STEM Eğitimine Yönelik Umut ve Hedefler Ölçeği

Özet

STEM Eğitimine Yönelik Umut ve Hedefler Ölçeği, bireylerin Bilim, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik (STEM) alanlarına yönelik umut düzeylerini ve bu alanlardaki gelecek hedeflerini ölçmek amacıyla uyarlanmış psikometrik bir araçtır. Ölçeğin Türkçe’ye uyarlaması, Süleyman Yaman, Ayşe Sarışan Tungaç ve Burcu Bal-İncebacak tarafından 2019 yılında gerçekleştirilmiştir. Bu çalışma, ölçeğin Türk kültürüne özgü geçerlik ve güvenirlik kanıtlarını sunarak, eğitim araştırmalarında STEM motivasyonu ve akademik planlama konularında kullanılabilirliğini sağlamıştır.

Bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikolojik yapısının Türk öğrenci örnekleminde de korunduğunu göstermeyi amaçlamıştır. Ölçek, özellikle öğrencilerin STEM kariyerlerine yönelik olumlu beklentilerini, zorluklarla başa çıkma inançlarını ve bu hedeflere ulaşmak için kullandıkları yolları değerlendirmeye odaklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

STEM, Umut, Hedefler, STEM Eğitimi, Ölçek, Psikometri, Ölçek Uyarlama, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Süleyman Yaman, Ayşe Sarışan Tungaç, Burcu Bal-İncebacak.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğrencilerin STEM eğitimine yönelik taşıdıkları umut düzeylerini ve belirledikleri hedeflerin niteliğini belirlemektir. Bu, eğitimcilerin ve araştırmacıların, öğrencilerin STEM alanlarına olan ilgilerini ve bağlılıklarını artırmaya yönelik stratejiler geliştirmelerine yardımcı olacak kritik veriler sunar.

Uyarlama çalışmasının özel amacı ise, daha önce farklı bir dilde geliştirilmiş olan bu psikolojik aracı, Türk eğitim sistemindeki öğrencilerin kullanımı için dilsel ve kültürel açıdan geçerli ve güvenilir hale getirmektir. Bu adaptasyon, Türk literatürüne STEM alanındaki motivasyonel yapıları incelemek için sağlam bir araç kazandırmayı hedeflemiştir.

Yapı

STEM Eğitimine Yönelik Umut ve Hedefler Ölçeği, temel olarak Snyder’ın Umut Teorisi çerçevesinde kavramsallaştırılan yapıları ölçer. Bu teoriye göre umut, bireyin hedeflerine ulaşabileceğine dair inancını (ajanlık/eylem gücü) ve bu hedeflere ulaşmak için alternatif yollar belirleme yeteneğini (yol düşüncesi) içerir.

Ölçek, öğrencilerin sadece mevcut başarılarını değil, aynı zamanda gelecekteki STEM kariyerlerine yönelik planlama yeteneklerini ve bu hedeflere ulaşma konusunda kendilerini ne kadar yetkin hissettiklerini de kapsayan bilişsel ve duygusal bileşenleri değerlendirir. Ölçeğin faktör yapısı genellikle hedeflere yönelik ajanlık ve yol belirleme alt boyutlarını içermektedir.

Geçerlik

Yaman ve arkadaşları (2019) tarafından yürütülen uyarlama çalışmasında ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, ölçeğin orijinal yapısının Türk örnekleminde de kabul edilebilir düzeyde uyum gösterdiğini ve ölçülen yapının teorik beklentilerle tutarlı olduğunu ortaya koymuştur.

Çalışmada ayrıca, ölçeğin maddelerinin ilgili yapıları ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek için çeviri süreci ve uzman görüşleri kullanılarak kapsam geçerliği sağlanmıştır. Elde edilen geçerlik bulguları, ölçeğin STEM alanındaki umut ve hedefleri doğru bir şekilde ölçtüğünü desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanarak değerlendirilmiştir. Uyarlama çalışması bulgularına göre, ölçeğin genel olarak yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu rapor edilmiştir. Bu yüksek güvenirlik katsayısı, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçme hatalarının düşük olduğunu göstermektedir.

Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçeğin tekrarlı ölçümlerde benzer sonuçlar verme eğiliminde olduğunu ve bu nedenle bilimsel araştırmalarda güvenle kullanılabileceğini işaret etmektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin Türkçe formunun faktör yapısını doğrulamak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Bu analiz, ölçeğin orijinal formunda bulunan faktör sayısının ve maddelerin bu faktörlere dağılımının Türk kültüründe de korunduğunu test etmiştir.

DFA sonuçları, uyum indekslerinin (örneğin, RMSEA, CFI, TLI) kabul edilebilir sınırların içinde olduğunu göstererek, ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk örnekleminde geçerli olduğunu kanıtlamıştır. Bu durum, ölçeğin iki veya daha fazla alt boyutu ölçtüğünü ve bu alt boyutların birbirinden ayrılabilir olduğunu göstermektedir.

Araç Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Derecelendirme formatı (Genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğrenciler (İlk, orta veya lise öğrencileri olabilir; orijinal çalışmanın detaylarına bağlıdır.)

Age Group: Belirtilmemiş (Genellikle ergenlik dönemi ve sonrası)

Population Details: Türkiye’deki farklı eğitim kademelerinden öğrenciler üzerinde test edilmiştir.

Test Methodology: Kendi kendine raporlama ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Kariyer Hedefleri, Motivasyon, Fen Eğitimi, Psikometrik Özellikler, Ajanlık Düşüncesi, Yol Düşüncesi, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: Belirtilmemiştir.

Correspondence Address: Süleyman Yaman (Sorumlu Yazar) için e-posta adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin orijinal halinin kullanım izinleri ve ücret bilgileri uyarlama çalışmasında açıkça belirtilmemiştir. Ancak, uyarlama çalışmasının yayınlandığı yıl 2019‘dur. Akademik kullanım için genellikle yazarlar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Sorumlu yazar Süleyman Yaman ile iletişime geçilerek kullanım koşulları hakkında bilgi alınabilir.

Kaynaklar

1. Yaman, S., Sarışan Tungaç, A., ve Bal-İncebacak, B. (2019). STEM Eğitimine Yönelik Umut ve Hedefler Ölçeği uyarlaması: Geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Kastamonu Education Journal, 27(3), 1257-1271. doi:10.24106/kefdergi.3022.

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: dergipark.org.tr

STEM Eğitimine Yönelik Umut ve Hedefler Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri bu kaynakta doğrudan sunulmamıştır, ancak uyarlama çalışmasının tam metni incelenerek erişilebilir. Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

stem-egitimine-yonelik-umut-ve-hedefler-olcegi-toad.pdf