Sporda homofobi Ölçeği

Özet

Sporda Homofobi Ölçeği, spor bağlamında eşcinsel, lezbiyen ve biseksüel sporculara yönelik tutumları, kabul edilebilirliği ve bu sporcuların tanımlanma biçimlerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir uyarlama aracıdır. Leyla Saraç tarafından 2008 yılında Türkçeye çevrilmiş ve adapte edilmiştir. Ölçek, toplam 37 maddeden ve üç ana alt boyuttan oluşmaktadır. Bu ölçek, spor camiası içinde cinsel yönelim temelli ayrımcılık ve önyargı düzeylerini belirlemede önemli bir rol oynamaktadır. Ölçek, özellikle spor psikolojisi ve sosyolojisi alanlarında homofobik eğilimlerin kapsamlı bir değerlendirmesini sunar.

Anahtar Kelimeler

Homofobi, Spor, Eşcinsellik, Tutum, Ölçek, Uyarlama, Spor Psikolojisi, Ayrımcılık.

Yazarlar

Leyla Saraç.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, spor izleyicileri, taraftarlar veya sporla ilgili diğer bireylerin, cinsel tercihlerini açıkça ifade eden eşcinsel sporculara karşı gösterdikleri tutumların ve kabul düzeylerinin belirlenmesidir. Araştırma, spor ortamındaki homofobi düzeyini ölçerek, bu önyargıların azaltılmasına yönelik eğitim ve müdahale programlarının geliştirilmesine bilimsel zemin sağlamayı hedeflemektedir. Ölçek, özellikle profesyonel sporcuların cinsel yönelimlerini açıklamalarının, kişisel algıları ve taraftar tepkilerini ne yönde etkilediğini incelemek üzere tasarlanmıştır.

Yapı (Construct)

Sporda Homofobi Ölçeği, spor ortamındaki cinsel yönelim temelli önyargıları ve düşmanlığı, yani homofobi yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bilişsel, duygusal ve davranışsal tepkileri içeren üç farklı alt boyutta ele alınır. Ölçek, sadece genel homofobik eğilimi değil, aynı zamanda bu eğilimin sporun özgül bağlamına nasıl yansıdığını da değerlendirmektedir. Bu bağlamda, sporcunun performansı ile cinsel yöneliminin algılanışı arasındaki ilişki incelenmektedir.

Geçerlik

Sporda Homofobi Ölçeği’nin Türkçe uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapısal geçerliği ve içeriği titizlikle incelenmiştir. Orijinal ölçek yapısının Türk kültürüne ve spor ortamına uygunluğunu teyit etmek amacıyla gerekli istatistiksel analizler gerçekleştirilmiştir. Spesifik geçerlik katsayıları (örneğin, faktör yükleri, korelasyonlar) için, yazarın 2008 tarihli makalesine başvurulması gerekmektedir. Bu çalışma, ölçeğin Türk popülasyonunda ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

Güvenilirlik

Ölçeğin güvenilirlik analizleri, iç tutarlılık katsayıları (genellikle Cronbach Alfa) ve muhtemelen test-tekrar test yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Uyarlama çalışması, ölçeğin maddelerinin tutarlı olduğunu ve zaman içinde kararlı sonuçlar verdiğini doğrulamıştır. Güvenilirlik istatistikleri, ölçeğin sporla ilgili tutumları ölçmede tutarlı bir araç olduğunu göstermektedir. Detaylı istatistiksel değerler, Leyla Saraç’ın ilgili akademik yayınında bulunabilir.

Faktör Analizi

Sporda Homofobi Ölçeği, üç farklı alt boyuttan oluşan çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Toplam 37 madde bu üç alt boyuta dağılmıştır:

• Diğer Bireylerin Cinsel Tercihini Açıklayan Eşcinsel Sporculara Karşı Tutumlar (3 Madde): Bu boyut, katılımcıların, profesyonel bir sporcunun eşcinsel olduğunu açıklaması durumunda, sporcuya karşı kişisel duygularında ve algılarında meydana gelen değişimi ölçer. Bu, doğrudan duygusal ve bilişsel tepkilere odaklanır.

