Sporda Mücadele ve Endişe Ölçeği

Öz

Sporda Mücadele ve Endişe Ölçeği, spor bağlamında bireylerin karşılaştıkları zorluklara yönelik algılarını, bu algıların bir mücadele (olumlu) veya bir tehdit (olumsuz) olarak değerlendirilmesini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir aracın Türkçe’ye uyarlanmış versiyonudur. Gürbüz, Akoğlu, Öncü ve Özbek (2021) tarafından gerçekleştirilen bu çalışma, ölçeğin Türkçe sporcu popülasyonunda geçerliğini ve güvenirliğini test etmeyi amaçlamıştır. Bu uyarlama çalışması, spor psikolojisi alanındaki araştırmacılara, sporcuların performans baskısı altındaki bilişsel değerlendirme süreçlerini anlamada kritik bir araç sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Spor psikolojisi, mücadele, tehdit, endişe, uyarlama, geçerlik, güvenirlik, bilişsel değerlendirme.

Yazarlar

Bülent Gürbüz, Halil Emre Akoğlu, Engin Öncü, Osman Özbek.

Amaç

Bu çalışmanın temel amacı, sporcuların rekabet ortamındaki zorlukları nasıl algıladıklarını ölçen orijinal ölçeğin Türk kültürüne ve diline uygunluğunu sağlamaktır. Ölçek, sporcuların bir durumu ne ölçüde bir mücadele (başarı fırsatı) ya da ne ölçüde bir endişe/tehdit (kayıp veya başarısızlık riski) olarak değerlendirdiğini belirlemeyi hedefler.

Uyarlama süreci, ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türkçe versiyonunda da yüksek düzeyde korunduğunu kanıtlamak için titiz bir geçerlik ve güvenirlik testi çalışmasını içermiştir. Bu, spor psikolojisi araştırmalarında güvenilir veri toplama imkanı sunar.

Yapı

Ölçek, sporcuların rekabetçi veya zorlayıcı durumlarla karşılaştıklarında sergiledikleri Mücadele ve Tehdit Değerlendirmesi (Challenge and Threat Appraisal) yapılarını ölçmektedir. Bu yapı, sporcunun durumu kendi başa çıkma kaynaklarına kıyasla nasıl yorumladığını inceleyen bilişsel değerlendirme teorisine dayanır.

Yapısal olarak, tehdit algısı yüksek kaygı, düşük özgüven ve performans düşüşü ile ilişkilendirilirken; mücadele algısı yüksek motivasyon, odaklanma ve daha iyi performans beklentisi ile ilişkilendirilir. Ölçek, bu iki farklı bilişsel değerlendirme boyutunu ayrı ayrı ölçerek sporcunun psikolojik durumuna dair kapsamlı bir bakış açısı sunar.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Bu analizler, ölçeğin teorik yapısının Türkçe veri seti üzerinde de korunduğunu göstermek için kritik öneme sahiptir.

Ayrıca, yakınsak ve ayrışık geçerliği desteklemek amacıyla Ortalama Açıklanan Varyans (AVE) ve Bileşik Güvenirlik (CR) değerleri detaylı olarak incelenmiştir. Bu istatistiksel işlemler, ölçek maddelerinin ölçmeyi amaçladıkları yapıyı gerçekten ölçtüğünü güçlü bir şekilde desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek için Cronbach Alfa katsayıları incelenmiştir. Yüksek Cronbach Alfa değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve dolayısıyla ölçeğin yüksek iç güvenirliğe sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Yapısal geçerliğin temelini oluşturan faktör analizi sürecinde, öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile ölçeğin faktör yapısı keşfedilmiş, ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak orijinal ölçekte önerilen faktör yapısının Türkçe formda da doğrulandığı tespit edilmiştir. Bu çift aşamalı analiz yaklaşımı, ölçeğin yapısal eşdeğerliğini sağlamıştır.

Ölçüm Aracı

Test Türü: Uyarlama

Format: 5’li Likert Ölçeği (1=Hiç katılmıyorum – 5=Tamamen katılıyorum)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Sporcular

Yaş Grubu: Rekabetçi spor yapan yetişkinler ve genç yetişkinler

Popülasyon Detayları: Çeşitli spor dallarında aktif olarak yer alan ve rekabet ortamında bulunan sporcular.

Test Metodolojisi: Öz bildirim ölçeği.

Anahtar Kelimeler

Sportif performans, bilişsel değerlendirme, psikometrik özellikler, DFA, AFA, iç tutarlılık.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiş

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Bülent Gürbüz (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması 2021 yılında yayınlanmıştır. Kullanım izinleri ve detayları için sorumlu yazar Bülent Gürbüz ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: sporda-mucadele-ve-endise-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Gürbüz, B., Akoğlu, H. E., Öncü, E. & Özbek, O. (2021). Adaptation of the Challenge and Threat in Sport Scale into Turkish: A validity and reliability testing study. Sportif Bakış: Spor ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(3), 417-430. doi:10.33468/sbsebd.254.

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: sportifbakis.com

Sporda Mücadele ve Endişe Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

5. Bir fark yaratmasa bile başkalarının hakkımda ne düşüneceğinden endişelenirim.

8. Başarının getireceği ödüllerin ve kazançların beklentisi içindeyim.