Lezbiyenlerde İçselleştirilmiş Homofobi Ölçeği

Öz

Lezbiyenlerde İçselleştirilmiş Homofobi Ölçeği, lezbiyen ve biseksüel kadınlarda içselleştirilmiş homofobi düzeylerini ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış 52 maddelik bir psikolojik ölçektir. Bu ölçek, bireylerin kendi cinsel yönelimlerine dair olumsuz tutumlarını, utanç duygularını ve lezbiyen topluluğuyla kurdukları sosyal bağları değerlendirmektedir. Ölçeğin uyarlama çalışması, Pınar Öztürk ve Yücel Kındap tarafından 2011 yılında gerçekleştirilmiş olup, ölçeğin Türkiye bağlamında geçerli ve güvenilir psikometrik özelliklere sahip olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

İçselleştirilmiş Homofobi, Lezbiyen, Cinsel Yönelim, Psikometri, Benlik Saygısı, Güvenirlik, Geçerlik, Uyarlama.

Yazarlar

Pınar Öztürk, Yücel Kındap.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, lezbiyen ve biseksüel kadınlarda içselleştirilmiş homofobi düzeylerini, bu durumun farklı boyutlarını (toplulukla ilişki, kamusal kimlik, kişisel duygular, ahlaki/dinsel tutumlar) kapsayacak şekilde güvenilir ve geçerli bir biçimde belirlemektir. Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin Türkiye örnekleminde kültürel ve dilsel eşdeğerliğini sağlamayı ve psikometrik kanıtlarını sunmayı hedeflemiştir. Bu sayede, Türkiye’deki ruh sağlığı araştırmalarında cinsel azınlıklar üzerine güvenilir veri toplanması amaçlanmıştır.

Yapı

Ölçek, bireyin kendi cinsel yönelimine veya diğer lezbiyenlere yönelik olumsuz toplumsal tutumları benimsemesi olarak tanımlanan içselleştirilmiş homofobi yapısını ölçmektedir. Bu yapı, bireyin kendini kabul etme, sosyal baskıyla başa çıkma ve toplulukla ilişki kurma becerileri üzerindeki içsel çatışmaları ifade eder. Ölçek, bu karmaşık yapıyı 5 ana alt boyut aracılığıyla değerlendirmektedir.

Bu beş alt boyut, içselleştirilmiş homofobinin hem kişisel düzeyde (duygular, ahlaki inançlar) hem de sosyal düzeyde (kamusal kimlik, toplulukla bağlantı) nasıl deneyimlendiğini ayrıştırmaktadır. Ölçeğin çok boyutlu yapısı, araştırmacılara içselleştirilmiş baskının kaynakları ve etkileri hakkında detaylı bilgi edinme imkanı sunar.

Geçerlik

Ölçeğin geçerliğine ilişkin yapılan incelemelerde, beklenen teorik ilişkiler doğrulanmıştır. Yapı geçerliği kapsamında, içselleştirilmiş homofobi düzeyinin, bireylerin benlik saygısıyla ve yaşam memnuniyetiyle negatif yönde anlamlı bir ilişki gösterdiği tespit edilmiştir. Yüksek homofobi düzeyleri, düşük ruh sağlığı göstergeleriyle ilişkilidir.

Aynı zamanda, içselleştirilmiş homofobinin yalnızlık düzeyiyle pozitif yönde ilişkili olduğu bulunmuştur. Diskriminant ve ölçüt geçerliğini destekleyen önemli bir bulgu ise, cinsel yöneliminin ailesi tarafından bilindiği kadınların, bu durumu ailesinden gizleyenlere göre daha düşük içselleştirilmiş homofobi düzeylerine sahip olduğunun görülmesidir. Bu sonuçlar, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlık katsayıları (Cronbach Alfa) ile değerlendirilmiştir. Elde edilen yüksek katsayılar, ölçeğin maddelerinin tutarlı bir bütün oluşturduğunu göstermektedir. Alt ölçekler bazında iç tutarlık katsayıları şöyledir:

