Sporda Kendine Güven Kaynakları Ölçeği

Özet

Sporda Kendine Güven Kaynakları Ölçeği (SKGKÖ), sporcuların performans sırasında kendilerine olan güvenlerini hangi faktörlerden aldıklarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, Miçooğulları ve Kirazcı (2010) tarafından orijinal İngilizce versiyonundan Türk popülasyonuna uyarlanmıştır. Ölçek, spor bağlamında kendine güvenin dokuz farklı alt boyutunu değerlendiren 43 maddeden oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, sporcuların antrenman ve yarışma ortamlarında karşılaştıkları çeşitli içsel ve dışsal etkenleri kapsamaktadır. SKGKÖ, özellikle spor psikolojisi alanında yapılan araştırmalarda, sporcuların psikolojik hazırlık düzeylerini belirlemek ve müdahale programları geliştirmek için önemli bir tanı aracıdır.

Anahtar Kelimeler

Spor psikolojisi, Kendine güven, Öz yeterlik, Psikometrik araç, Ölçek uyarlama, Spor performansı, SKGKÖ, Likert.

Yazarlar

B. Okan Miçooğulları, S. Kirazcı.

Amaç

Sporda Kendine Güven Kaynakları Ölçeği’nin temel amacı, sporcuların müsabaka veya performans anlarında yüksek kendine güven duygusunu besleyen spesifik kaynakları belirlemektir. Ölçek, sporcuların başarıya ulaşmak için hangi çevresel, zihinsel veya sosyal faktörlere güvendiklerini nicel olarak ortaya koyarak, antrenörlere ve spor psikologlarına özelleştirilmiş eğitim stratejileri oluşturmada rehberlik etmeyi hedefler. Bu uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin kültürel eşdeğerliğini ve psikometrik özelliklerini Türk sporcu popülasyonunda doğrulamayı amaçlamıştır.

Yapı (Konstrukt)

Ölçeğin ölçtüğü ana yapı, sporcuların performans sırasında sahip oldukları öz yeterlik veya kendine güven duygusunu destekleyen dokuz farklı kaynak alanıdır. Bu kaynaklar, Bandura’nın sosyal bilişsel teorisinden türetilen ve spor bağlamına özgü hale getirilen unsurlardır. Her bir alt boyut, sporcunun genel kendine güven düzeyine katkıda bulunan benzersiz bir faktörü temsil eder.

Yapısal olarak, ölçek, sporcunun kendi içsel hazırlığı (Fiziksel/Zihinsel Hazırlık), dışsal etkileşimleri (Koçun Liderliği, Sosyal Destek) ve çevresel koşulları (Durumsal Uygunluk, Çevresel Rahatlık) kapsayan geniş bir yelpazede kaynakları değerlendirir. Bu çok boyutlu yapı, sporcunun güveninin tek bir kaynaktan ziyade karmaşık bir etkileşim sonucu oluştuğunu varsayar.

Geçerlik

Miçooğulları ve Kirazcı (2010) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışmasında, orijinal ölçeğin geçerlik çalışmaları detaylı olarak incelenmiştir. Uyarlama sürecinde, ölçeğin yapısal geçerliğini incelemek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, Türk popülasyonunda da orijinal ölçekteki dokuz faktörlü yapının korunduğunu göstermeyi amaçlamıştır. Çalışmada, ölçeğin maddelerinin ilgili alt boyutlarla yüksek korelasyon gösterdiği ve beklenen teorik yapıyı desteklediği raporlanmıştır. Detaylı geçerlik katsayıları (örneğin, Doğrulayıcı Faktör Analizi sonuçları) uyarlama makalesinde yer almaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) aracılığıyla değerlendirilmiştir. Uyarlama çalışmasında, ölçeğin genel olarak ve alt boyutlar bazında yeterli düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu belirlenmiştir, bu da maddelerin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Güvenirlik katsayılarının detayları kaynak metinde açıkça belirtilmemiş olsa da, uyarlama çalışması ölçeğin Türk kültüründe psikometrik olarak güvenilir olduğunu ortaya koymuştur.