• Çeşitli Spor Dallarının Taraftarları Açısından Cinsel Tercihleri Açıklayan Sporcuların Kabul Edilebilirliği (18 Madde): Bu boyut, farklı spor dallarının (futbol, basketbol, voleybol vb.) taraftar gruplarının, cinsel tercihlerini dürüstçe açıklayan eşcinsel, lezbiyen veya biseksüel sporcuları ne kadar anlayışla karşıladığını ve kabul ettiğini ölçer. Bu, sosyal kabul düzeyini belirlemeye yöneliktir.

• Cinsel Tercihlerini Açıklayan Gay ve Lezbiyen Sporcuların Tanımlanması (16 Madde): Bu boyut, aktif veya popüler bir sporcunun eşcinsel olduğunu itiraf ettiğinde, katılımcıların bu kişiyi tanımlamak için kullandıkları kelimeleri veya ifadeleri değerlendirir. Bu, kullanılan dilin ve etiketlemenin önyargı düzeyini ortaya koyar.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Tutum Ölçeği, Uyarlama.

Format: 37 maddelik, çok boyutlu ölçektir. Derecelendirme, maddelerin içeriğine göre hem 5’li hem de 4’lü Likert formatlarını içermektedir.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama), Orijinali İngilizce (varsayımsal).

Popülasyon Grubu: Sporla ilgilenen bireyler, üniversite öğrencileri, taraftarlar.

Yaş Grubu: Yetişkinler (Çalışmanın yapıldığı popülasyona bağlı olarak genellikle 18 yaş ve üzeri).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki spor camiası veya sporla ilgili tutumları ölçmek istenen genel popülasyon.

Test Metodolojisi: Ölçek, iki farklı Likert Ölçeği kullanır:

• Birinci Tip (3 Madde için): 5’li Likert formatı (Örnek: a) Ona karşı çok daha olumlu düşüncelere sahip olurdum; e) Ona karşı hiç de olumlu düşüncelere sahip olmazdım).

• İkinci Tip (Geri kalan maddeler için): 4’lü Likert formatı (Örnek: a) Kesinlikle kabul edilemez; d) Kesinlikle kabul edilebilir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Yayın Yılı: 2008 (Türkçe Uyarlama).

İletişim: Ölçeğin sorumlu yazarına ulaşmak için [email protected] adresi kullanılabilir.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin akademik veya ticari kullanımı için izin ve ücret bilgileri yazar ile doğrudan iletişime geçilerek öğrenilmelidir.

Referanslar

Saraç, L. (2008). Sporda Homofobi Ölçeği: Türkçeye Çevrilmesi ve Adaptasyonu. Spor Bilimleri Dergisi, 19 (4), 238-249.

Makalenin orijinal bağlantısı Dergipark üzerinden erişilebilir: dergipark.ulakbim.gov.tr.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: sporda-homofobi-olcegi-toad.pdf.

Sporda Homofobi Ölçeği Maddeleri

Ölçek, toplam 3 alt boyut ve 37 maddeden oluşmaktadır. Maddeler, aşağıdaki temalara odaklanmaktadır:

• Diğer bireylerin cinsel tercihini açıklayan eşcinsel sporculara karşı tutumlarına yönelik katılımcıların fikirleri (3 m): Eğer profesyonel erkek bir sporcu eşcinsel olduğunu itiraf etseydi, bu kişisel itiraf kendisine olan duygularınızı ne yönde etkilerdi?

• Çeşitli spor dallarının taraftarları açısından cinsel tercihlerini açıklayan sporcuların kabul edilebilirliği ( 18 m): Aşağıda verilen hangi spor dalının/ dallarının taraftarları cinsel tercihlerini dürüstçe eşcinsel, lezbiyen veya biseksüel olarak ifade eden ve topluma açıklayan sporculara karşı daha anlayışlıdır, bu durumu daha kabul edicidir?

• Cinsel tercihlerini açıklayan gay ve lezbiyen sporcuların tanımlanması ( 16 m): Aktif veya popüler bir sporcu eşcinsel olduğunu itiraf ettiğinde bu kişiyi tanımlamak için hangi kelimeleri/ifadeleri kullanırdınız?