• Lezbiyen Topluluğuyla Bağlantı alt ölçeği için: 0.91
• Lezbiyen Olarak Kamusal Kimlik alt ölçeği için: 0.91
• Lezbiyenliğe Yönelik Kişisel Duygular ve Ahlaki/Dinsel Tutumlar alt ölçeği için: 0.88
• Diğer Lezbiyenlere Yönelik Tutumlar alt ölçeği için: 0.78

Özellikle ilk iki alt boyutta elde edilen .91’lik değerler, ölçeğin bu alanlarda mükemmel düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Lezbiyenlerde İçselleştirilmiş Homofobi Ölçeği, toplam 52 maddeden oluşmakta ve 5 alt boyuta ayrılmaktadır. Uyarlama çalışması, bu beş faktörlü yapının Türk örnekleminde de korunduğunu göstermiştir. Bu faktörler, içselleştirilmiş homofobinin farklı tezahürlerini ölçmek üzere tasarlanmıştır:

• Lezbiyen Topluluğuyla Bağlantı (13 madde): Topluluktan yalıtılmışlık ve uzak hissetme.
• Lezbiyen Olarak Kamusal Kimlik (16 madde): Cinsel kimliğin başkaları tarafından fark edilmesiyle ilgili kaygı düzeyi.
• Lezbiyen Olma Hakkında Kişisel Duygular (8 madde): Kendine yönelik nefret, utanç veya suçluluk gibi içselleştirilmiş olumsuz duygular.
• Lezbiyenliğe Yönelik Ahlaki ve Dinsel Tutumlar (7 madde): Lezbiyenliğin ahlaki veya dinsel normlara uygunluğu hakkındaki inançlar.
• Diğer Lezbiyenlere Yönelik Tutumlar (8 madde): Diğer lezbiyen bireylere karşı geliştirilen olumsuz veya yargılayıcı tutumlar.

Araç

Test Type: Uyarlama

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Language Available: Türkçe

Population Group: Lezbiyen ve Biseksüel Kadınlar

Age Group: Yetişkin

Population Details: Türkiye’deki lezbiyen ve biseksüel kadınlar örnekleminde psikometrik özellikleri incelenmiştir.

Test Methodology: Ölçek, 7 dereceli Likert tipi bir derecelendirme sistemi kullanır (1 = hiç katılmıyorum, 7 = tamamen katılıyorum). Yüksek puanlar, yüksek düzeyde içselleştirilmiş homofobiye işaret eder.

Anahtar Kelimeler

Lezbiyenlik, Kendilik Algısı, İç Tutarlılık, Cinsel Kimlik, Psikolojik Özellikler, Uyum, Homofobi.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Pınar Öztürk)

Correspondence Address: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2011 yılında Türk Psikoloji Yazıları dergisinde yayımlanmıştır. Ölçeğin akademik veya klinik amaçlı kullanımı için izinler ve güncel ücret bilgileri hakkında sorumlu yazar Pınar Öztürk ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Kaynaklar

Öztürk, P ve Kındap, Y. (2011). Lezbiyenlerde İçselleştirilmiş Homofobi Ölçeğinin psikometrik özelliklerinin incelenmesi. Türk Psikoloji Yazıları, 14(28), 24-35.

Makalenin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: lezbiyenlerde-icsellestirilmis-homofobi-olcegi-toad.pdf

Makalenin yayınlandığı dergiye ait harici bağlantı: Türk Psikoloji Yazıları

Lezbiyenlerde İçselleştirilmiş Homofobi Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

• Lezbiyen Topluluğuyla Bağlantı (13 m): Kendimi diğer lezbiyenlerden/biseksüel kadınlardan yalıtılmış ve uzak hissederim
• Lezbiyen Olarak Kamusal Kimlik (16 m): Herhangi birinin lezbiyen/biseksüel olduğumu fark etmesinden kaygı duymam
• Lezbiyen Olma Hakkında Kişisel Duygular (8 m): Kadınlardan hoşlandığım için kendimden nefret ediyorum
• Lezbiyenliğe Yönelik Ahlaki ve Dinsel Tutumlar (7 m): Heteroseksüel çiftler gibi, lezbiyen çiftlerin de evlat edinmelerine izin verilmelidir
• Diğer Lezbiyenlere Yönelik Tutumlar (8 m): Çok erkeksi lezbiyenlere katlanamıyorum.