Faktör Analizi

Sporda Kendine Güven Kaynakları Ölçeği (SKGKÖ), uyarlama çalışmasında da korunan dokuz alt boyuttan oluşan çok faktörlü bir yapıya sahiptir. Bu yapı, 43 maddeyi aşağıdaki dokuz faktör altında toplamıştır:

• Fiziksel/Zihinsel Hazırlık (6 madde): Sporcunun fiziksel durumu ve zihinsel odaklanma yeteneği.
• Koçun Liderliği (5 madde): Koçun motivasyonu, talimatları ve liderlik tarzının sporcu üzerindeki olumlu etkisi.
• Empati Deneyimi (5 madde): Başkalarının başarılı performanslarını gözlemleme yoluyla dolaylı olarak kazanılan güven.
• Sosyal Destek (6 madde): Aile, arkadaşlar ve takım arkadaşlarından sağlanan duygusal ve enstrümantal destek.
• Becerinin Sunumu (5 madde): Sporcunun kritik anlarda becerilerini etkili ve başarılı bir şekilde sergileme yeteneği.
• Uzmanlık (5 madde): Sporcunun kendi spor dalında yetkin ve bilgili hissetmesi.
• Durumsal Uygunluk (3 madde): Ortamın ve durumun başarıya elverişli olarak algılanması (örneğin, hava koşulları, zemin).
• Çevresel Rahatlık (4 madde): Yarışma veya antrenman ortamının rahat, tanıdık ve baskıdan uzak algılanması.
• Fiziksel Benlik Sunumu (3 madde): Sporcunun dış görünüşünün ve vücut dilinin güven yansıtması.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Orijinali İngilizce, uyarlaması Türkçe)

Format: Kendine raporlama (Self-Report) aracıdır ve 7’li Likert tipi derecelendirme kullanır.

Mevcut Dil: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Sporcular (takım ve bireysel spor dallarında aktif olan genç ve yetişkin sporcular).

Yaş Grubu: Genç yetişkinlik ve yetişkinlik dönemi sporcuları.

Popülasyon Detayları: Türk sporcu popülasyonu üzerinde standartlaştırılmıştır.

Test Metodolojisi: Katılımcılar, her bir madde için kendilerine güven veren kaynağın önemini 1 (Hiç Önemli Değil) ile 7 (Çok Önemli) arasında bir değer vererek belirtirler. Yüksek puanlar, ilgili kaynağın sporcunun kendine güveni üzerindeki etkisinin yüksek olduğunu gösterir.

Anahtar Kelimeler

Spor psikolojisi, Kendine güven kaynakları, Öz yeterlik, Sporcu performansı, Psikometrik değerlendirme, Uyarlama çalışması, Çok boyutlu ölçek.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: B. Okan Miçooğulları (Sorumlu Yazar): [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir (Ortadoğu Teknik Üniversitesi, Spor Bilimleri Fakültesi ile ilişkilidir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar (B. Okan Miçooğulları) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ücret: Ticari olmayan akademik kullanımlarda genellikle ücretsizdir.

Test Yılı: Türk popülasyonuna uyarlama çalışması 2010 yılında yayımlanmıştır.

Referanslar

Miçooğulları, B. O. ve Kirazcı, S. (2010). Sporda Kendine Güven Kaynakları Ölçeğinin Türk popülasyonuna uyarlanması. Spor Bilimleri Dergisi, 21 (4), 154–163. Makalenin Dergipark bağlantısı: dergipark.ulakbim.gov.tr

Sorumlu yazarın iletişim adresi: [email protected]

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: sporda-kendine-guven-kaynaklari-olcegi-skgko-toad.pdf

Sporda Kendine Güven Kaynakları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

9 alt boyut ve 43 madde

• Fiziksel/Zihinsel Hazırlık (6 m):
• Koçun Liderliği (5 m):
• Empati Deneyimi (5 m):
• Sosyal Destek (6 m):
• Becerinin Sunumu (5 m):
• Uzmanlık (5 m):
• Durumsal Uygunluk (3 m):
• Çevresel Rahatlık (4 m):
• Fiziksel Benlik Sunumu (3 m):