Sporun Sosyal Yönden Pazarlanmasına İlişkin Tutum Ölçeği

Öz

Sporun Sosyal Yönden Pazarlanmasına İlişkin Tutum Ölçeği, bireylerin sporun sosyal amaçlar doğrultusunda kullanımına ve bu alandaki pazarlama stratejilerine yönelik sahip oldukları tutumları ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, sporun yalnızca ticari bir faaliyet olmanın ötesinde, toplumsal fayda, halk sağlığı ve davranış değişikliği gibi sosyal hedeflere ulaşmada bir araç olarak kullanılmasına dair algıları değerlendirmektedir. Bu ölçek, H. Ünal ve S. Mengütay tarafından 2009 yılında geliştirilmiş olup, yüksek düzeyde iç tutarlılık ve yapı geçerliliği göstermektedir.

Geliştirme aşamasında 55 maddeden oluşan ölçek, gerçekleştirilen faktör analizi sonucunda 40 maddeye düşürülmüştür. Elde edilen veriler, aracın sporun sosyal pazarlanması bağlamındaki tutumları güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçebildiğini kanıtlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Pazarlama, Spor Yönetimi, Tutum Ölçeği, Ölçek Geliştirme, Psikometrik Özellikler, Yapı Geçerliliği, Cronbach Alfa

Yazarlar

Hakan Ünal, S. Mengütay

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, bireylerin sporu, toplumsal fayda ve davranış değişikliği hedefleri için bir platform olarak kullanmaya yönelik algılarını ve eğilimlerini nicel olarak ölçmektir. Sporun sosyal pazarlaması, genellikle sigara bırakma, sağlıklı yaşam veya çevre bilinci gibi sosyal sorumluluk konularını teşvik etmek için sporun çekiciliğini kullanmayı içerir.

Ölçek, bu alanda çalışan akademisyenlere ve uygulayıcılara, hedef kitlenin sosyal pazarlama mesajlarına karşı gösterdiği tepkileri ve tutum düzeylerini belirlemede standartlaştırılmış ve güvenilir bir araç sunmayı hedeflemektedir. Bu sayede, sosyal pazarlama kampanyalarının etkinliği artırılabilir.

Yapı/Kavram

Sporun Sosyal Yönden Pazarlanmasına İlişkin Tutum Ölçeği, bireylerin sporu sosyal amaçlar için kullanma fikrine karşı geliştirdikleri duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimler bütününü (tutum) ölçer. Ölçülen bu yapı, sosyal pazarlama teorisi çerçevesinde ele alınmaktadır.

Kavramsal olarak, tutumlar üç ana bileşenden oluşur: bilişsel (bilgi ve inançlar), duyuşsal (duygular ve hisler) ve davranışsal (eylem eğilimi). Bu ölçek, katılımcıların spor aktivitelerinin sosyal sorunların çözümüne katkıda bulunma potansiyeline ne kadar inandıklarını ve bu tür girişimleri ne ölçüde desteklediklerini belirlemeye odaklanmıştır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliği, madde puanlarının faktör analizine tabi tutulmasıyla kanıtlanmıştır. Analiz öncesinde 55 madde bulunan taslak ölçek, faktör yapısına uygunluğu sağlamak amacıyla 15 maddenin çıkarılmasıyla 40 maddeye indirilmiştir. Bu süreç, kalan maddelerin ölçülmek istenen tek bir yapıyı temsil ettiğini göstermiştir.

Ayrıca, ölçme aracındaki maddeler ya da alt boyut toplam puanları ile ölçek toplam puanları arasındaki manidar korelasyon katsayıları, ölçeğin iç tutarlılık yoluyla geçerliliğinin önemli bir göstergesi olarak kabul edilmiştir. Maddelerin çoğunlukla aynı yönde bir ayırım yapmış olması, aracın yüksek iç tutarlılığa sahip olduğunu ve dolayısıyla yapı geçerliliğine katkı sağladığını işaret etmektedir. Çalışma, 150 kişilik bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Güvenirlik

Sporun Sosyal Yönden Pazarlanmasına İlişkin Tutum Ölçeği’nin güvenirliği, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeri hesaplanarak değerlendirilmiştir. Bu analiz sonucunda Cronbach Alfa değeri yüksek düzeyde, 0.973 olarak bulunmuştur.

Genel kabul görmüş psikometrik standartlara göre, 0.70 üzerindeki Cronbach Alfa değerleri yeterli güvenirliği gösterirken, 0.90 üzerindeki değerler mükemmel iç tutarlılığa işaret eder. Ölçeğin 0.973 gibi oldukça yüksek bir değere sahip olması, maddelerin tutarlı bir şekilde aynı kavramı ölçtüğünü ve ölçüm sonuçlarının yüksek derecede güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliliğini test etmek amacıyla madde puanları faktör analizine tabi tutulmuştur. Başlangıçta 55 maddeden oluşan taslak ölçek, analitik süreçler sonucunda yapıya en az katkı sağlayan veya binişik yükler gösteren maddelerin belirlenmesiyle revize edilmiştir.

Elde edilen verilerin faktör analizi sonucunda, ölçekten toplam 15 madde çıkarılmıştır. Bu eleme, ölçeğin daha saf ve teorik yapıyla daha uyumlu hale gelmesini sağlamıştır. Nihai olarak 40 maddeden oluşan ölçek, sporun sosyal pazarlanmasına yönelik tutum yapısını temsil eden alt boyutlara ayrılmıştır (Alt boyut bilgileri kaynakta detaylıca incelenmelidir).

Ölçme Aracı

Test Türü: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Derecelendirme formatı 5’li Likert tipindedir. (1= Kesinlikle Katılmıyorum – 5= Kesinlikle Katılıyorum)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri ve sporla ilgili alanlarda çalışan/ilgi duyan bireyler.

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışma 150 kişilik örneklem üzerinde yapılmıştır.)

Popülasyon Detayları: Çalışma, güvenirlik ve geçerlilik analizleri için 150 kişilik bir örneklem üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Öz-bildirim ölçeği. Katılımcılar, sporun sosyal pazarlanması ile ilgili ifadelere 5 dereceli Likert skalasına göre katılma düzeylerini belirtirler.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2009 yılında H. Ünal ve S. Mengütay tarafından geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımı ve izin koşulları hakkında bilgi almak için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Sorumlu Yazar İletişim Bilgisi: [email protected]

Ölçeğin orijinal makalesine bu bağlantıdan ulaşılabilir: j-humansciences.com

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: sporun-sosyal-yonden-pazarlanmasina-iliskin-tutum-olceg-toad.pdf

Kaynaklar

• Ünal, H. ve Mengütay, S. (2009). Sporun sosyal yönden pazarlanmasına yönelik tutum ölçeği geliştirme. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 6(2), 252-262.

Sporun Sosyal Yönden Pazarlanmasına İlişkin Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynak içerikte ölçeğin maddeleri (ifadeleri) sağlanmamıştır. Kullanıcıların ölçek maddelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen kaynak makaleye başvurmaları gerekmektedir.

Ölçek, faktör analizi sonucunda toplam 40 maddeden oluşmaktadır ve 5’li Likert formatında derecelendirilmektedir.