Sporda Söylenti Etki Ölçeği

Özet

Sporda Söylenti Etki Ölçeği (SSEÖ), spor ortamlarında ortaya çıkan söylentilerin sporcular ve ilgili paydaşlar üzerindeki etkilerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Ölçek, 2020 yılında gerçekleştirilen bir geliştirme çalışması sonucunda ortaya çıkmıştır. Temel amacı, söylentilerin bireysel etkilenim, iletişim, motivasyon, reklam değeri ve örgüt içi yayılım gibi çeşitli boyutlardaki etkilerini nicel olarak belirlemektir. Ölçek, spor bilimleri alanında söylenti yönetimi ve örgütsel iletişim konularında önemli bir araştırma potansiyeli sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Söylenti, Spor Psikolojisi, Ölçek Geliştirme, Faktör Analizi, Güvenirlik, Sporcu Performansı, Örgütsel İletişim

Yazarlar

Üzüm, H., Karlı, Ü., Ünlü, Y., ve Solakumur, A.

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, spor organizasyonları ve takımları içerisindeki bireylerin (sporcular, antrenörler, yöneticiler) söylentilerden ne derece etkilendiğini ve bu söylentilerin hangi kanallar aracılığıyla yayıldığını ölçmektir. Geliştirme çalışması, spor alanına özgü söylenti etkileşimlerini sistematik olarak inceleyebilecek geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı kazandırmayı hedeflemiştir.

Ölçek, söylentilerin özellikle spor kariyeri, motivasyon seviyeleri ve takım içi iletişim dinamikleri üzerindeki potansiyel olumlu veya olumsuz etkilerini değerlendirmek için tasarlanmıştır. Bu sayede, spor kurumlarının söylenti yönetimi stratejileri geliştirmesine bilimsel zemin sağlamak amaçlanmıştır.

Yapı

Sporda Söylenti Etki Ölçeği (SSEÖ), toplam 28 maddeden oluşmakta olup, söylentinin etkisini beş farklı alt boyut üzerinden incelemektedir. Bu beş faktörlü yapı, söylentinin spor ortamındaki karmaşık doğasını yansıtmaktadır.

• Bireysel Etkilenim: Söylentilerin bireyin kariyerini, psikolojisini ve kişisel durumunu nasıl etkilediği (13 madde).
• İletişim: Söylentilerin bir haber alma veya bilgi aktarma aracı olarak kullanılması (6 madde).
• Motivasyon: Söylentilerin bireyin performansını veya takdir edilme isteğini nasıl etkilediği (3 madde).
• Reklam: Söylentilerin bireyin tanınması veya kamuoyu önünde yer alması için bir araç olarak görülmesi (2 madde).
• Örgüt İçi Yayılım: Söylentilerin organizasyonun hiyerarşik yapısı içinde (özellikle antrenörler hakkında) nasıl yayıldığı (4 madde).

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla hem Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Örneklem yeterliliğini değerlendirmek için yapılan KMO (Kaiser-Meyer-Olkin) ölçümü sonucunda değerin 0,86 düzeyinde olduğu tespit edilmiştir; bu değer, veri setinin faktör analizi için mükemmel düzeyde uygun olduğunu göstermektedir. Ayrıca, Bartlett Küresellik Testi’nin anlamlılık değeri p<0.01 olarak bulunmuştur, bu da verilerin çok değişkenli normal dağılıma uygun olduğunu ve faktörleşebileceğini desteklemektedir.

Yapılan DFA sonucunda, AFA ile elde edilen 5 faktörlü ve 28 maddelik yapının uygunluğu doğrulanmıştır. Uyum iyiliği indeksleri (RMSEA, SRMR, GFI, AGFI, CFI, NNFI ve NFI) incelenmiş ve tüm değerlerin kabul edilebilir veya iyi uyum seviyelerinde olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin teorik olarak beklenen beş boyutlu yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Sporda Söylenti Etki Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alpha katsayısı ile değerlendirilmiştir. Toplam ölçeğin Cronbach Alpha iç tutarlılık değeri α=0.90 olarak belirlenmiştir, bu da ölçeğin genel olarak yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Alt boyutların iç tutarlılık değerleri ise şu şekildedir:

• Bireysel Etkilenim: α = 0.90 (Mükemmel Güvenirlik)
• İletişim: α = 0.80 (İyi Güvenirlik)
• Motivasyon: α = 0.71 (Kabul Edilebilir Güvenirlik)
• Reklam: α = 0.63 (Sınırda Kabul Edilebilir Güvenirlik)
• Örgüt İçi Yayılım: α = 0.53 (Düşük Güvenirlik, ancak keşifsel çalışmalarda kabul edilebilir)

Alt boyutlardan Reklam ve Örgüt İçi Yayılım boyutlarının güvenirlik değerleri diğer boyutlara göre daha düşük olmasına rağmen, ölçeğin genel güvenirlik seviyesi (α=0.90) yüksekliğini korumaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, başlangıçta elde edilen madde havuzu üzerinde Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) gerçekleştirilmiştir. AFA sonucunda 28 maddeden oluşan ve toplam varyansın önemli bir kısmını açıklayan beş faktörlü bir yapıya ulaşılmıştır. Bu beş faktör, söylentilerin spor ortamındaki farklı işlevlerini temsil etmektedir.

Daha sonra, bu keşfedilen yapının farklı bir örneklem üzerinde geçerliliğini test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA sonuçları, modelin veriyle uyumlu olduğunu ve faktörlerin birbirlerinden ayrışan ancak ilişkili yapılar olduğunu göstermiştir. Bu analizler, Sporda Söylenti Etki Ölçeği’nin sağlam bir psikometrik temele sahip olduğunu kanıtlamıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: 5’li Likert Ölçeği (1- “hiçbir zaman” ile 5- “her zaman” arasında derecelendirme)

Language Available: Türkçe

Population Group: Sporcular ve Spor Ortamı Paydaşları

Age Group: Belirtilmemiş, ancak profesyonel veya amatör spor faaliyetlerine katılan yetişkinler ve gençler.

Population Details: Spor bilimleri alanında söylenti etkisine maruz kalan bireyler.

Test Methodology: Kendi kendine raporlama (Self-Report) yöntemiyle uygulanan psikometrik ölçek.

Anahtar Kelimeler

Sporda Söylenti, Likert Ölçeği, KMO, DFA, Spor Yönetimi, Psikometri, Beden Eğitimi

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Sağlanmadı.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar)

Correspondence Address: Bartın Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu (Sorumlu yazarın kurumu temel alınmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2020 yılında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımına ilişkin izin ve ticari ücret bilgileri için sorumlu yazar Adem Solakumur ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-postası: [email protected].

Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: sporda-soylenti-etki-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Üzüm, H., Karlı, Ü., Ünlü, Y., ve Solakumur, A. (2020). Sporda Söylenti Etki Ölçeği geliştirme çalışması. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 14(2), 105-117.

Makalenin Dergipark üzerindeki bağlantısı: dergipark.org.tr

Sporda Söylenti Etki Ölçeği Maddeleri

Bireysel Etkilenim: 13 madde

10.Olumsuz Söylentiler yedek kalmamda etkendir.

İletişim: 6 madde

12. Söylentiler haber alma aracımdır.

Motivasyon: 3 madde

16. Olumlu Söylentiler takdir edilmemde etkendir.

Reklam: 2 madde

28.Söylentiler tanınmam için bir reklam aracıdır.

Örgüt İçi Yayılım: 4 madde

1.Antrenörler hakkında söylenti daha yaygındır.

Toplam: 28 madde