı değerlendirilir. Bu ölçek, 1995 yılında geliştirildiği için, iç tutarlılık katsayısının hesaplanmış olması muhtemeldir. Güvenirlik verilerinin eksikliği, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı örneklemlerde ne kadar istikrarlı sonuçlar verdiğinin belirlenmesini zorlaştırmaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinin bir parçası olarak, ölçülen yapıların boyutlarını belirlemek amacıyla faktör analizinin (açımlayıcı veya doğrulayıcı) kullanıldığı varsayılmaktadır. Ancak kaynak özetinde Faktör Analizi sonuçlarına dair spesifik bir bilgiye yer verilmemiştir. İletişim örüntüleri gibi çok boyutlu bir yapıyı inceleyen bir ankette, faktör analizinin, yukarı/aşağı iletişim, resmiyet düzeyi veya geribildirim mekanizmaları gibi alt faktörleri ortaya çıkardığı tahmin edilmektedir.

Enstrüman

Test Türü: Geliştirme (Developmental) Ölçeği

Format: Orijinal kaynakta derecelendirme formatı belirtilmemiştir, ancak iletişim ve algı ölçümlerinde yaygın olarak kullanılan Likert tipi derecelendirme ölçeği (örneğin, 5’li veya 7’li) kullanıldığı tahmin edilmektedir.

Kullanılabilir Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Askeri personel (Yönetici ve Astlar)

Yaş Grubu: Yetişkin (askeri hizmet yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Türkiye Cumhuriyeti Kara Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde görev yapan subaylar ve ast pozisyonundaki diğer askeri personel.

Test Metodolojisi: Verilerin toplanması, anket yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Ölçek, personelin hem mevcut durumu (algı) hem de arzu edilen durumu (beklenti) ayrı ayrı değerlendirmesine olanak tanıyan iki boyutlu bir yapıya sahiptir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 1995 yılında D. Karadoğan’ın yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari bir ücretlendirmeye tabi olup olmadığına dair bilgi bulunmamaktadır. Akademik kullanım için genellikle Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü veya yazarın izni gerekmektedir.

Referanslar

• Karadoğan, D. (1995). Kara Kuvvetleri Komutanlığı’ndaki yöneticilerin ve astların iletişim örüntülerine ilişkin algı ve beklentileri (Yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.

Subayların İletişim Örüntülerine İlişkin Beklenti ve Algı Anketi Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri kaynak içerikte yer almamaktadır.

Ölçek maddeleri, kaynak özetinde sunulmamıştır. Bu maddeler, tez çalışmasının ekler bölümünde yer almaktadır ve askeri hiyerarşi içerisindeki resmi iletişim, geribildirim mekanizmaları ve yöneticilerin astlarına yönelik iletişim açıklığı gibi konuları ölçmeye odaklanmaktadır.